Friday, April 25, 2014

Crossing Salween (HD - Eng Subs)

Movie link click on+++သံလြင္ျမစ္ကို ျဖတ္ေက်ာ္ျခင္း ( မွတ္တမ္း႐ုပ္ရွင္)
ၿမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ ရက္စက္မႈေတြကို ခါးစည္းခံခဲ့ရတဲ့ ျမန္မာျပည္အေရွ႕ဘက္ျခမ္းက အသက္ ၉ ႏွစ္အရြယ္ ကိုေရး ဆုိတဲ့ ကရင္ မိန္းကေလးငယ္ေလးရဲ႕ ဘဝဇာတ္ေၾကာင္းကို အေျခခံကာ႐ုိက္ကူးတင္ဆက္ထားတဲ့ သံလြင္ျမစ္ ကို ျဖတ္ေက်ာ္ျခင္းလုိ႔ ျမန္မာဘာသာ အမည္ရ Crossing Salween ဆုိတဲ့ ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကား ထြက္ရွိလာပါၿပီဗ်.... ႀကည့္လုိက္ႀကအုန္း...

Read more »

Thursday, April 24, 2014

Ning gawn mung masa ( DAW I )Though your beginning was small, your latter days will be very great.(Job 8:7 NRS )

''An hte a awng badang Yehowa Karai Kasang''

Job 8:7 CEB
''Although your former state was ordinary, your future will be extraordinary.''
lahta na Ja chyum ga hte maren Hpan wa ning sang chye wa ning chyang ( Karai Wa )shaman ya nga sai.

Chyu rum ai Kachin Wunpawng myu sha ni e an hte lani hte lani galu kaba wa nga sai,dum ga .sam nang maka kap ai ,ning gawn shawa a hkung ga ging ai,an hte Kachin ngu ai gaw a rawng la mai amyu re ngu hpe byin tai wa lu hkra shakut nga ga.Shada kam hpa let shakut ga.


Dai ni an hte ''Wunpawng Mung Dan (WPMD)'' a Ning gawn mung masa lam yan gaw  dik wa nga magang sai re.

Laimat wa sai 2014 ning April 13 ya shani American sinna Mungdan de Wunpawng mung dan shang lawt asuya Dukaba Sumlut Gun Maw woi ai dat kasa ni du sa ai gaw ,an hte a Wunpawng mung dan Shanglawt asuya hpe Mungkan mung dan ni TARA shang masat masa madang tsaw ai hku masat da hkrum sai re hpe adan aleng sha mu lu shaga ai re.

Ning gawn mung masa ngu ai hpa rai ta?
daw hte daw tang madun  mat wa na nngai.
-----------------------------------------------------------

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung a Ninggawn Mungmasa
Daw I

*******
WUNPAWNG MUNGDAN SHANGLAWT HPUNG 1969 NING JUNE SHATA LAMAN HTA HPAWNG AI GINJAW KOMITI ZUPHPAWNG HTA DAW DAN SHAGRIN DAT AI.

Gabaw ni

I. Wunpawng Mungdang Shanglawt Hpung. 
II. Mungmasa Makam Masham hte Pandung Shadaw 
III. Wungpawng Mungdan Shanglawt hpung A Ningpawt Ninghpang Madung
Ninghpang Madung Tara Kanu Ni. 
IV. Gasat Kau Ra Ai Hpyen 
V. Ya Yang Maju Jung Gasat Kau Ra ai Hpyen 
VI. Kadai Gaw Mungshawa Kadai Gaw Hpyen 
VII. Wunpawng Mungdan Rawt Malan Lam A Daw Nu. 
VIII. Pandung Shadaw Du Hkra Gasat Sa Wa Ai Ladat 
IX. Mungshawa A Rawt Malan Lam. 
X. Mungshawa A Kahkyin Gumdin Lam. 
XI. Laknak Lang Makawp Maga Hpung Hpaw Da Ai Lam. 
XII. Mungchying Uphkang Lam. 
XIII. Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung A Myit Jasat Lam. 

XIV. Mung Sang Masa Lam. 
-----------------------------------------------
WUNPAWNG MUNGDAN SHANGLAWT HPUNG,

 Daw I.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung gaw. Wunpawng Mungdan masha ni hte, Wunpawng Amyu sha ni a myit hkrum kahkyin gumdin ai, mungshawa a lam woi ningshawng, mungshawa a akyu ara hpe gunhpai ai,mungsha wa a gawng malai tai ai Rawt malan ai Hpung re.

1. Wunpawng Mungdan


Moi chyaloi n-hkoi kaw nna Wunpawng Amyu sha ni shanu nga ai hte uphkang nga ai lamu ga gaw, Wunpawng Amyu sha ni a lamu ga re. Lamu ga ginra maka hku nna mung, dai lamu ga hta shanu nga ai Amyu sha ni a htunghking lam hku nna mung, Maigan mungdan ni hte kaga hkrai rai nna Mungdan langai hku san san grin nga lu ai. Wunpawng Amyu sha ni a lamu ga gaw Wunpawng Mungdan re. Wunpawng Mungdan a dingdung hte sinpraw de Miwa Mung, sinpraw dingda jut de Sam Mung, dingda de Myen Mung, sinna dingda jut de Hkang Na Ga Mung, sinna dingdung jut de Kala Mung ni nga shajang ma ai.

Wunpawng Mungdan gaw awm dawm shanglawt ai hte shadip jahpang lu ai Mungdan langai mi re. Raitimung lai wa sai (60) ning jan kaw nna Britisha mung maden, Japan mung maden ni a n-pu de mayam lata kaw na lawt wa nna Myen mung hte Sam, Kayin, Kaya, Chin ni hte arau Munghpawm Mungdan Langai hpe jawm hpaw sai. Dai rai yang Myen Amyu ni gaw, Britisha Mung Maden hkring htawng dagraw lang nna dai Munghpawm Mungdan hpe jahten kau manu ai. Wunpawng Mungdan hte Sam, Kayin, Kaya, Chin, Mun ni a n tsa, mung maden Koloni Lailen Lang nna tawt lai roi rip sha bang wa sai. Dai majaw, dai ni na aten hta Wunpawng Mungdan gaw Myen mung maden ni tawt lai shang kabye dip kamyet mayam yam tawn hkrum ai Koloni Mung langai byin taw nga sai.

2. Shanglawt Hpung

Myen Mung maden ni tawt lai dip up mayam yam tawn hkrum ai prat kaw na lawt pru wa lu na matu dai mung maden ni hpe Wunpawng Mungdan kaw nna atsai awai gawt shapraw kau ra nga ai. Wunpawng Mungdan masha ni yawng hte, Wunpawng Amyu sha ni yawng myit hkrum mang rum,kahkyin gumdin la n htawm, rawt malan shingle gasat dang kau lu yang chyu sha, dai tawt lai shang kabye dip up sha rawng nga ai maigan mung maden hpyen ni hpe ninggun kaba hte rawt malan shingle gasat awng dang lu hkra, Wunpawng Mungdan masha ni hte Wunpawng amyu sha ni ji n ban yawng hte hpe myit sharum mang jahkrum kahkyin gumdin ai hpung gaw Shanglawt Hpung re.

Wunpawng Mungdan hpe maigan hpen ni a lata na lawt hkra Wunpawng Mungdan mungshawa yawng hpe myit jasu sharawt ginrawn kahkyin gumdin woi awn ai Shanglawt Hpung re majaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung ngu ai re. Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung hta, mungkan ga ningtsa shingjut shingnaw jut shagu kaw nga pra nga ai Wunpawng Amyu sha ni hte Wunpawng Mungdan Masha ji n’ban yawng shang lawm ninghtan shabawn ra ai.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung gaw, Wunpawng mungdan shanglawt lam hte Wunpawng mungshawa yawng a shanglawt awm dawm lu la hkra woi awn rawt malan gasat sa wa nga ai re majaw, lam mi hku tsun yang Wunpawng mungshawa a akyu ara hpe tam gunhpai ai mungshawa a hpung rai nga ai. Dai majaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung gaw Wunpawng mungshawa a gawng malai nan rai nga ai.

Daw ( II ) 
de bai matut na

Dai ni na mungkan mung masa lam ntsa na myu sha ni a lam media shiga ni 
( read more+++click on link )

အေမရိကန္-တရုတ္ နဲ႔ ကခ်င္ျပည္နယ္အေရး

link (1) General Gun Maw Visits The Lincoln Memorial, Meets Local Communities 
Link (2) Kachin Rebel General Makes US Visit Amid Fighting at Home
Link (3)INTERVIEW-Kachin rebels renew plea for U.S. role to ensure fair Myanmar peace
Link (4)Working Towards a National Peace in Burma
Link (5)Myanmar rebel leader urges US role in peace talks

By-ဦးေအာင္ခင္ေက်ာ္ေက်ာ္သိန္း VOA

ဗမာအစိုးရတပ္နဲ႔ KIA ကခ်င္လြတ္ေျမာက္ေရးတပ္အၾကား တုိက္ပြဲေတြျဖစ္ပြားေနတုန္းမွာ KIA ဒု-စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ ဦးေဆာင္တဲ့ (၄) ဦး ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႔ ဧၿပီလ (၁၃) ရက္ေန႔က ဝါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ ႔ေတာ္ကို ေရာက္ရွိလာပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနက ဖိတ္ၾကားလို႔ ေရာက္လာတာပါ။ ကုလသမဂၢအၿမဲတမ္းကိုယ္စားလွယ္ Samantha Power အပါအဝင္ အေမရိကန္အစိုးရ ထိပ္တန္းအရာထမ္းေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုၿပီး ဧၿပီလ (၁၉) ရက္ေန႔မွာ ေဆြးေႏြးပြဲၿပိးဆံုးေၾကာင္း သိရွိရပါတယ္။ ျမန္မာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကို အေမရိကန္ကူညီမယ္လို႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ကို ေျပာၾကားလိုက္ေၾကာင္း သိရပါတယ္။

ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္း ျမန္မာျပည္ေျမာက္ပိုင္းမွာ အေမရိကန္တပ္က စစ္ဆင္ေရးလုပ္တဲ့အခါ အေမရိကန္စစ္သားေတြရဲ ႔အသက္ကို ကခ်င္ေျပာက္က်ားေတြက ကယ္ဆယ္ခဲ့လို႔ ေနာက္ဆံုးေအာင္ပြဲခံပံုကို ႏုိင္ငံျခားေရးဌာန၊ ဒီမိုကေရစီနဲ႔ လူ႔အခြင့္ေရးရာ လက္ေထာက္ႏိုင္ငံျခားဝန္ႀကီး Tom Malinowski က ဧၿပီလ (၁၉) ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္တဲ့ ေၾကညာခ်က္မွာ ခ်ီးက်ဴးဂုဏ္ျပဳထားပါတယ္။ (၁၇) ႏွစ္ အပစ္အခတ္ရပ္စဲခဲ့ၿပီးမွ ဦးသိန္းစိန္အစိုးရလက္ထက္မွာ ျပန္လည္ျဖစ္ပြားတဲ့ ကခ်င္ျပည္နယ္စစ္ပြဲဟာ ျပည္တြင္းေရးသာ မဟုတ္ေတာ့ဘဲ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအေရးအျဖစ္ အသြင္ေဆာင္လာတဲ့သေဘာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ ကခ်င္အေရးနဲ႔ တုိက္ရိုက္ပတ္သက္ေနသူဟာ တရုတ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အရင္က KIA နဲ႔ေရာ ဗမာအစိုးရနဲ႔ေရာ လက္တြဲလုပ္ကိုင္ခဲ့တဲ့ တရုတ္ဟာ KIA နဲ႔ ဗမာအစိုးရ စစ္ျဖစ္တဲ့အခါမွာ နစ္နာဆံုးရႈံးစရာေတြ အမ်ားႀကီးရွိလာပါတယ္။ နယ္စပ္ေဒသ တည္ၿငိမ္ေရးကိုပါ ထိခုိက္လာတဲ့အတြက္ ကခ်င္ျပႆနာမွာ တရုတ္ပါဝင္လာရပါေတာ့တယ္။ ျပည္တြင္းေရး မစြက္ဖက္ေရးလမ္းစဥ္ကေန ျပည္တြင္းေရး ကူညီေရးလမ္းစဥ္ကို တရုတ္က က်င့္သံုးလာပါတယ္။ KIA နဲ႔ ဗမာအစိုးရ ေရႊလီမွာ ေဆြးေႏြးႏိုင္ေအာင္ တရုတ္က စီစဥ္ေပးပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံရဲ ႔ ျပည္တြင္းေရးပဋိပကၡမွာ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ တရုတ္ကၾကားဝင္ ျဖန္႔ေျဖေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္တြင္းက ေဆြးေႏြးပြဲေတြကိုလည္း တရုတ္က တက္ေရာက္ပါတယ္။ ကခ်င္ျပႆနာဟာ တရုတ္အစိုးရရဲ ႔ မဟာဗ်ဴဟာဆိုင္ရာ အက်ပ္အတည္း ျဖစ္လာပါတယ္။

ကခ်င့္အေရးဟာ ေဒသအေရးကေန ႏုိင္ငံတကာအေရး ျဖစ္သြားမွာကို တရုတ္က အလြန္စိုးရိမ္တယ္လို႔ Stimson Center က တရုတ္အမ်ုိးသမီးသုေတသီ ယြန္႔စြန္ (Yun Sun) က ဆုိပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဇန္နဝါရီလထုတ္ စာတမ္းမွာ သံုးသပ္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၃ မတ္လက က်င္းပတဲ့ ေရႊလီေဆြးေႏြးပြဲမွာ အျခားႏိုင္ငံေတြပါဝင္ဖို႔ ဖိတ္ေခၚတဲ့စာပိုဒ္ကို တရုတ္က ကန္႔ကြက္လို႔ ဖ်က္သိမ္းေပးလိုက္ရတဲ့အတြက္ ေနာက္ပိုင္း တရုတ္ျပည္မွာ မေဆြးေႏြးေတာ့တာလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမစ္ႀကီးနားမွာ က်င္းပတဲ့ ေမလ ေဆြးေႏြးပြဲက်မွ ကုလသမဂၢကိုယ္စားလွယ္ကို ဖိတ္ေခၚႏိုင္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကခ်င္ျပႆနာ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ကုလသမဂၢနဲ႔ တရုတ္ဟာ ေလ့လာသူအဆင့္က ပါဝင္လာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကခ်င္အေရးမွာ အေမရိကန္ပါလာမွာကို တရုတ္အေၾကာင္းဆံုး ျဖစ္တယ္လို႔ ယြန္႔စြန္ က ဆုိပါတယ္။

စစ္အစုိးရနဲ႔ ရယူခဲ့တဲ့ သေဘာတူခ်က္ဟာ အာမခံသူမရွိတဲ့အတြက္ ခုိင္မာအားနည္းတာလို႔ KIA ဖက္က ယူဆပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္အျပင္ ကုလသမဂၢ၊ ၿဗိတိန္ နဲ႔ အေမရိကန္လည္း ပါဝင္သင့္တယ္လုိ႔ ကခ်င္ဖက္က ျမင္ပါတယ္။ ကခ်င္ေျပာတာကိုခ်ည္း နားမေထာင္ဘဲ အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးတာကို သိရေအာင္။ ေလ့လာသူအျဖစ္ ႏိုင္ငံတကာကိုယ္စားလွယ္ေတြ တက္ေရာက္တာကို ဗမာအစိုးရဖက္ကလည္း လိုလားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အင္အားအႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ပါဝင္တာဟာ မိမိအက်ုိးစီးပြားကို ထိခိုက္ႏိုင္တယ္လို႔ တရုတ္က ျမင္ပါတယ္။ ကခ်င္အေရးကို (၂) ႏုိင္ငံ ေျဖရွင္းရမယ့္ ျပႆနာအျဖစ္သာ တရုတ္က ျမင္ပါတယ္။ အေမရိကန္ ပါဝင္လာရင္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာသာမကဘဲ တျပည္လံုးမွာပါ တရုတ္ၾသဇာအရွိန္အဝါ က်ဆင္းလာႏိုင္တယ္လို႔ျမင္ေၾကာင္း ယြန္႔စြန္ က ေဖာ္ျပပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ဟာ ယူနန္ျပည္နယ္နဲ႔ ဆက္ေနတာမုိ႔ တရုတ္အက်ုိးစါးပြားနဲ႔လည္း ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကခ်င္ျပႆနာ ေျဖရွင္းရာမွာ မလႊဲမေသြ တရုတ္ပါဝင္လာရပါတယ္။ အေမရိကန္ကေတာ့ ဒီလုိ မဟုတ္ပါဘူး။ ကခ်င္အေရးကို ဦးသိန္းစိန္အစိုးရရဲ ႔ ျပဳျပင္ေရးလုပ္ငန္းတခုအေနနဲ႔ စိတ္ဝင္စားလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စာနယ္ဇင္း၊ အန္ဂ်ီအို နဲ႔ ဒီမုိကေရစီသမားေတြ ဝုိင္းဝန္းတုိက္တြန္းတာဟာလည္း ကခ်င္အေရးကို အေမရိကန္ အာရံုစိုက္ရတဲ့အေၾကာင္းရင္းတခု ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကခ်င္အေရးကို အေမရိကန္မွာ အေလးထားဖို႔ကိစၥဟာ ေလာ္ဘီလုပ္ႏုိင္တဲ့ အတုိငး္အတာေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္နယ္အသီးသီးမွာ ရွိေနၾကတဲ့ ကခ်င္အသင္း (၂၀) ေက်ာ္ကို စုေပါင္းထားတဲ့ ကခ်င္မဟာမိတ္အဖြဲ႔ Kachin Alliance ဆိုတာရွိၿပီး သမၼတအိုဘားမားဆီကုိ စာေရးတာမ်ုဳိးေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကို ဦးတည္တဲ့ ကခ်င္ေလာ္ဘီအုပ္စုကိုေတာ့ သတိမထားမိေသးပါဘူး။ အီးယူဥေရာပအဖြဲ႔နဲ႔ အာဆီယံအသင္းတို႔ရဲ ႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈေၾကာင့္ အာေခ် လြတ္ေျမာက္ေရး လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ အင္ဒိုနီးရွားအစိုးရတုိ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးသေဘာတူညီခ်က္ ရယူႏိုင္တာဟာလည္း ကခ်င္အတြက္ သင္ခန္းစာတခု ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာပါဝင္လာလို႔ သေဘာတူညီခ်က္ ရယူႏိုင္တဲ့ သာဓက ျဖစ္ပါတယ္။
http://burmese.voanews.com/content/news-analysis-us-china-and-kachin-affairs/1899947.html

Read more »

Wardrums in Myanmar's Wa hills/ By Anthony Davis

http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/SEA-01-230414.html


YANGON - Senior General Min Aung Hlaing, commander-in-chief of Myanmar's armed forces, or Tatmadaw, is a man on the move. Since the beginning of the year he has traveled to Laos and Indonesia, attended large-scale war games in central Myanmar, reviewed the country's largest ever naval exercises in the Bay of Bengal, presided over the annual Army Day parade in the capital Naypyidaw and met with a string of foreign dignitaries.

A recent less publicized engagement was arguably more significant for Myanmar's war and peace prospects. On April 6, Min Aung Hlaing flew north from Naypyidaw to the garrison town of Lashio in northeastern Shan State to hold talks with Bao You-ri,

Read more+++click on link

Read more »

Myen dap maga na Du langai hkrat

Myu Tsaw Kasa

Mani April 23, 2014 ya shani na KIA Masat (3) Dap Ba, Dap Dung (27) ginra Bau Noi gasat poi hta myen dap maga na Du Jum Captain "Bho Gyi" langai bai hkrat mat sai lam shiga na chye lu ai.

