Wednesday, February 13, 2019

တရုတ္ျပည္၏ ဖခင္ၾကီး (သုိ႔မဟုတ္) ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္

တရုတ္ျပည္၏ ဖခင္ၾကီး (သုိ႔မဟုတ္) ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္

ဟန္တရုတ္လူမ်ိဳး၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားႏွင့္ ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ၾကီး ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္ကို ၁၈၆၆ခုႏွစ္၊ ႏုိ၀င္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ယေန႔အခ်ိန္အထိ တရုတ္ျပည္မၾကီးကသာမက၊ တရုတ္တိုင္ေပနယ္ကပါ တိုင္းျပည္၏ ဖခင္ၾကီးဟု သတ္မွတ္ခံထားရသူျဖစ္သည္။
တရုတ္ျပည္၏ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး တိုင္းသူျပည္သားအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳသည့္ သမၼတႏိုင္ငံေတာ္ၾကီး (၁၉၁၂) ကို တည္ေထာင္ရာတြင္ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ျပီး တရုတ္ျပည္သူ႔ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ သမၼတလည္းျဖစ္ပါသည္။
တိုင္းျပည္တစ္ျပည္တြင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူလူတန္းစားရွိ၏။ အုပ္ခ်ဳပ္ခံလူတန္းစားဟူသည္လည္း ရွိ၏။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ ကိုယ့္မင္းကိုယ့္ခ်င္းသက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္လည္းျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ အုပ္ခ်ဳပ္ခံသူမ်ားက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားျခင္း မဟုတ္သည့္အတြက္ တနည္းမဟုတ္တနည္း ဖိႏွိပ္မည္သာျဖစ္သည္။ ထိုအခါမ်ိဳးမွာ ဖိႏွိပ္ခံနင္းျပားတို႔ဘက္မွ လြတ္ေျမာက္ေရးကို တိုက္ယူေပးမည့္ အာဇာနည္မ်ားေပၚထြက္
လာေလ့ရွိသည္။ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္သည္ ထိုကဲံသို႔ေသာ အာဇာနည္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။ သူေတာ္လွန္ခဲ့သည့္ ဖိႏွိပ္သူလူတန္းစားမွာ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕မဟုတ္ပါ။ တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အစဥ္အဆက္ အုပ္စိုးလာခဲ့ၾကသည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ မန္ခ်ဴးဘုရင္မင္းဆက္ျဖစ္ပါသည္။
တရုတ္ျပည္မၾကီး ေဂါင္ေဒါင္းျပည္နယ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့သည့္ ဆြန္ယက္ဆင္မွာ လယ္သမားမ်ိဳး ရိုးျဖစ္ျပီး အသက္၆ႏွစ္အရြယ္မွစ၍ မိဘကိုကူညီလ်က္ ႏြားေက်ာင္းသားအလုပ္ လုပ္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ အသက္ ဆယ္ႏွစ္တြင္ ပညာစသင္ခြင့္ရျပီး အသက္ ၁၃ႏွစ္အရြယ္တြင္ ဟိုႏိုလူလူသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕လ်က္ အဂၤလိပ္စာ၊ယူေကႏုိင္ငံသမိုင္း၊ သခ်ၤာ၊သိပံၸႏွင့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာရပ္မ်ားကို သင္ယူခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ တရုတ္ျပည္သို႔ ျပန္လာျပီး ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳ ဂၽြန္ကားဦးစီးဖြင့္လွစ္သည့္ ေဂါင္ရွဳဘိုဂ်ီေဆးရုံတြင္ ေဆးပညာသင္ယူကာ ၁၈၉၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဟာင္ေကာင္ေဆးတကၠသိုလ္မွ ေဆးပညာဘြဲ႕ရရွိသည္။ ထိုတကၠသိုလ္မွ ပထမဆံုးဘြဲ႕ရသည့္ ဆရာ၀န္ႏွစ္ဦးအနက္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။
ဆြန္ယက္ဆင္သည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္ကို မႏွစ္ျမိဳ႕။အေနာက္တိုင္းျပည္မ်ားမွာကဲ့သို႔ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္ကို ေျပာင္းလဲက်င့္သံုးေစလိုသည္။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္အလုပ္ကို လံုး၀စြန္႔လႊတ္ခဲ့ျပီး အုပ္ခ်ဳပ္သူဘုရင္၏ အျငိဳျငင္ကုိခံလ်က္ အေမွာင္ေလာကသားမ်ားဟု သတ္မွတ္ခံ ရသည့္ ေတာ္လွန္ေရးသမား၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားျဖစ္လာသည္။ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ရွားေသာႏိုင္ငံေရး ခံယူခ်က္မွာ အမိ်ဳးသားေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအမ်ား ေပ်ာ္ရ႔ႊင္က်န္းမာေရး ဟူသည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ျဖစ္သည္။ ထိုသံုးခ်က္ျပည့္စံုမွသာလွ်င္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတူမွ်ေရးဟူသည့္ အဆံုးစြန္ေသာ ရည္မွန္းခ်က္သံုးရပ္ ရရွိလိမ့္မည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္က ယံုၾကည္သည္။
ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားမႈသည္ တရုတ္ျပည္မၾကီးကို ေက်ာ္လႊားလ်က္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ားရွိေနသည့္ အိမ္နီးခ်င္းတိုင္းျပည္မ်ားအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။ဘယ္ေနရာမွာေနေန တရုတ္လူမ်ိဳးသည္ တရုတ္လူမ်ိဳးသာလွ်င္ျဖစ္သည္ဟူေသာ ယံုၾကည္ခ်က္ျဖင့္ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ စကၤာပူ၊မေလးရွားစသည့္ တရုတ္လူမ်ိဳးအမ်ားအျပားေနထိုင္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသို႕ စည္းရံုးေရး အၾကိမ္ၾကိမ္ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္ထံမွ ေတာင္းယူရသည့္ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲအတြက္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ေနၾကသည့္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ား၏ ေထာက္ခံခ်က္ရရွိႏိုင္ေရး အစြမ္းကုန္ၾကိဳးပမ္း ခဲ့သည္။ သူယံုၾကည္သည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ကို လွည့္လည္၀ါဒျဖန္႔ခဲ့သည္။ ၁၉၁၁ေတာ္လွန္ေရးၾကီးသည္ အေ၀းေရာက္တရုတ္လူမ်ိဳးမ်ား အဓိကဆင္ႏႊဲခဲ့သည့္ ေအာင္ပြဲျဖစ္သည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္ကခံယူခဲ့သည္။
ႏိုင္ငံေရးသမားတို႔ ထံုးစံအတိုင္း ဆြန္ယက္ဆင္၏ဘ၀သည္ အခက္အခဲအတိုက္အခံမ်ား၊နယ္ႏွင္ဒဏ္မ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ ဘ၀ျဖစ္သည္။ ဘုရင္စနစ္က်ဆံုးသြားသည့္အခါ အသစ္ထြက္ေပၚ လာသည့္ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာသည္။ ထိုစဥ္က တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အပိုင္းပိုင္းခြဲလ်က္ တဗိုလ္တမင္း အုပ္စိုးေနၾကသည့္ စစ္ဘုရင္မ်ား၏ ရန္သူေတာ္လည္းျဖစ္လာသည္။ ကြန္ျမဴနစ္မ်ားႏွင့္ အထိအရွ မခံသည့္ ညီညြတ္ေရးျဖင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားသည့္ သူ၏ကူမင္တန္ပါတီမွာ သူကြယ္ လြန္ျပီးေနာက္ ႏွစ္ျခမ္းကြဲေလသည္။ သူကြယ္လြန္ျပီးမွ ကူမင္တန္ႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္တို႔ အၾကားျဖစ္ရသည့္ ျပည္တြင္းစစ္ကိုမူ ဆြန္ယက္ဆင္ ျမင္မသြားရွာပါ။ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ၁၉၂၅ခုႏွစ္ ေမလ ၁၂ရက္၊ အသက္ ၅၈ႏွစ္အရြယ္တြင္ အသည္းကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ေဘဂ်င္းျမိဳ႕၌ကြယ္လြန္သည္။
ႏိုင္ငံ၏ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ားသည္ အာဏာရအစိုးရမ်ား၏ မူ၀ါဒမ်ားအေပၚမူတည္ျပီး ေမွးမွိန္ေဖ်ာက္ဖ်က္ခံရတာမ်ိဳးရွိတတ္သည္။ မၾကာေသးမီႏွစ္မ်ားက တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္ မ်ားသည္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္အား တရုတ္ျပည္၏ စီးပြားေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးအျဖစ္ ျပန္လည္ေဖာ္ညႊန္းလာၾကတာ ရွိပါသည္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တိုင္၀မ္ကၽြန္းရွိ ကူမင္တန္ေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ ညီညြတ္ေရးအတြက္ ထိုသုိ႔ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေထာက္ျပၾကသည္။ မည္သို႔ဆိုေစ ႏွစ္စဥ္အလုပ္သမားေန႔(ေမေဒး)ႏွင့္ အမ်ိဳးသားေန႔ေရာက္တိုင္း တီယန္မန္ရင္ျပင္တြင္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္၏ ပံုတူပန္းခ်ီကားမ်ား လာေရာက္ျပသဂုဏ္ျပဳၾကသည့္ အေလ့အထမွာ ယခုအခ်ိန္အထိ ရွိေနဆဲျဖစ္ေလသည္။
copy
http://lwammoeayebooks.com/2018/08/26/တရုတ္ျပည္၏-ဖခင္ၾကီး-သုိ/

Read more »

Tuesday, February 12, 2019

CONFUCICUS (551 B.C. – 479 B.C.)