Wungpawng myu sha ni chyeju shakawn ga law......

Read more »

UNFC statement

ကခ်င္ နွင့္ ရွမ္းျပည္ေျမာက္ပိုင္း ေဒသ တို ့အားထိုးစစ္ဆင္ တိုက္ခိုက္ေနမႈအား ျပင္းထန္စြာကန္ ့ကြက္ေႀကာင္း UNFC မွ ေႀကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ UNFC Statement

Read more »

US Will ‘Consider Seriously’ Requests to Support Burma’s Peace Process

By Irrawabby
RANGOON — The US Embassy in Burma says it will seriously consider any request from the Burmese government and ethnic minority groups to support ongoing dialogue as part of the country’s peace process, after an ethnic army leader recently called for greater US involvement.
During a visit to the United States that began last week, Gen. Gun Maw, the deputy commander in chief of the Kachin Independence Army (KIA)—the biggest armed group still fighting the Burmese government—asked US officials to increase their presence in the peace process to ensure an improvement in the human rights situation for ethnic minorities.
“General Gun Maw’s visit to Washington and New York City was very helpful to enable candid discussions at senior levels with US government officials about the state of the peace process here,” a spokesman for the US Embassy in Rangoon told The Irrawaddy on Wednesday.
Gun Maw is thought to be the most senior KIA official ever to visit the United States.
“We support dialogue as the best and only way to address the root cause of longstanding conflict, and to ultimately achieve lasting peace, justice, reconciliation and equitable development in Burma,” the embassy spokesman said. “And we will consider seriously any request that comes from both the union government and the ethnic nationality representatives to support the ongoing dialogue.”
While individual officials from both the KIA and the Burmese government have in the past asked for greater US involvement in peace talks, it is understood that neither side has offered an official invitation for the United States to observe the next round of negotiations.
However, in an interview with Reuters on Monday, Gun Maw indicated that the presence of US observers would be welcomed. “We would like to have the US present at the peace process as a witness, so this agreement will become strong,” he was quoted as saying. “At present, we are still asking the US to be involved. Whether they will be, we don’t know yet.”
The Burmese government said this week that conflicts with ethnic armed groups should be considered a domestic issue only. Presidential spokesman Ye Htut told The Associated Press on Tuesday that his government would listen to advice from other countries, but added that the US track record of ending conflicts in Iraq and Afghanistan was “not impressive.”
The Burmese government is engaging with more than a dozen ethnic armed groups in peace negotiations, following decades of civil war. Since 2011, the government has signed individual ceasefire deals with all but two of the country’s major ethnic armed groups, with efforts under way to consolidate those deals into one nationwide ceasefire.
The KIA and the Ta’ang National Liberation Army (TNLA) do not currently have individual ceasefires with the government. In Kachin State, fighting has escalated this month, displacing thousands of civilians and leaving at least 22 people dead, according to state media. Over the past three years, the conflict has displaced more than 100,000 civilians.
Kachin army leaders have held three rounds of peace negotiations with the Burmese government since early 2013 in Kachin State and neighboring China. The next round of talks is scheduled to begin next month.
Meanwhile, leaders of 14 ethnic armed groups, including the KIA and the TNLA, met with government peace negotiators earlier this month in Rangoon to discuss the nationwide ceasefire. Both sides said they agreed “in principle” on a draft of the agreement, but differences remained over the wording of certain elements.
“We welcome progress made by the union government and ethnic armed groups on recent rounds of negotiations on the nationwide ceasefire agreement and we applaud the seriousness of purpose that both sides have brought to the effort in the last few weeks and months,” the US Embassy spokesman told The Irrawaddy.
“And we encourage all parties to build on this momentum and to continue to work toward a sustainable peace and an inclusive process of national and political dialogue because we truly believe the ceasefire is just the beginning, but that after that a process of national political dialogue will be crucial.”
While the United States has never sent observers to formal peace talks in Burma, US Ambassador to Burma Derek Mitchell has repeatedly urged Burmese officials to ensure that the negotiations are inclusive of all ethnic groups and concerned civil society organizations.
The United States funds capacity-building programs for civil society groups in Burma, including many based in ethnic states, to increase their skills and knowledge of topics that could be applicable to long-term political dialogue. A small grants program provides US funding to civil society groups for activities ranging from elections training to land-use workshops and gender empowerment programming. Burmese lawmakers and civil society representatives were also invited to the United States last year to discuss constitutional reform.
http://www.irrawaddy.org/burma/us-will-consider-seriously-requests-support-burmas-peace-process.html#.U1gkXGc2p-s.facebook

Read more »

တစ္ခါက ... တိုင္းရင္းသား တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ( စစ္တကၠသိုလ္သမိုင္း)



(Written by: စိုးျမင့္မိုး (ဘူမိ))

ယေန႔ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ ေနရာမ်ားတြင္ ျပည္ေထာင္စုဖြား တိုင္းရင္းသားမ်ားကို မေတြ႕ရတာ ေတာ္ေတာ္ၾကာသြားပါၿပီ။ တိတိက်က် ဆိုရလွ်င္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ မေတြ႕ရသေလာက္ ရွားပါးသြားသည္။

၁၉၄၅ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၇ ရက္တြင္ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ၊ ကႏီၷၿမိဳ႕၌ ဗမာ့မ်ိဳးခ်စ္ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းႏွင့္ မဟာမိတ္တပ္မ်ား၏ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ေဒသဆိုင္ရာ စစ္ေသနာပတိခ်ဳပ္ ေမာင့္ဘက္တန္တို႔သည္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းေရးဆိုင္ရာ သေဘာတူညီခ်က္ ကႏီၷစာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုခဲ့ၾကသည္။ ဤစာခ်ဳပ္အရ ဗမာ့မ်ိဳးခ်စ္ တပ္မေတာ္မွ တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားကို (၃)၊ (၄)၊ (၅) ဗမာ့ေသနတ္ကိုင္ တပ္ရင္းအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းၿပီး တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစုမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ တပ္ရင္းမ်ားႏွင့္ေပါင္းကာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ကို စတင္ခဲ့ၾကသည္။

ျပည္တြင္းေသာင္းက်န္းမႈမ်ား မစတင္မီ တပ္မေတာ္တြင္ တိုက္ခိုက္ေရးတပ္ရင္း ၁၅ ရင္းရွိခဲ့သည္။ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ ဇန္နဝါရီ ၄ ရက္တြင္ လြတ္လပ္ေရးရရွိၿပီး မေရွးမေႏွာင္းမွာပင္ စတင္ခဲ့သည့္ ျပည္တြင္းေသာင္းက်န္းမႈႏွင့္ ၁၉၅ဝ ျပည့္ႏွစ္က စတင္ခဲ့သည့္ ျပည္ပက်ဴးေက်ာ္သူ တ႐ုတ္ျဖဴ (ကူမင္တန္)မ်ားကို ဗမာႏွင့္ တိုင္းရင္းသား တပ္မေတာ္အရာရွိ စစ္သည္မ်ားသည္ အတူတကြ သက္စြန္႔ႀကိဳးပမ္း တိုက္ခိုက္ႏွိမ္နင္း ခဲ့ၾကသည္။

ထို႔ေၾကာင့္လည္း ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ သမိုင္းတြင္ ရဲစြမ္းသတၱိဆိုင္ရာ အဆင့္ျမင့္ဆုံးျဖစ္သည့္ ေအာင္ဆန္းသူရိယဘြဲ႕ ခ်ီးျမွင့္ေပးခဲ့ရာ စုစုေပါင္းေျခာက္ဦး ရရွိခဲ့သည္။ ယင္းေျခာက္ဦးထဲတြင္ ဗမာတပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားေရာ တိုင္းရင္းသား တပ္ဖြဲ႕ဝင္မ်ားပါ ပါဝင္ခဲ့ၾကသည္။

ဥပမာ-အရာရွိ အဆင့္၌ ဗမာလူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးေအးခ်ိဳ (ၾကည္း ၅၁၈ဝ) “က်ဆုံး” ႏွင့္ ခ်င္းလူမ်ဳိး ဗိုလ္ႀကီးတိုက္ခြ်န္း (ၾကည္း ၇၂၈၈) “ကြယ္လြန္” တို႔ရရွိခဲ့ၾကၿပီး အျခားအဆင့္၌ ဗမာလူမ်ိဳး တပ္သားလွေသာင္း (ကပ ၈၈၈၆၅) “က်ဆုံး” ႏွင့္ ကရင္လူမ်ိဳး တပ္သားေစာျမင့္ (ကပ ဝဝ၆ဝ၃) “က်ဆုံး” တို႔ ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ထို႔အတူ တပ္မေတာ္၏ အဆင့္ျမင့္ တာဝန္မ်ားကိုလည္း ဗမာႏွင့္ တိုင္းရင္းသား တပ္မေတာ္ အရာရွိမ်ားသည္ အတူတကြ ေက်ပြန္စြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကသည္။

တိုင္းရင္းသား ကာခ်ဳပ္ႏွင့္ ဒု-ကာခ်ဳပ္

လြတ္လပ္ေရးရၿပီးစ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္၌ ပထမဦးဆုံး ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္မွာ ကရင္လူမ်ိဳး ဗိုလ္ခ်ဳပ္စမစ္ဒြန္း (ၾကည္း ၅၁ဝ၆) ျဖစ္သည္။ ပထမဦးဆုံး ဒုတိယကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ (ၾကည္း)မွာလည္း ကရင္လူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေစာၾကာဒိုး (ၾကည္း ၅၁ဝ၇) ျဖစ္သည္။

ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံ ဘုရင့္စစ္တကၠသိုလ္(Sandhurst) ေက်ာင္းဆင္းတစ္ဦးျဖစ္သည္။ ၁၉၉ဝ ျပည့္ႏွစ္ ပါတီစုံဒီမိုကေရစီ အေထြေထြ ေရြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္ အဖြဲ႕ဝင္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့သည္။