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (၅၅၁ – ၄၇၉ ဘီစီ)
Confucius a Sharin Achyin ai lam

  1. Galoi mung sharin hkaja tam mahkawng nga na.
  2. Machye machyang kung kyang zet nga na.
  3. Myit kaja rawng nga na.
  4. Myit ding hpring nga na.
  5. Atsam marai rawng hkra shakut na.
  6. Mungdan up hkang lu hkra shakut na.
  7. Ding hku ngwi pyaw hkra shakut na.
  8. Mungkan hpe mgwi pyaw simsa hkra galaw na.  Confucius a sharin achyin ai lam gaw masha a kyang lailen kaja wa nna myit masa madang tsaw wa na matu rai nga ai.

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (K’ung Fu-tse ကုန္ဖုစီ) တ႐ုတ္ဒႆနိကပညာရွိႀကီးဟာ တ႐ုတ္တို႔ အေျခခံအယူအဆ အေလ့အထေတြကို ပထမဦးဆုံး အေၾကာင္းအက်ဳိးစဥ္ၿပီး စုစည္းေပးခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဒႆနဟာ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးစီရဲ႕ ေကာင္းမြန္ေရးနဲ႔ လူအမ်ားစုအက်ဳိးအတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရဆိုင္ရာ ထုံးနည္းမ်ား ေစ့စပ္ေသခ်ာေရးကို အေျခခံၿပီး ေျပာဆိုဆုံးမတဲ့အတြက္ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ တ႐ုတ္ဘဝနဲ႔ ဓေလ့ထဲမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီး ကမာၻ႔လူသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားအေပၚမွာ အမ်ားႀကီး လႊမ္းမိုးေနပါတယ္။
တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ ရွန္တုန္ (Shantung) ျပည္နယ္၊ လု (Lu) ႏုိင္ငံငယ္ေလးမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ၅၅၁ ဘီစီမွာ ေမြးဖြားတယ္။ သူငယ္ငယ္ကပဲ သူ႔ဖခင္ေသဆုံးသြားလို႔ မိခင္မုဆိုးမနဲ႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္တို႔ ဆင္းေတာင့္ဆင္းရဲ ေနခဲ့ရတယ္။ ေနာင္ ဒႆဆရာျဖစ္လာမယ့့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ လူငယ္လူရြယ္အခ်ိန္ကပဲ အစိုးရအရာရွိငယ္အျဖစ္နဲ႔ ဝန္ထမ္းဖူးတယ္။ ဝန္ထမ္းသက္အေတာ္ရၿပီးမွ အစိုးရအလုပ္က ႏုတ္ထြက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တစ္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္အတြင္းမွာ သူ႔ဒႆနကို ေျပာေဟာတဲ့အခါ သူ႔ကို တပည့္မ်ားစြာ ဆည္းကပ္လာၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အသက္ငါးဆယ္ေရာက္တဲ့အခါ သူ႔အစိုးရက သူ႔ကို ရာထူးႀကီးတစ္ခု ေပးအပ္ခ်ီးေျမႇာက္ေပမယ့္ ေလးႏွစ္ၾကာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ၿပီးေနာက္ ကုန္းေခ်ာသူတို႔ဘက္က ေအာင္ျမင္လို႔ ရာထူးကႏုတ္ပယ္ၿပီး၊ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးျခင္း ခံရရွာပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဆယ့္သုံးႏွစ္မွာေတာ့ နယ္လွည့္တရားေဟာလမ္းေလွ်ာက္ဆရာျဖစ္ၿပီး ဇာတိနယ္ကို ျပန္ေရာက္တယ္။ ငါးႏွစ္ေနၿပီး ၄၇၉ ဘီစီ(အသက္ ၇၂ ႏွစ္) မွာ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ကိုးကြယ္ယုံၾကည္မႈဘာသာတစ္ရပ္ကို စတင္ခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္နဲ႔ ေဖာ္ျပေခၚေဝၚေလ့ ရွိၾကေပမယ့္ ဒီလိုမေခၚသင့္ပါ။ သူ႔ေဟာေျပာတဲ့အထဲမွာ အထက္နတ္အေၾကာင္း၊ တမလြန္ဘဝအေၾကာင္း၊ ေရွ႕ျဖစ္ေနာက္ျဖစ္ဖတ္တာေတြ အေၾကာင္း မပါဘူး။ အေျခခံက်က် လူ႔ေလာကျဖစ္တတ္သမွ် အေၾကာင္းေတြကို ေတြးေတာႀကံဆ အေျဖရွာတယ္။ လူတိုင္းလူတုိင္း လူ႔ကိုယ္က်င့္တရားကို ထိန္းဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးစည္းေစာင့္ဖို႔အေရးကိုသာ စိတ္ပါဝင္စားတယ္။
အေရးပါတဲ့ အရည္အေသြးေကာင္းႏွစ္ခုက ‘ ရဲန္’ (jen) နဲ႔ ‘လီ’ (li) လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္က အမည္ေပးထားပါတယ္။ အဆင့္ျမင့္တဲ့လူတိုင္း ဒီႏွစ္မ်ဳိးကို ဂ႐ုစိုက္ၿပီး လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းနဲ႔ ညိႇပါတယ္။ ‘ရဲန္’ udk အခ်စ္ လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္တယ္။ ပိုရွင္းေအာင္ ‘လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ လူတစ္ဖက္သားကို ေကာင္းေစလိုတဲ့ေစတနာ’ လို႔ ဘာသာျပန္ပါမယ္။ ‘လီ’ ကေတာ့ ဟန္အမူအရာ၊ ပူေဇာ္ပသျခင္း၊ ထုံးနည္း၊ ယဥ္ေက်းဖြယ္ရာရရွိျခင္း နဲ႔ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္စြာ ေနတတ္ျခင္း ေတြကို စုေပါင္းရည္ၫႊန္းပါတယ္။
ေဘး၊ ဘုိး၊ မိဘကို ပူေဇာ္ပသျခင္းဟာ တ႐ုတ္ဘာသာအယူဝါဒရယ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ မေပၚခင္ကပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ သူကဆင့္ၿပီး မိသားစုအေပၚမွာ သစၥာရွိပါ၊ မိဘကို ႐ိုေသပါလို႔ သြန္သင္ပါတယ္။ အဲဒါအျပင္ ႐ိုေသေလးျမတ္ျခင္း၊ ေစခိုင္းသမွ် နာခံေဆာင္ရြက္ျခင္းဆိုတာ လင္အေပၚမွာ မယားက ထားရမယ့္တာဝန္၊ အစိုးရအေပၚမွာ ျပည္သူကထားရမယ့္တာဝန္ပဲလို႔ ေျပာျပန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကမ္းတမ္းရက္စက္တဲ့မင္းကိုေတာ့ မေထာက္ခံပါ။ ႏိုင္ငံအစိုးရဆိုတာ လူအမ်ားအက်ဳိးကို ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္။ အဲဒီလိုပဲ လူအမ်ားကလည္း အစိုးရေကာင္းက်ဳိးကို ေရွး႐ႈေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္။ အစိုးရက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါ အာဏာသုံးျခင္းထက္ စာရိတၱ စံျပေကာင္းျခင္းနဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္ရမယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ သူ႔ဆုံးမခ်က္ထဲမွာ ေရႊဥပေဒ (Golden Rule) နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူတာ ပါတယ္။ ‘ကိုယ့္ကို လာမလုပ္ေစခ်င္တဲ့ကိစၥ၊ သူမ်ားကို သြားမလုပ္ပါနဲ႔’ တဲ့…။
ကြန္ျဖဴးရွပ္အေျခခံအျမင္က အမ်ားႀကီးေရွးဆန္တယ္။ သူ႔အလိုအရ ေရႊေခတ္က ေရွးကျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးၿပီ။ ျပည္သူ၊ အစိုးရ ႏွစ္ဖက္စလုံး ေရွးထုံးကိုျပန္ေကာက္ပါ။ ဒါေပမယ့္ စာရိတၱမ႑ိဳင္နဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္အုပ္ခ်ဳပ္တာမ်ဳိး ေရွးကမရွိဘူးပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို အသစ္ဘက္ကိုပို႔တဲ့ ျပဳျပင္ေရးသမားလို႔ သူကိုယ္တုိင္က ဝန္မခံေပမယ့္ ဒီအတုိင္းပဲ သူ႔ကိုျမင္ပါတယ္။
ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဉာဏ္ပညာအမ်ားႀကီး ပြင့္လင္းတဲ့ ႀကိဳ (Chou) မင္းဆက္ကာလက ေပၚေပါက္သူျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္အစိုးရေတြ သူ႔ပုံစံကို လက္မခံပါ။ သူ ကြယ္လြန္ၿပီးခါမွ သူ႔အေတြးအေခၚအယူအဆေတြ တစ္ႏိုင္ငံလုံးမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခရစ္မေပၚမီ ၂၁၁ (211 B.C.) ဘီစီမွာ ခ်င္ (Ch’in) မင္းဆက္လက္ထက္မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒအတြက္ ေခတ္ဆိုးနဲ႔ႀကံဳရပါတယ္။ ခ်င္ ပထမဧကရာဇ္ ရွီဟြန္တိ( Shih Huang Ti) က ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာမွန္သမွ်ကို ပယ္ဖ်က္ရမယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းနဲ႔လုံးဝအဆက္ျဖတ္တဲ့သေဘာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒကို သင္ၾကားပို႔ခ်ျခင္းမျပဳရ၊ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းစာမွန္သမွ် အားလုံးမီးတိုက္ရမယ္လို႔ အမိန္႔ေတာ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလိုႏွိမ္နင္းေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ပါ။ ေနာက္ႏွစ္သိပ္မၾကာဘူး။ ခ်င္မင္းဆက္ က်ဆုံးသြားတဲ့အခါ ကြန္ျဖဴးရွပ္ပညာရွင္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို သင္ၾကားၾကျပန္တယ္။ ဟန္ (Han) မင္းဆက္ (၂၀၆ ဘီစီ – ေအဒီ ၂၂၀) မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဒႆနလို႔ အခုိင္အၿမဲ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။
ဟန္မင္းဆက္ေခတ္ကစၿပီး တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ေတြက အစိုးရအရာရွိသစ္ေရြးဖို႔ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းစာေမးပြဲ လုပ္ေစတယ္။ စာေမးပြဲမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းရင္း အမ်ားႀကီးကို သင္ၾကားဖို႔ျပ႒ာန္းထားတယ္။ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကိုဝင္ပါမွ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အစစတိုးတက္ႀကီးပြားဖို႔ လမ္းသာတဲ့အတြက္ တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ႏိုင္ငံႀကီးမွာ ဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲ (Civil Service Examination) ဟာ ေခတ္စားလာတယ္။ အၿပိဳင္အဆုိင္မ်ားလို႔ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အင္မတန္ႀကိဳးစားအားထုတ္ရတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ရာ ေထာင္ခ်ီၿပီး သားစဥ္ေျမးဆက္ သိပ္စာေတာ္ၿပီး သိပ္ႀကီးပြားခ်င္တဲ့ လူငယ္တုိင္း ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းေဟာင္းေတြကို ႏွစ္အၾကာႀကီးေလ့လာၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အရာရွိေတြ ျဖစ္ဖို႔၊ ဒီဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲကို ဝင္ေရာက္ေျဖဆို ေအာင္ျမင္လာၾကတာျဖစ္လို႔၊ တ႐ုတ္ျပည္ရြာ အုပ္ခ်ဳပ္အရာရွိေတြဟာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဒႆနမွာ အျမင္သန္ၿပီး၊ အေျခခံအေတြးအေခၚ အျပဳအမူေတြမွာပါ ကြန္ျဖဴးရွပ္အဆုံးအမကို အျပည့္အဝခံယူသူေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီစနစ္ဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ (အနည္းအပါး အဆက္ျပတ္ေတာက္သြားသလို ရွိဖူးေပမယ့္) ၁၀၀ ဘီစီက ေအဒီ ၁၉၀၀ အထိ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တ႐ုတ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတစ္ခုတည္းမွာပဲ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ႀသဇာႀကီးမားတာ မဟုတ္ပါ။ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးအမ်ားစုက ကြန္ျဖဴးရွပ္စကားကို အေလးဂ႐ုျပဳၿပီး သူေနခိုင္းသလို လုပ္ခိုင္းသလို၊ ေတြးခိုင္းသလို ေနထိုင္လုပ္ကိုင္ေတြးေခၚခဲ့ၾကတာ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ေတြ ဘာေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို ႏွစ္သက္ပါသလဲလို႔ အေၾကာင္းရင္းကိုရွာရင္
(၁) သူက ႐ိုးသားတည့္မတ္တယ္။ သံသယျဖစ္ဖြယ္မရွိ။
(၂) သူက အလယ္အလတ္အေနအထားနဲ႔ လက္ေတြ႔သမား။