တိုင္းရင္းသား ဒု-ကာခ်ဳပ္(ေလ) မ်ား

၁၉၄၇ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၅ ရက္တြင္ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ (ေလ)၏ ပထမဦးဆုံး ဒုတိယကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ (ေလ) မွာ ကရင္လူမ်ိဳး ဒု-ဗိုလ္မွဴးႀကီးေစာရွီး႐ိႈး (ေလ ၁ဝ၂ဝ) ျဖစ္သည္။

မဆလေခတ္တြင္ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္မွ ၁၉၈ဝ ျပည့္ႏွစ္အထိ ေျခာက္ႏွစ္ၾကာ ဒုတိယကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္ (ေလ) တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္သူရေစာျဖဴ (ေလ ၁ဝ၄၇) သည္ ရခိုင္လူမ်ိဳးျဖစ္သည္။ တိုက္ေလယာဥ္အုပ္မ်ားကို ေခါင္းေဆာင္၍ ျပည္ပက်ဴးေက်ာ္သူ တ႐ုတ္ျဖဴ (ကူမင္တန္) မ်ားကို စြန္႔စားတိုက္ခိုက္ ႏွိမ္နင္းခဲ့ေသာေၾကာင့္ သူရဘြဲ႕တံဆိပ္ ခ်ီးျမွင့္ျခင္း ခံခဲ့ရသည္။

တိုင္းရင္းသား စစ္တိုင္းမွဴးမ်ား

၁၉၄၇ ခုႏွစ္တြင္ စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့သည့္ ေျမာက္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္၏ ပထမဦးဆုံးတိုင္းမွဴးမွာ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေနဝင္း (ၾကည္း ၃၅ဝ၂) ‘ေနာင္- ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေနဝင္းႏွင့္ မဆလပါတီဥကၠ႒ႀကီး’ ျဖစ္သည္။ ဒုတိယ ေျမာက္တိုင္းမွဴးမွာ ကခ်င္လူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္လဇြန္တန္ (ၾကည္း ၅၁၈၁) ျဖစ္သည္။

မဆလေခတ္ ေျမာက္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္၏ (၁၃) ဦးေျမာက္ စစ္တိုင္းမွဴးမွာ ကခ်င္လူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ အယ္လ္ကြန္ဖန္ (ၾကည္း ၅၉၉၇) ျဖစ္သည္။ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၁၆ ရက္တြင္ လုပ္ၾကံခံရ၍ ကြယ္လြန္ခဲ့သည္။ စတီရီယိုေတးသံရွင္ ဦးေသာင္းထိုက္ (အားကစား ဒု-ဝန္ႀကီး) + ေဒၚအယ္လ္ခြန္းရီ တို႔၏ ဖခင္ျဖစ္သည္။

မဆလေခတ္တြင္ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္မွ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္အထိ အလယ္ပိုင္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ တိုင္းမွဴးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူမွာ ခ်င္းလူမ်ိဳး ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ဂ်ီေတာင္ဇာခိုင္ (ၾကည္း ၅၈၄၁) ျဖစ္သည္။ ၁၉၈၃ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အဆင့္သို႔ တိုးျမွင့္ခံရၿပီး စစ္ေထာက္ခ်ဳပ္တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည္။

တိုင္းရင္းသား D.S.A ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး

စစ္တကၠသိုလ္ (D.S.A) ၏ တတိယေျမာက္ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးမွာ ကခ်င္အမ်ိဳးသား ဗိုလ္မွဴးႀကီး သီရိပ်ံခ်ီအယ္လ္ခြန္ေနာင္ (ၾကည္း ၅၁၈၉)ျဖစ္သည္။ စစ္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး တာဝန္ကို (၉-၁ဝ-၁၉၅၇) မွ (၃၁-၁ဝ-၁၉၆၈)ထိ ၁၁ ႏွစ္တာမွ် ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရာ သက္တမ္းအရွည္ဆုံး ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး ျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္ႏွင့္ ျပည္ေထာင္စု လႊတ္ေတာ္နာယကႀကီး သူရဦးေရႊမန္းတို႔ ဗိုလ္ေလာင္းသင္တန္း တက္ေရာက္စဥ္ကာလက အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့သည့္ ဆရာႀကီးျဖစ္သည္။

ဒုတိယကမၻာစစ္တြင္ ဂ်ပန္တပ္မ်ား၏ အတြင္းပိုင္းသို႔ ေလထီးျဖင့္ဆင္းသက္ၿပီး ေျပာက္က်ားစစ္ ဆင္ႏႊဲခဲ့သျဖင့္ Military Cross သူရဲေကာင္းတံဆိပ္ ခ်ီးျမွင့္ခံခဲ့ရသည္။ သီရိပ်ံခ်ီဘြဲ႕တံဆိပ္၊ ႏိုင္ငံ့ဂုဏ္ရည္ (ပထမဆင့္) ဘြဲ႕တံဆိပ္ႏွင့္ ခရစ္ေတာ္ အမႈေတာ္၌ သစၥာရွိစြာ ထမ္းေဆာင္ခဲ့သည့္ အတြက္ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္ ကခ်င္ႏွစ္ျခင္း ခရစ္ယာန္ ရာျပည့္ပြဲေတာ္တြင္ Kang Ka U Dang ဘြဲ႕တံဆိပ္မ်ား ခ်ီးျမွင့္ျခင္းခံရသည္။

ယခုအခါ စစ္တကၠသိုလ္ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးရာထူးသည္ စစ္တိုင္းမွဴး ခန္႔အပ္ခံရေရးအတြက္ အေရးပါေသာေနရာ ျဖစ္လာခဲ့ၿပီ။

ဒု-တိုင္းမွဴးရာထူးႏွင့္ ခ်င္းတိုင္းရင္းသားမ်ား

မဆလေခတ္တြင္ ဒုတိယတိုင္းမွဴး ရာထူးေနရာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားတြင္ ခ်င္းတိုင္းရင္းသား တပ္မေတာ္ အရာရွိမ်ား တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ခဲ့သည္ကို ေတြ႕ရွိရ၏။

ဗိုလ္မွဴးႀကီး ဗန္ကူးလ္ (ၾကည္း ၃၆၆၆) သည္ နတခႏွင့္ နမခ တို႔တြင္ ဒု-တိုင္းမွဴးအျဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဗိုလ္မွဴးႀကီး ခင္ဇာမုံ (ၾကည္း ၅ဝဝ၇) သည္ ရတခႏွင့္ နတခတို႔ တြင္ ဒု-တိုင္းမွဴး အျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ဗိုလ္မွဴးႀကီး ဆြင္ခိုဝင္း (ၾကည္း ၆၆၆၁) သည္ နပခ ဒု-တိုင္းမွဴးအျဖစ္ လည္းေကာင္း၊ ဗိုလ္မွဴးႀကီး ဇမုန္းသည္ ရတခ ဒု-တိုင္းမွဴးအျဖစ္ လည္းေကာင္း အသီးသီး တာဝန္ထမ္းေဆာင္ ခဲ့ၾကသည္။ နအဖေခတ္ ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ တိုင္းရင္းသားထဲမွ ရွားရွားပါးပါး ဒုတိယတိုင္းမွဴး ရာထူးကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့သူမွာ ခ်င္းအမ်ိဳးသား ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ ဟုန္းငိုင္း (ၾကည္း ၁၅၄၅ဝ) ျဖစ္သည္။ သူသည္ ကမ္း႐ိုးတန္းတိုင္း စစ္ဌာနခ်ဳပ္ (ကရခ) ၌ ဒုတိယတိုင္းမွဴးအျဖစ္ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၿပီး ယခုအခါ ခ်င္းျပည္နယ္ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ တာဝန္ကို ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည္။

ဖြဲ႕စည္းပုံႀကီးမားသည့္ ယေန႔တပ္မေတာ္

ယခုအခါ ႏိုင္ငံေတာ္ကို ေကာင္းစြာကာကြယ္ ႏိုင္ေရးအတြက္ အင္အားေတာင့္တင္း ၿပီး စြမ္းရည္ထက္ျမက္သည့္ ေခတ္မီတပ္မေတာ္ႀကီးကို တည္ေဆာက္လ်က္ ရွိသည္ႏွင့္အညီ တပ္မေတာ္၏ ဖြဲ႕စည္းပုံမွာ ႀကီးမားလာခဲ့သည္။

ယေန႔တပ္မေတာ္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီးအဆင့္ (၁) ဦး၊ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္မွဴးႀကီး အဆင့္ (၁) ဦး၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအဆင့္ (၃)ဦး၊ ဒုတိယဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးအဆင့္ (၁၅) ဦ ခန္႔၊ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အဆင့္ (၄ဝ) ခန္႔တို႔ ဦးေဆာင္၍ ႏိုင္ငံေတာ္ တာဝန္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္လ်က္ရွိသည္။ ေဖာ္ျပပါ တပ္မေတာ္၏ ထိပ္သီးအဆင့္ေခါင္းေဆာင္ အေယာက္ (၆ဝ) ထဲတြင္ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးဟု ထင္ရွားစြာ သိႏိုင္သည့္ အမည္နာမ မွည့္ေခၚထားသည့္ တပ္မေတာ္အရာရွိႀကီး တစ္ဦးတစ္ေယာက္မွ် ပါဝင္သည္ကို မေတြ႕ရေခ်။

ဘာပဲေျပာေျပာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ ရာထူးမ်ားတြင္ တစ္ခါက ျပည္ေထာင္စုဖြား တိုင္းရင္းသား တပ္မေတာ္ အရာရွိမ်ား ေနရာရရွိခဲ့သည့္ အစဥ္အလာေကာင္းမ်ား ရွိခဲ့သည္ကို အမွတ္ရရင္းျဖင့္ ယခုလို (၆၇) ႏွစ္ေျမာက္ ျပည္ေထာင္စုေန႔ အခါသမယ၌ ဂုဏ္ျပဳေရးသား လိုက္ရပါသည္။

က်မ္းကိုး

၁။ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသမိုင္းအက်ဥ္း (ျမ၀င္း)

၂။ တပ္မေတာ္ေရႊရတုမဂၢဇင္း

၃။ စစ္တကၠသိုလ္သမိုင္း - ပထမပိုင္း

Like · ·

Read more »

Wednesday, April 23, 2014

ONE Kachin ဆိုသည္မွာ ( ဘာသာျပန္ေဆာင္းပါး ) Kachin ေတြရဲ႕သမိုင္းပါ.