ခက္တာကို ျဖစ္ေအာင္ဇြတ္လုပ္လို႔ ခုိင္းတာမ်ဳိးမပါဘူး။ မလုပ္ႏိုင္တာကို မခိုင္းပါ။ ‘မင္းတို႔ လူေလးစားထိုက္ေအာင္ ေနပါ’ ဆိုတာမွာ ဆရာေတာ္သမားေတာ္ေတြလို၊ ရဟႏၲာႀကီးေတြလို အၾကည္ညိဳခံထိုက္ေအာင္ေနပါလို႔ မေျပာ။ တ႐ုတ္စိတ္ထားနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြပဲ အရင္းထားၿပီး ေျပာခဲ့တာျဖစ္လို႔ တ႐ုတ္ေတြက ႀကိဳက္တာျဖစ္တယ္။ အဲဒါ သူ႔ေအာင္ျမင္ျခင္းမွာ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ေတြ ဘာကိုအသစ္စမ္းၾကည့္လို႔ မခိုင္းဘဲ၊ ‘မင္းတို႔ ေရွးထုံးထဲက ဒါေတြ ေမ့ထားၾကတာကိုး၊ ျပန္လုပ္ၾကည့္စမ္း။ လက္ေတြ႔မွာ ေအာင္ျမင္ရမယ္’ ဆိုတာမ်ဳိးကို ရွင္းလင္းျပတ္သား သေဘာေပါက္ေအာင္ ေျပာႏိုင္လို႔၊ သူ႔ကို လူႀကိဳက္မ်ားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒႆနိကသမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လို လူအမ်ားနဲ႔ဝင္ဆံ့ေအာင္ ေျပာေဟာႏိုင္သူ မေပၚဖူးေသးပါ။
ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒမွာ “ဒါ မင္းရဲ႕ရပိုင္ခြင့္ဆိုတာမ်ဳိး ေထာက္မျပဘဲ၊ ဒါ မင္းလုပ္သင့္တာေပါ့” ဆိုတာမ်ဳိးကို ေျပာေလ့ရွိေတာ့၊ အေနာက္တိုင္းစံႏႈန္းနဲ႔ဆိုရင္ အားမာန္နဲ႔ လုပ္စရာမပါဘဲ ပ်င္းစရာျဖစ္ေနတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွား လက္ေတြ႔ေအာင္ျမင္တဲ့အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ သာယာဝေျပာေရးကို ႏွစ္ႏွစ္ေထာင္ ေပးစြမ္းႏုိင္လို႔ ကမာၻမွာ တ႐ုတ္ဟာ အေကာင္းဆုံးအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ခံစားရတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။
ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ စိတ္ႀကိဳက္အေလ့အလာ အေတြးအေခၚေတြဟာ တ႐ုတ္ဓေလ့ (culture)မွာ ခုိင္ခိုင္ၿမဲၿမဲ အေျခခံထားတဲ့အတြက္ အေရွ႕အာရွကိုလြန္ၿပီး ႀသဇာမသက္ေရာက္ႏိုင္ပါ။ ကိုးရီးယား နဲ႔ ဂ်ပန္မွာဆိုရင္ တ႐ုတ္ဓေလ့ ေရာက္ၿပီျဖစ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာ ေညာင္းပါတယ္။
အခုအခါ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ေတြေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို အေရးေပးေျပာဆို လုိက္နာျခင္း မရွိၾကေတာ့ပဲ၊ အနိမ့္ဆုံးအေျခကို က်ေရာက္ေနပါတယ္။ အနာဂတ္နဲ႔ အျပတ္ျဖတ္မယ္ဆိုၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ဝါဒေတြကို ဦးတည္ၿပီး တိုက္ခိုက္တဲ့အတြက္ သမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လႊမ္းမိုးခ်ိန္ ကုန္လြန္ခဲ့ၿပီလို႔ေတာင္ ေျပာၾကရပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါက အၾကာႀကီးထြန္းကားခဲ့တဲ့ဝါဒျဖစ္လို႔ ေနာက္ရာစုႏွစ္အတြင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ျပန္လည္ရွင္သန္လာဦးမယ္ဆိုရင္ မဆန္းပါ။
#ျပီး
ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ေက်ာ္စြာ ၁၀၀ စာအုပ္မွ
#LMA
🌸🌸🌸 🌸🌸🌸 🌸🌸🌸 🌸🌸🌸 🌸🌸🌸
copy link
http://lwammoeayebooks.com/2019/01/30/ကြန္ျဖဴးရွပ္-၅၅၁-၄၇၉-ဘီစ/