============================
(by- Hpunggan)
ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ဂ်ိန္းေဖာ့၊ လခ်ိဒ္၊ ေလာ၀္ေ၀ၚ၊ လီဆူ၊ ရ၀မ္ႏွင့္ ဇိုင္၀ါး လူမ်ဳိးစုတို႔သည္ ေရွးပေ၀သဏီ အခ်ိန္ကာလမွစ၍ တူညီေသာ ေနာက္ခံသမိုင္းေၾကာင္းျဖင့္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည့္ ညီရင္းအစ္ကို ေမာင္ရင္းႏွမမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ယခုအခါ ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ ဘာသာစကား (Dialect) အမ်ိဳးအစားစံုလင္ကြဲျပားမႈကို အေၾကာင္းျပကာ တိုင္းတစ္ပါးသား လူမ်ဳိးျခားမ်ားမွ ကခ်င္လူမ်ဳိးကို မ်ိဳးႏြယ္စုအမည္မ်ားျဖင့္ အစိတ္စိတ္ အမႊာမႊာ ခြဲျခားရန္ ႀကိဳးစားေနၾကသည္။

အခ်ိန္ကာလၾကာျမင့္စြာ တစ္ေနရာမွ အျခားတစ္ေနရာသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ် ေနထိုင္ခဲ့ၾကသည့္ အတြက္ ေနရာေဒသအေပၚမူတည္၍ ေလယူေလသိမ္း၊ စကားလံုးႏွင့္ ေ၀ါဟာရ ၾကြယ္၀မႈတို႔တြင္ အထိုက္အေလ်ာက္ ကြဲျပားမႈမ်ားရွိေသာ္လည္း ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ားသည္ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးတမ္း၊ ဆင္ယင္ထံုးဖြဲ႕မႈ ႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္း အေျခခ်ေနထိုင္ျခင္းတို႔၌ တူညီၾကသည့္အေလ်ာက္ မ်ဳိးႏြယ္စုတစ္ခုႏွင့္ တစ္ခု ခြဲျခားမရႏိုင္ဘဲ တစ္ခုတည္းေသာ လူမ်ဳိးအျဖစ္ စည္းလံုးညီညြတ္စြာ ေနထိုင္လ်က္ရွိပါသည္။

ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ားသည္ မိမိတို႔၏ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္မႈသမိုင္းတြင္ အထင္ကရ ေဒသ မ်ားျဖစ္သည့္ မလိခူးမဂၽြယ္ (Mali Hku Majoi)၊ က်ဳိင္ခူးမဂၽြယ္ (Chyai Hku Majoi)၊ ခရန္ခူးမဂၽြယ္ (Hkrang Hku Majoi) စသည့္ ေဒသမ်ား၌ အေျခခ်ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီး ေျမာက္အရပ္မွ ေတာင္ဘက္အရပ္သို႔ ဆက္လက္ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိုင္ၾကသည္။ ဤသို႔ အေရွ႕၊ အေနာက္ႏွင့္ ေျမာက္ဘက္မွ ေတာင္ဘက္သို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္ခဲ့ၾကသည့္အတြက္ ဘာသာစကားအရ အရပ္ေလးမ်က္ႏွာကို ေခၚေ၀ၚရာ၌ပင္ အေရွ႕(Sinpraw)၊ အေနာက္(Sinna)၊ ေျမာက္(Dingdung)၊ ေတာင္(Dingda) ဟူ၍ အစဥ္လိုက္ သတ္မွတ္ ေခၚဆိုၾကပါသည္။

ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ ဘိုးေဘးမ်ားျဖစ္ၾကသည့္ ေရွးဦးကခ်င္လူမ်ဳိး(Proto Kachins)မ်ားသည္ မြန္ဂိုေဒသ(Mongolia)တြင္ စစ္တုိက္ကာ ေနထိုင္ခဲ့ၾကသူမ်ား ျဖစ္သည္။ ၎ေခတ္ကို Xiongnu (匈奴) ေခတ္ဟု ေခၚသည္။ တရုတ္ျပည္ရွိ မဟာတံတိုင္းႀကီးကို မေဆာက္လုပ္မီ ေခတ္ကာလ ျဖစ္သည္။ ထိုေခတ္ကာလတြင္ ေျပာဆိုခဲ့သည့္ စကားအခ်ဳိ႕ကို ရ၀မ္(ႏုန္)လူမ်ဳိးမ်ား ယေန႔တိုင္ေအာင္ သံုးစြဲေျပာဆို ေနၾကဆဲျဖစ္သည္။

ေရွးဦးကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ တိဘက္ကုန္းျမင့္ေဒသ (Tibetan Plateau)၊ ခ်င္းဟုိင္ (Qinghai -青海) ေရအိုင္ႏွင့္ ခ်န္း(ေခၚ)ယန္စီ (Yangtze - 长江) ျမစ္ဖ်ား ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ခဲ့ၾကၿပီး ဆားခ်က္ကာ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္းျပဳခဲ့ၾကသည္။ လီဆူ၊ တိဘက္ႏွင့္ ဂ်ိန္းေဖာ့လူမ်ဳိးမ်ားသည္ ဆားခ်က္လုပ္သည့္ လူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္ကာ ခ်န္းျမစ္ဖ်ားေဒသမွ စတင္၍ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္သြားၾကသည့္ လူမ်ဳိးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ ယူနန္ (Yunnan) ျပည္နယ္၊ တလီ (Dali) ၿမိဳ႕ရွိ ေရွးေဟာင္း သုေသသနျပတုိက္တြင္ ျပသထားသည္။ ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စုတုိ႔၏ သမိုင္းေနာက္ခံတူညီမႈကို ေဖာ္ညႊန္းသည့္ ထင္ရွားေသာ သက္ေသ အေထာက္အထား တစ္ခုပင္ျဖစ္သည္။
ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိုင္သည့္ အခ်ိန္ကာလတစ္ေလွ်ာက္တြင္ မိမိတို႔၏ လူမ်ဳိးစုမ်ား ေရာက္ရွိေနထိုင္ရာ ေဒသရွိ အသံုးအေဆာင္၊ အလွအပအဆင္တန္ဆာမ်ားကို သံုးစြဲခဲ့ၾကရသည့္အတြက္ ဘာသာစကား၊ ႐ိုးရာ၀တ္စံုႏွင့္ ဆင္ရင္ထံုးဖြဲ႕မႈတြင္ ကြာျခားမႈ အနည္းအက်ဥ္းရွိခဲ့သည္။ ဂ်ိန္းေဖာ့႐ိုးရာ၀တ္စံုပင္လွ်င္ ဗန္းေမာ္၀တ္စံု၊ ခခူး၀တ္စံုစသျဖင့္ ေနရာေဒသကိုလိုက္၍ ကြဲျပားသည္။ သို႔ေသာ္ အထက္တြင္ ဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း တူညီေသာ ရိုးရာဓေလ့ ထံုးတမ္းမ်ားႏွင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းအေျခခ်မႈသမိုင္းတို႔က ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ားကို ပိုင္းျခားခြဲထုတ္၍ မရေအာင္ အခိုင္အမာ သက္ေသခံလ်က္ ရွိပါသည္။

ထိမ္းျမားလက္ထပ္မႈကိစၥတြင္ ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ားအားလံုး၌ စနစ္တစ္ခုတည္းသာ ရွိသည္။ မည္သည့္မ်ိဳးႏြယ္စု၊ မည္သည့္မိသားစုတြင္ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ေစ၊ ညီအစ္ကိုမ်ိဳးႏြယ္ (Hpu Nau) - ေယာကၡမမ်ိဳးႏြယ္(Mayu) - သားမက္မ်ိဳးႏြယ္ (Dama) ဖိုခေနာက္ဆိုင္ ေတာ္စပ္ပံုစနစ္အရ ဤေခါင္းစဥ္ သံုးခုေအာက္တြင္သာ ရွိသည့္အတြက္ ကခ်င္အားလံုးမွာ ေဆြမ်ိဳးအရင္းအခ်ာမ်ားသာ ျဖစ္ၾကသည္။ ဤစနစ္သည္ မည္မွ်ေ၀းကြာေနသူမ်ားပင္ ျဖစ္ပါေစ၊ တစ္ေသြးတစ္သား တစ္စိတ္တစ္၀မ္းတည္း ျဖစ္ေအာင္ ရစ္ေႏွာင္ထားသည့္ တြဲလက္မ်ားပင္ ျဖစ္ပါသည္။

ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ တူညီသည့္ အျခားအေၾကာင္းအရာတစ္ခုကို ညႊန္းဆိုရလွ်င္ ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားသည္ ဖခင္၏မ်ဳိးႏြယ္ကို လိုက္၍ အမည္မွည့္ဆိုေသာစနစ္ကို အသံုးျပဳသည္။ မိခင္၏ မ်ဳိးႏြယ္ျဖင့္ အမည္မွည့္ဆိုျခင္း မရွိဘဲ၊ ဖခင္၏ မ်ဳိးႏြယ္ကိုလိုက္၏ အမည္မွည့္ေခၚသည့္ စနစ္ (Patrilineal) ျဖစ္သည္။ ဖခင္သည္ လဖိုင္ (Lahpai) မ်ဳိးႏြယ္ျဖစ္ပါက သား၊ သမီးမ်ားသည္လည္း လဖုိင္မ်ဳိးႏြယ္ ျဖစ္ၾကၿပီး မိခင္ဘက္မွ မ်ိဳးႏြယ္ကို ေယာကၡမမ်ိဳးႏြယ္အျဖစ္ အလြန္ရိုေသတန္ဖိုးထားၾကသည္။ တစ္ဘက္မွလဲ သားမက္မ်ိဳးႏြယ္ကို မ်ားစြာအားကိုးအားထားျပဳကာ ပံုမွန္၀င္ထြက္သြားလာၾကသည္။ ဥပမာဆိုရလွ်င္ ဖခင္ျဖစ္သူ ေလာ၀္ေ၀ၚျဖစ္ပါက သားသမီးမ်ားသည္လည္း ဖခင္၏ မ်ဳိးႏြယ္အမည္ ဆက္ခံကာ ေလာ၀္ေ၀ၚလူမ်ဳိးပင္ ျဖစ္သည္။ မိမိတို႔ ကခ်င္လူမ်ဳိးတို႔၏ ယဥ္ေက်းမႈ ဓေလ့ထံုးစံကို စိုးစဥ္းမွ် သိရွိနားလည္ျခင္းမရွိပဲ ဂ်ိန္းေဖာ့လူမ်ဳိးႀကီး၀ါဒဟုဆိုကာ မရွက္မရွိ ၀ါဒျဖန္႔ေနၾကသည့္ တိုင္းတစ္ပါးသား လူမ်ဳိးျခားတို႔၏ ကလိန္ေစ့ျငမ္းဆင္ လုပ္ဇာတ္မ်ားကို နားမေယာင္ဖို႔ လိုသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ တိုင္းရင္းသား လူမ်ဳိးမ်ားအနက္ ကခ်င္လူမ်ဳိး၌သာ ဤကဲ့သို႔ေသာ မ်ဳိးႏြယ္အမည္ မွည့္ေခၚသည့္စနစ္(Family Name System) ရွိျခင္းမွာလည္း ကခ်င္လူမ်ဳိးတို႔၏ ထင္ရွားသည့္ ၀ိေသသလကၡဏာပင္ ျဖစ္သည္။ ကမၻာေပၚရွိ တရုတ္၊ ကိုးရီးယားစသည့္ လူမ်ဳိးအခ်ဳိ႕တြင္လည္း မ်ဳိးႏြယ္အမည္ မွည့္ေခၚၾကသည္။

ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား၏ အထင္ရွားဆံုးႏွင့္ အေရးႀကီးဆံုး ယဥ္ေက်းမႈ အမွတ္လကၡဏာမွာ မေနာတိုင္ (Manau Shadung) ႏွင့္ မေနာအက (Manau) ပင္ ျဖစ္သည္။ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု ၆ ခုလံုး မေနာအက ကၾကသည္။ ကမၻာေပၚတြင္ ကခ်င္လူမ်ိဳး (မ်ဳိးႏြယ္စု ၆ စု) မွလႊဲ၍ မည္သည့္လူမ်ဳိးမွ် မေနာအကကို မကေခ်။

မေနာအကႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား၏ ဒ႑ာရီပံုျပင္တြင္ ငွက္မ်ဳိးေပါင္းစံုတို႔မွ မေနာအကကို စုေပါင္းကာ ကျခင္းလည္း ပါ၀င္သည္။ ဂ်ပန္၊ ကိုးရီးယားလူမ်ဳိးတို႔၏ ဒ႑ာရီပံုျပင္မ်ားတြင္လည္း ငွက္မ်ား ကခုန္သည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ား ပါ၀င္သကဲ့သို႔ အာရွတုိက္မွ တိုင္းျပည္အခ်ဳိ႕တြင္ ငွက္မ်ား ကခုန္ေပ်ာ္ျမဴးသည့္ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ဆက္စပ္ေနသည့္ ပံုျပင္မူကြဲ အမ်ဳိးမ်ဳိးရွိေသာ္လည္း မေနာအကယဥ္ေက်းမႈကို လက္ေတြ႕က်င့္သံုးကာ ကသည့္ လူမ်ဳိးမွာ ကခ်င္လူမ်ဳိးသာ ျဖစ္သည့္အတြက္ ဤပံုျပင္အမ်ဳိးမ်ဳိး၏ မူရင္းဇစ္ျမစ္မွာ ကခ်င္လူမ်ဳိးတို႔၏ မေနာအက ပံုျပင္ပင္ျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသသာဓက ထင္ရွားလ်က္ ရွိေပသည္။ ငွက္မ်ား ကခုန္ေနသည့္ ပံုသ႑ာန္ ေၾကးရုပ္တုကို တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ စီခၽြမ္ (Sichuan -四川) ျပည္နယ္ရွိ Sanxingdui (三星堆) ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈနယ္ေျမတြင္ တူးေဖာ္ရရွိခဲ့သည္။ မေနာအက ပံုျပင္၏ အခိုင္မာဆံုးေသာ သက္ေသတစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။

မေနာတိုင္တြင္ အသံုးျပဳသည့္ အမွတ္အသားမ်ား၊ လကၡဏာသေကၤတမ်ား၊ ပံုသ႑ာန္ (Pattern) မ်ားမွာ တ႐ုတ္ျပည္ရွိ မဟာတံတိုင္းႀကီး မေဆာက္လုပ္မီ အခ်ိန္ကာလမွ စတင္အသံုးျပဳခဲ့သည့္ လကၡဏာ ပံုသ႑ာန္မ်ား ျဖစ္သည္။ ယေန႔ကာလတြင္ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား သံုးစြဲ၀တ္ဆင္ေနသည့္ ၀တ္စားဆင္ယင္ထံုးဖြဲ႕မႈသည္လည္း ဘီစီ ၁၉၀၀ ႏွစ္ကာလမ်ားမွ ဆင္ယင္ထံုးဖြဲ႕မႈ ပံုစံမ်ားျဖစ္သည္။ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား၏ ေခတ္အဆက္ဆက္ ၀တ္စားဆင္ယင္ထံုးဖြဲ႕မႈမ်ားကို တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ စီခၽြမ္ (Sichuan - 四川) ျပည္နယ္ရွိ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ျပတိုက္တြင္ ျပသထားသည္။

ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား ကိုင္ေဆာင္အသံုးျပဳေလ့ရွိေသာ လက္နက္တစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ ေလး (Bow) ကို Xiongnu (匈奴) ေခတ္မွ စတင္ကာ ျပဳလုပ္သံုးစြဲခဲ့ၾကေၾကာင္း အေထာက္အထားမ်ားကို ေတြ႕ရွိရသည္။ ေလးလက္နက္ျပဳလုပ္ရာတြင္ ပိုးစာပင္ (Morus) ၏ ပင္မေၾကာ႐ိုး သစ္သားကိုသာ သံုးစြဲျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ ဤကဲ့သို႔ ပိုးစာပင္၏ ေၾကာ႐ိုးသစ္သားကို ထုတ္ယူကာ ေလးလက္နက္ျပဳလုပ္သည့္ နည္းလမ္းကို ယေန႔တိုင္ေအာင္ သံုးစြဲေနၾကဆဲ ျဖစ္သည္။ ေရွးကာလ ဘိုးဘြားတို႔၏ လက္ထက္မွစတင္ သံုးစြဲခဲ့သည့္ နည္းလမ္းကို ယေန႔ေခတ္ကာလတိုင္ေအာင္ ဆက္လက္သံုးစြဲေနၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား၏ တူညီေသာ အျခား၀ိေသသလကၡဏာတစ္ရပ္မွာ လက္နက္ကိရိယာမ်ားကို သြန္းလုပ္ျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ေက်ာက္စိုင္ေက်ာက္ခဲမ်ားမွ သံကို အရည္ေပ်ာ္ရယူကာ လက္နက္ကိရိယာမ်ားကို သြန္းလုပ္ၾကသည္။ မိမိတို႔ ကိုင္ေဆာင္အသံုးျပဳသည့္ လွံ၊ ဓား စသည္တို႔ကို ကိုယ္တိုင္ သြန္းလုပ္ၾကသည္။ အဖ်ားခၽြန္သည့္ ဓားလက္နက္ကို သံုးစြဲေလ့ သိပ္မရွိ။ အဖ်ားဘက္တြင္ ျပားကာ အနံက်ယ္သြားသည့္ ဓားမ်ားကို ပိုမို သြန္းလုပ္ သံုးစြဲၾကသည္။

႐ိုးရာနတ္ကိုးကြယ္မႈကို အေျခခံသည့္ ဓားေလွကားတက္သည့္ ဓေလ့ထံုးစံ(Knife-ladder Climbing)သည္လည္း ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ တူညီမႈတစ္ခုျဖစ္သည္။ နတ္၀င္စားသည္ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ အလြန္ထက္ေသာ ဓားမ်ားကို ေလွကားထစ္အျဖစ္ ျပဳလုပ္ထားေသာ ေလွကားေပၚသို႔ ေျပးတက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ တရုတ္ႏိုင္ငံ၊ ကူမင္း(Kunming -昆明)ေဒသမွ လီဆူလူမ်ဳိးမ်ားသည္ ဓားေလွကားတက္သည့္ ဓေလ့ထံုးစံကို ယေန႔တုိုင္ေအာင္ က်င့္သံုးေနဆဲ ျဖစ္သည္။ ကခ်င္မ်ဳိးႏြယ္စု၀င္မ်ားအားလံုးသည္ ဓားေလွကားတက္ျခင္း ဓေလ့ကို ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကကာ ဤအခ်က္သည္လည္း ျငင္းဆိုမရႏိုင္သည့္ တူညီခ်က္တစ္ခုပင္ ျဖစ္သည္။