Read more »

Tuesday, January 22, 2019

Statement of Kachin public Cobferance


Read more »


Read more »

Saturday, December 15, 2018

USA Lawu Rapdaw A Daw Dan Ai Majaw Myen Mung Hta Hkra Wa Mai Ai Lam Ni

2018 December shata 13 ya shani Myen hpyen dpa hpe Rohingya amyu sha ni a ntsa genocide ngu ai amyu sat shamyit ai lam tawt lai hte seng nna, ra lata me jaw ai shaloi, myit hkrum ai maga 394, ninghkap ai maga 1 hte, genocide amu byin ai hpe shagrin dat ya sai.                                                             
Ndai zawn American amat ni myithkrum shagrin dat ai hte seng nna Myen mung hta machyi hkrum hkra wa mai ai lam ni hpe Georgetown dakkasu kaw nna, Myen mung a lam hte seng nna kung kyang ai David Steinberg a ningmu hpe tang madun dat ai.
- Myen mung hpe Garum ningtum ai lam ni jaw ya na matu yak wa na
- Shingyim nau na myit hte garum ai lam hte Democracy galai shai ai hta garum ai lam ni hpe ma hkra mat wa mai ai
- Sut hpaga arang bang ai lam mung hkring mat wa mai ai.
- USA  Asuya hku nna Myen hpyen dap hpe, hyen masa shaman shakyang ai lam hte ( lai wa sai aten hta mung  n’lawm ai), laga shingyim nau na hkye  mawoi ai hte seng ai sharin lamang ni hpe jahkring mat wa  mai ai ( Myen hpyen dap hte ading tawk hkurm nna galaw ai lam ni n’nga wa sana ).
Dai hta, David Steinberg hku nna matut tsun ai lam gaw,
lawu rapdaw hku nna, dai hku daw dan ai lam gaw amat ni a hkamla ai ningmu sha naw rai nna, tara updadi hku masat ai lam nrai shi ai majaw, Myen mung hpe ading tawk ahkyak la lu na lam hpe gaw grai n’lu galaw shi na re, ngu tsun ai.   
                                                                                                                      
Ndai hku daw dan ai lam gaw, American Asuya a ntsa hta grai re nna shadut mai ai lam gaw n’nga tim, American mung shawa a man hta gaw, Myen mung a mai kaja lam gaw hkra mat wa mai ai hpe tsun sanlang da nga ai.  

REF: VOA News
Ja Tawng Naw
https://www.hkakaborazi.net/usa-lawu-rapdaw-a-daw-dan-ai-majaw-myen-myung-hta-hkra-wa-mai-ai-lam-ni/?fbclid=IwAR0f5GcX-0r24XW4N0zhPqoqwbET-L0dL0h14us-g24dVbSNoIKsVi9Jqys

Read more »

Daini na ramma Daini na Ningbaw Ningla!

Kaja wa aten jaw apnawng gwi ai, galaw gwi ai, dawdan gwi ai, laklai ai ningmu ni hpe myit lu ai gaw RAMMA NI rai nga ai.

Shanglawt lu ai mungdan ni hpe yu mat wa ai shaloi mung malawng gaw ramma ni kaw nna hpang ai re.
Ramma ni a arang grai kaba ai re.

Read more »

မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်ဆောင် အောင်လအန်ဆန်းရုပ်ထု စိုက်ထူလိုက်ပြီ



အောင်လအန်ဆန်းရုပ်ထု ကချင်ပြည်နယ်မြစ်ကြီးနားတွင် ဂုဏ်ယူစွာ စိုက်ထူပြီးစီး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်ဆောင် Mix Martial Art – Light Heavy Weight Worl Chanpion နဲ့ Middle Weight world Champion
အောင်လအင်ဆန် ၇ဲ့ကြေးရုပ်တုကို ကချင်ပြည်မြစ်ကြီးနား
Manau Park ၌ယနေ့ဂုဏ်ယူစွာစိုက်ထူထားခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်းသိ၇သည်။
Photo from. Majoi Gintawng.

မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်ဆောင် အောင်လအန်ဆန်းရုပ်ထု စိုက်ထူလိုက်ပြီ
အောင်လအန်ဆန်းရုပ်ထု ကချင်ပြည်နယ်မြစ်ကြီးနားတွင် ဂုဏ်ယူစွာ စိုက်ထူပြီးစီး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်ဆောင် Mix Martial Art – Light Heavy Weight Worl Chanpion နဲ ့ Middle Weight world Champion အောင်လအင်ဆန် ရဲ ့ကြေးရုပ်တုကို ကချင်ပြည်မြစ်ကြီးနား
မြန်မာနိုင်ငံ၏ဂုဏ်ဆောင် အောင်လအန်ဆန်းရုပ်ထု စိုက်ထူလိုက်ပြီ 10
Manau Park ၌ယနေ ့ဂုဏ်ယူစွာစိုက်ထူထားခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
Photo from. Majoi Gintawng.
https://thenews-today.com/2018/12/14/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8F%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%8F%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AC%E1%80%84/?fbclid=IwAR2WKoHobMu_WPGoN2eVW9mLcQGJf3q3MrHoE08GaQHOfUfl2Uat5lri0uk

Read more »

ဖိနှိပ်ခံ ကချင်လူငယ်၃ဦးရဲ့ နောက်ကွယ်က မိသားစုများထံ နှစ်သိမ့်အားပေးစကားများ ပြောကြားရင်း