ကခ်င္လူမ်ဳိးတို႔၏ ႐ုိးရာတူရိယာတစ္မ်ဳိးျဖစ္သည့္ ေက်ာက္စိမ္း Htu-Ren (Single-hole stone flute)ကိုလည္း တရုတ္ႏိုင္ငံတြင္ တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိခဲ့သည္။ ၎ Htu-ren တူရိယာမွာ လြန္ခဲ့သည့္ သက္တမ္းအားျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္း (၇၀၀၀)ေက်ာ္ ၾကာျမင့္ေၾကာင္းလည္း စစ္ေဆးေတြ႕ရွိရသည္။ Htu-ren တီးမႈတ္သည့္ သမိုင္းသာဓကမ်ားကို အေျခခံကာ ဤ Htu-ren တူရိယာသည္ ေရွးေခတ္ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ား၏ အသံုးအဆာင္တူရိယာျဖစ္ေၾကာင္း ေရွးေဟာင္းသုေတသနပညာရွင္ Duwa Manam Tawng (Li Xiangqian)မွ တင္ျပ အတည္ျပဳခ်က္ရယူႏိုင္ခဲ့သည္။ ရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး တရုတ္ႏိုင္ငံပိုင္ ႐ုပ္ျမင္သံၾကား(CCTV-4)မွ Duwa Manam Tawng ကုိ ေမးျမန္း တင္ဆက္ခဲ့သည္။ ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ားသည္ လြန္ခဲ့သည့္ ႏွစ္ေပါင္း(၇၀၀၀)ေက်ာ္မွစ၍ ေက်ာက္စိမ္းကို ထြင္းေဖာက္ကာ ဂီတတူရိယာ ျပဳလုပ္သံုးစြဲႏိုင္ခဲ့ေၾကာင္းကို ဤရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈက သက္ေသထူလ်က္ ရွိသည္။

ကခ်င္ရိုးရာအထိမ္းအမွတ္ လကၡဏာမ်ား ပါ၀င္သည့္ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ားသည္ တူးေဖာ္ေတြ႔ရွိရသမွ် ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ားအနက္ သက္တမ္းအရင့္ဆံုးစာရင္းတြင္ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ရာ ကခ်င္လူမ်ိဳးတို႔အတြက္ ဂုဏ္ယူ၀ံ့ၾကြားစရာပင္ ျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္က ကခ်င္လူမ်ိဳးမ်ားကို အရိုင္းအစိုင္းမ်ား (Aborigines) အျဖစ္ အထင္အျမင္ေသးခဲ့သူမ်ားပင္လွ်င္ မိမိတို႔၏ အမွားကို သေဘာေပါက္ကာ ယခုအခါ ကခ်င္လူမ်ိဳးမ်ားအပၚ အထင္မေသး၀ံ့ေတာ့ဘဲ တေလးတစား ဆက္ဆံလာၾကရသည္။ ဤသို႔ သက္တမ္းအရင့္ဆံုး ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ားကို တူးေဖာ္ေတြ႔ရွိသည့္အတြက္ တရုတ္ႏိုင္ငံကလဲ မိမိႏိုင္ငံတြင္ တူးေဖာ္ေတြ႔ရွိသည့္ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းအျဖစ္ တျမတ္တႏိုးတန္းဖိုးထားကာ ကမၻာအႏွံ႔မွ ကခ်င္လူမ်ိဳးမ်ား ေတြ႔ဆံုၾကသည့္ ကမၻာလံုးဆိုင္ရာ မန္ရွီ(Mangshi) မေနာပြဲႀကီးတြင္ အသိအမွတ္ျပဳ၊ မွတ္တမ္းတင္ခဲ့သည္။ ကခ်င္လူမ်ိဳး အားလံုးအတြက္ အလြန္ဂုဏ္ယူစရာ ကိစၥရပ္ႀကီးပင္ ျဖစ္ေပသည္။

(‘ကခ်င္ေတြကို စာသင္မယ့္အစား ေခြးကို စာသင္ေပးတာကမွ ပိုတတ္အံုးမယ္’ဟု ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ားအား လာေရာက္သာသနာျပဳသည့္ ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳဆရာမ်ားအား ဗမာဘုရင္ မင္းတုန္းမင္းမွ ေျပာဆိုကာ ကခ်င္လူမ်ဳိးကို ေစာ္ကားခဲ့ဖူးသည္။)

ကခ်င္လူမ်ိဳးတို႔သည္ စစ္ေရးစစ္ရာတြင္ တစ္ဘက္ကမ္းခတ္ ကၽြမ္းက်င္သူမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းကုိလဲ သမိုင္းမွတ္တမ္းမ်ားက သက္ေသခံလ်က္ရွိသည္။ ကခ်င္ေဒသသို႔ က်ဴးေက်ာ္၀င္ေရာက္ လာေသာ အဂၤလိပ္တပ္မ်ားကို ေရွးဦးစြာခုခံတိုက္ခိုက္ခဲ့သူမွာ လီဆူမ်ိဳးႏြယ္စု၀င္ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ Leme Ta Hpa ဆိုသူျဖစ္သည္။ ခ်ီေဆြ၊ ေဆာ္ေလာ္ေဒသမွ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မွာ Langlaw Myaw Hkawng Dai ဆိုသူျဖစ္ၿပီး အဂၤလိပ္တပ္မ်ားကို အႀကိမ္ႀကိမ္တြန္းလွန္တုိက္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့အတြက္ ေနာက္ဆံုးတြင္ အဂၤလိပ္တပ္မွ စစ္ေျပၿငိမ္းေရးအတြက္ ပန္ၾကားျခင္းခံခဲ့ရသူျဖစ္သည္။ ကခ်င္လူမ်ိဳး ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ျပည္ပအကူအညီမယူဘဲ ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးၿပီး နယ္ခ်ဲ႕ဆန္႔က်င္ခဲ့ ပံုမ်ားမွာ ေအာက္ျပည္ ေအာက္သားတို႔အတြက္ စံနမူနာယူစရာ ေကာင္းလွသည္။

ဤကဲ့သို႔ ကခ်င္ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ လက္ရုံးရည္၊ ႏွလံုးရည္ထက္ျမက္မႈေၾကာင့္ ကခ်င္ျပည္သူ လူထုမွာ နယ္ခ်ဲ႕အဂၤလိပ္တို႔၏ ေခါင္းပံုျဖတ္အႏိုင္က်င့္မႈကို ေအာက္ျပည္မွ အျခားေဒသမ်ားကဲ့သို႔ မခံရဘဲ၊ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ျပဌာန္းခြင့္အျပည့္ျဖင့္ ေအးခ်မ္းစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ကခ်င္လူထုမွာ အဂၤလိပ္တို႔ ေရာက္ရွိအုပ္ခ်ဳပ္ေနမွန္းပင္ မသိရွိခဲ့ေပ။

ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္တပ္မ်ားကို ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္ (BIA) က ျပည္တြင္းသို႔ က်ဴးေက်ာ္ ေခၚ၀င္လာစဥ္ကလဲ ကခ်င္ (ရ၀မ္) လူငယ္မ်ားႏွင့္ ခခူးေဒသမွ ကခ်င္ (ဂ်ိန္းေဖာ့) လူငယ္မ်ားက Kachin Levies တပ္အျဖစ္ ခုခံတြန္းလွန္ခဲ့ၾကသည္။ Northern Kachin Levies တပ္မ်ား၏ တိုက္ခိုက္မႈေၾကာင္း ပူတာအိုေဒသသို႔ မ၀င္ေရာက္ႏိုင္ဘဲ ျပန္ေျပးဆင္းလာေသာ ဂ်ပန္တပ္မ်ားကို ျမစ္အေရွ႕ျခမ္းမွ Kachin Rangers တပ္မ်ားက ထပ္မံ၍ ႏွိမ္ႏွင္းတိုက္ထုတ္ခဲ့ၾကသည္။ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္မ်ား၏ စည္းလံုးညီညြတ္မႈ ရလာဒ္ပင္ ျဖစ္သည္။

ကခ်င္တပ္မ်ား၏ တုိက္ခိုက္ႏွိမ္နင္းမႈေၾကာင့္ တပ္ပ်က္ကာ ကစဥ့္ကလ်ားဆုတ္ခြာလာေသာ ဂ်ပန္တပ္မ်ားကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဦးေဆာင္ေသာ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္ (BIA) က အခက္အခဲမရွိ တုိက္ခိုက္လိုက္ႏိုင္သည့္အတြက္ ဗမာျပည္ႏွင့္ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္၏ ေန႔ထူးေန႔ျမတ္အျဖစ္ ယေန႔တိုင္ တသသ ျဖစ္ေနၾကဆဲျဖစ္သည္။

ကခ်င္ေျမေပၚမွ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္မ်ားကို တိုက္ထုတ္လိုက္သည့္အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ေအာင္ပြဲခံ မေနာပြဲ (Padang Manau) ကို ၁၉၄၅ ခုႏွစ္၊ မတ္လ (၂၄-၂၆) တြင္ ဗန္းေမာ္ၿမိဳ႕အနီး စင္လံုကဘာရြာတြင္ Kachin Rangers တပ္က ဦးေဆာင္၍ ခ်ိမ့္ခ်ိမ့္သဲ က်င္းပခဲ့သည္။ ေနာက္တစ္ရက္ မတ္လ (၂၇) ရက္တြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းဦးေဆာင္ေသာ ဗမာ့လြတ္လပ္ေရးတပ္ကလဲ စစ္ႏိုင္ေနေသာ ဖက္ဆစ္ဆန္႔က်င္ေရး မဟာမိတ္တပ္ေပါင္းစု ဘက္သို႔ ေျပးကပ္ၿပီး အခ်ိန္မီဖက္ဆစ္ဆန္႔က်င္ေရး လုပ္ခဲ့ၾကသည္ျဖစ္ရာ ဂ်ပန္တပ္မ်ား လက္နက္ခ်သည္အထိ အခ်ိန္ ၂ လ၊ ၃ လခန္႔သာ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရးတြင္ ပါ၀င္ခဲ့သည္။