ဒီနေ့ ဖိနှိပ်ခံ ကချင်လူငယ်၃ဦးရဲ့ နောက်ကွယ်က မိသားစုများထံ နှစ်သိမ့်အားပေးစကားများ ပြောကြားရင်း ရောက်ရှိပါတယ်..
မိသားစုတစ်ဦးချင်းဆီကို
ဆန်၁အိတ် ဆီ ၁၀ပိသာ နဲ့ စားဖွယ်စုံများ
ကူညီပေးအပ်ပါတယ်..
ဤ အကူအညီကို လောပန်းကြီး ဆွမ်လွတ်အောင်မိုင်+ဒေါ်ဂျာအိန် မိသားစု မှ လှုဒါန်းတာဖြစ်ပြီး 
ခရစ္စမတ်လက်ဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်..
ကိုလွမ်းဇောင်းအမေကတော့ ?????
သူ့ရဲ့သားငယ်လေး ထောင်ကျတာကို လက်မခံနိုင်ဖြစ်လျက်ရှိပြီး နောင် နိုင်ငံရေး မလုပ်ခိုင်းတော့ကြောင်း ပြောလာလို့ မိမိအမျိုးသားတို့အတွက်အလုပ်လုပ်ရင်း ဖြစ်တဲ့အတွက်
ဂုဏ်ယူခြင်းဖြင့် ဖြေသိမ့်ရန် နှစ်သိမ့်ခဲ့ပါတယ်..
ကိုဇော်ဂျတ် မိန်းမကတော့ ????
လူတွေက နှစ်သိမ့်အားပေးကြပေမဲ့
မိသားစုမှာ တဖြည်းဖြည်း စီးပွားရေး ချွို့ယွင်းလာပြီး ရုန်းကန်လာရ၍ မလုပ်စေချင်တော့ကြောင်း
ကျွန်တော်တို့လည်း အားလုံးအတူတူခံစားနေရတဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေမို့ ကိုယ်ချင်းစာ၍ ရောက်ရှိလာရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြောပြတော့ ရီဝေသောမျက်လုံးများ
ခံစားချက်တူ ပုံရိပ်များတို့နဲ့ အိမ်ဝအထိ လိုက်ပို့ပါတယ်.
မနန်ပူ အိမ်ရောက်တော့ ????
အသက်၈၀ အဖိုးအိုတစ်ဦး ထွက်ကြိုပါတယ်.
သူမရဲ့အေဖပါ
သူ့သမီးလေး ထောင်က ပြန်လွတ်ရင် မူလအလုပ်မှ ပြန်လုပ်နိုင်ပါ့တော့မလား စိုးရီမ်ကြောင်းပြောရှာပါတယ်.
ကျွန်တော်တို့တွေ ပြန်လာတော့ !!
စီတာပူမနောကွင်းမှာ ကချင်တို့ရဲ့ အားကစားသူရဲကောင်း
အောင်လအင်ဆန်ကြိုဆိုပွဲကို သောင်းသောင်းဖျဖျကြိုဆိုရန်
စည်ကားလျက်ရှိနေပါတယ်..
တချိန်တည်းမှာ
ကချင်တို့ရဲ့ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အတွက်
နိုင်ငံရေးဘက်ပါသော လူမှု ရေး စွန့်လွှတ်စွန့်စားသူ လူငယ်၃ဦး နှင့် သူ့ရဲ့ နောက်ကွယ်က ကြေကွဲလျက်ရှိနေတဲ့ မိသားစုများကို ကျွန်တော်တို့ တွေ့လိုက်ရတဲ့အခါ ????
ကချင်တို့ စဉ်းစား ရန် အချက်များစွာ ရှိနေပြီလို့
သတိပေးချင်ပါတယ်,!!!
M Kawn La

Read more »

Thursday, December 13, 2018

A chronology of key events-Myanmar profile - Timeline

https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-12992883





Read more »

U nu - Myen a mung masa hpe ru gawn yu ai lam ( 2 )

Read more »

U nu - Myen a mung masa hpe ru gawn yu ai lam ( 1 )

Read more »

Wednesday, December 12, 2018

Burmese Court Jails Liberty and Leadership Program Scholar for Freedom of Speech

 Jieun Pyun
Burmese activist and 2016 graduate of the George W. Bush Institute Liberty and Leadership Program Lum Zawng was jailed last week for his role in a peaceful protest.
My friend Lum Zawng, a Burmese political activist and 2016 graduate of the George W. Bush Institute’s Liberty and Leadership Program, was jailed last week for his role in a peaceful protest. His crime? Stating simple facts about the military preventing innocent citizens from escaping a conflict zone. 
A court in Kachin State, Burma called his protests a “defamation of the military” and sentenced him and two other civil society activists to six months in prison and a fine of about $300 USD—the country’s minimum wage is a little over $3 USD per day. 
In April, Lum Zawng and his colleagues organized a series of peaceful anti-war protests in response to an escalation of violence between government and ethnic-armed forces described as the most intense in decades. Many Kachin residents, who are mostly Christians living near Burma’s resource-rich northern border, were killed or displaced and the International Committee of the Red Cross has indicated the military is blocking relief supplies. 
The U.S. Embassy in Burma has urged Burmese officials to reconsider the court’s decision saying, “In a democracy, this is the kind of activity that should be praised, not prosecuted.” This verdict is another example of the government’s increasing contempt for freedom of expression. 
Since 2016, 44 journalists and 142 activists have faced trial in the country. Earlier this year, two Burmese Reuters journalists were sentenced to seven-year prison terms for investigating the military’s actions against the Rohingya, a Muslim ethnic minority group. In October, three journalists were arrested after reporting critically on the financial management of the Yangon municipal budget.    
If Burma is still serious about democratization, the country must stop persecuting people for expressing their views and respect freedom of expression as a fundamental human right. Young Leaders like Lum Zawng are Burma’s greatest hope for strengthening democracy. Instead of jailing them, the country should engage its people to inform the peace-building process and encourage them to raise their voices. 

https://www.bushcenter.org/publications/articles/2018/12/lum-zawng.html?fbclid=IwAR0-UdG5xwxjO7yPzPPJQa4ZNeS_C5nDhW6Mksfh3CoSr0j_ouF-naq5bUI

Read more »