နယ္ခ်ဲ႕တပ္မ်ား က်ဴးေက်ာ္လာခ်ိန္တြင္ ကခ်င္ေဒသကို ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား လက္တြဲၿပီး ခုခံကာကြယ္ခဲ့ၾကသည့္အတြက္ အိႏၵိယမွတဆင့္ ဥေရာပသို႔ ခ်ီတက္ရန္ ရည္မွန္းထားေသာ ဂ်ပန္တို႔၏ အႀကံအစည္ ပ်က္ျပားခဲ့ၿပီး ကခ်င္လူထု၏ ေသြးစည္းမႈႏွင့္ ကခ်င္တပ္မ်ား၏ စြမ္းရည္မွာ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးတြင္ အေရးႀကီးေသာ အေၾကာင္းတစ္ခ်က္ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဖက္ဆစ္ဂ်ပန္မ်ားအား ကခ်င္လူမ်ဳိးမ်ားသာ တားဆီးတြန္းလွန္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိခဲ့ပါက ဖက္ဆစ္ႏွင့္ နာဇီတို႔ ေပါင္းမိသြားကာ ကမၻာ့သမိုင္းသည္လည္း တစ္မ်ဳိးတစ္ဖံု ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္သည္။ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စုမ်ား၏ ေသြးစည္း ညီညြတ္မႈျဖင့္ ကမၻာ့သမိုင္းကို ေျပာင္းလဲႏိုင္ခဲ့သည္ဟု ဆိုရေပမည္။

ဤသို႔ ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စုတို႔သည္ ဘာသာစကားႏွင့္ ေနထိုင္ရာေဒသကြဲျပားၾကေသာ္လည္း တစ္ခုတည္းေသာ ရာဇ၀င္၊ တစ္ခုတည္းေသာ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထုိင္မႈသမိုင္း၊ တစ္ခုတည္းေသာ ယဥ္ေက်းမႈ ထံုးတမ္းအစဥ္အလာတို႔ျဖင့္ ေသြးေရာယွက္တင္ေနထိုင္ကာ ထူးျခားေသာ၀ိေသသမ်ားျဖင့္ ျပည့္စံုသည့္ လူမ်ိဳးတစ္ရပ္အျဖစ္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရပ္တည္လ်က္ရွိပါသည္။ အစစအရာရာ ကြဲျပားေသာ လူမ်ိဳးမ်ားကို လက္နက္ျပၿပီး လူမ်ိဳးတစ္ခုတည္းျဖစ္သေယာင္ ဟန္ေဆာင္ပန္ေဆာင္ အရွက္မရွိ စုစည္းထားျခင္း မ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ အမွန္တရားႏွင့္ ညီအစ္ကိုရင္းတို႔၏ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာအေပၚ အေျခခံသည့္ လူမ်ိဳးတစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။

တိုင္းတစ္ပါးသား လူမ်ိဳးျခားတို႔၏ ယုတ္မာေကာက္က်စ္ ေသြးခြဲသပ္လွ်ိဳမႈကို လိမၼာပါးနပ္စြာ ေရွာင္တိမ္းၿပီး ကခ်င္မ်ိဳးႏြယ္စု၀င္အခ်င္းခ်င္း၏ ေသြးစည္ခ်စ္ၾကည္မႈကို တည္ေဆာက္လ်က္ မိမိကိုယ္ကုိ ကခ်င္ ဟု ဂုဏ္ယူ၀့ံၾကြားစြာ ဖြင့္ဆိုမြက္ဟရမည့္အခ်ိန္ ျဖစ္ေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါသည္။

[One Kachin Magazine 2013 တြင္ေဖာ္ျပၿပီးျဖစ္ေသာ Chyu Rum Ai Wunpawng Myu Sha Ni (Shing N Rai) One Kachin ေဆာင္းပါးကို ဘာသာျပန္ဆို ျဖည့္စြက္ေရးသားထားျခင္း ျဖစ္ပါသည္။]

Read more »

Why You Should Dine Out for Life: Ja Mai

Our annual series, “Dine Out for My Life,” features a different local who has been affected by HIV/AIDS every day between now and Dining Out for Life (DOFL), on April 24th.
JaMy name is … Ja Mai
What’s your Philly connection?I am originally from Burma. I am from an ethnic group called Kachin. Philly area has a sizable community of Burmese ethnic minorities who came here mainly as refugees. I came here for college about 10 years ago. I have been living here ever since. I love this area. We have some wonderful people and places here.
What do you do for work?
I am a therapist working with children and their families.
How has HIV/AIDS affected your life?Through my previous job as a medical case manager and volunteering in my community, I have come across many people from different backgrounds who are affected by it. Some of them are my own friends.
The biggest thing I have learned from my experience with HIV/AIDS is …
Instead of putting our efforts on questioning why one might be affected by HIV, we should put our efforts on how we can fight against it. Misinformation or lack of information continues to be a problem in our community. Discrimination for those living with HIV/AIDS continues to exist in our community. We should put our energy on learning accurate information about the virus, and how we can support each other in our fight against it. The HIV virus doesn’t discriminate anybody. Why should we?
Have a Dining Out for Life restaurant recommendation?My favorite restaurant is Distrito. Tapas from Distrito are out of this world. I had an amazing night sharing tapas with friends while knowing we are spending our money for a great cause. Dining Out For Life gives us a variety of options – from casual and fancy restaurants to food trucks. I have always been able to find one that fits my budget.
In three words, describe the perfect dining out experience …Good company. Good food. Good cause. I guess that is more than three words, but Dining Out For Life has all of these. It will be one of the most delicious and meaningful meals you've ever had.
This year’s edition of DOFL comprises 150 restaurants and a host of food trucks that will donate 33 percent of that day’s earnings to local HIV-fighting organization, ActionAIDSFor more info on participating restaurants and to make reservations, go to diningoutforlife.com/philadelphia.

Read more »

Du Kaba Sumlut Gun Maw Woi Awn Ai K.I.O Dat Kasa Ni Hte Hkrum Zup Hpawng ,Washington D.C ( video )

Du Kaba Sumlut Gun Maw Woi Awn Ai K.I.O Dat Kasa Ni Hte Hkrum Zup Hpawng April 19, 2014 Washington D.C YOUTUBE.COM

Read more »

KIA,ဒု-စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ ႏွင္႔ RFA အင္တာဗ်ဴး(USA)

Read more »

VOA နဲ႔ USA မွာ ေရာက္ေနတဲ႔ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ ေတြ႔ဆုံေမးျမန္းခန္း (Video )

ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ ယံုၾကည္မႈ အေရးႀကီးဟု KIA ဆို

Read more »

Tuesday, April 22, 2014

Washington DC ,( Dukaba Gun Maw a Mungga ) ဝါရွင္တန္ ဒီစီတြင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ဂြမ္းေမာ္ ေၿပာၾကားၿခင္း Part (B)

Dukaba ni hte hkrum zup ai lamang hte seng nna yawng grai myit shang sha ,grai nan chye mayu ai majaw hugawng media de phone matut ai hte masha nan sa hkrum ai manang ni lawlaw rai nga ai. USA nga ai ni sha nrai Denmark hte sinpraw ,sin na, mungdan na manang ni yawng ngu na ni ram ram myit lawm dik ai hku re hpe mu lu ai.
Hpawng shang lawm ai An hte kachin media  ni hku nna mung ''Hpawng a rit kawp tara'' hte maren hkan sa ga ai.Myu sha ni a akyu yawm,hpyen wa kabu ai baw bung li gaw n galaw ga ai.

Du kaba ni USA de hpa majaw du sa ai,ngu hte seng nna chye mayu ai laika hti shawa myit rum ni hpe tsun shana mayu ai lam gaw.

An hte ni na chye la lu ai lam ni hta pyi grau hkum tsup hkra asan sha makoi magap nnga yawng mu chye mai ai ...lawu na link ni kaw click dip dat u ...
=====================================
link (1) General Gun Maw Visits The Lincoln Memorial, Meets Local Communities 
Link (2) Kachin Rebel General Makes US Visit Amid Fighting at Home
Link (3)INTERVIEW-Kachin rebels renew plea for U.S. role to ensure fair Myanmar peace
Link (4)Working Towards a National Peace in Burma
Link (5)Myanmar rebel leader urges US role in peace talks
 






Read more »

Dukaba Gun Maw a USA Kachin Hkrum Zup (video ) Hte Seng na

Lachid Kachin
========================================
N dai Dukaba Gun Maw a USA Kachin ni hte hkrum sha ga ai sha loi na Video hte N sen ni hpe shing gan media & Face book n tsa hkan e (edit) rai n lu ga law shi yang n mara na matu Dukaba hku na nan matsun da ai majaw rai n mara shi ai re. Hpa majaw nga yang Myu sha sha da Ding hku lam ka ta lam ni hte seng ai lam ni tsun sha ga ai re majaw SA WA NI ni na chye mat yang nau n manu na zawn re ai majaw re. Yawng chye na ya na re ngu kam n ngai. Duka ba hku na n dai ram tsun sha dum da ai pyi n kau Video a daw a tang ni hpe Face Book n tsa e n kau hpe mu taw ai. Anhte myu sha yawng a matu re majaw chye na hkat ga.Anhte tsawra hkung ga ai ning baw ni a ga hpe manu sha dan ai hte madat mara hkan sha tup sa wa ga ngu manaw manang ni hpang de saw la jin dat n ngai.Ya hpang e masa hpe yu na mara ya mat wa na re lam sha na dat n ngai.
Like · ·

Read more »

KIA ဒုစစ္ဦးစီးခ်ဳပ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ဂြမ္ေမာ္ရဲ႕ USA ခရီးစဥ္အက်ဥ္းခ်ဳပ္

Read more »

American hpyendap hta magam gun nga ai shadang Lahpai Sin Wa hpe BBC Burmese kaw nna ga san/ga htai lamang hpe madat n gun jaw la ga.

American hpyendap hta magam gun nga ai shadang Lahpai Sin Wa hpe BBC Burmese kaw nna ga san/ga htai lamang hpe madat n gun jaw la ga.
#######################################

Seng Maw Lahpai Seng Raw Lahpai Lahpai Nangpri Lahpai Zen Myat Lahpai Sengraw L Sin War

http://www.bbc.co.uk/burmese/multimedia/2014/04/140421_mobigeno_kachinsoldier.shtml

Read more »