North East India – the Singpho Tribe, the State of Assam, Incredible India!

https://jungleideas.wordpress.com/category/tribes-of-assam-and-north-east-india/page/2/

Read more »

Jingpho Traditional Attire & (Kachin )Traditional Costumes

 The ornaments of a Jinghpaw or Kachin Woman.

 Kachin tribe : depicition from 1900s.

 Kachin Warrior's sword

 Kachin warrior's hat

 Kachin Rida Maka details

 A Kachin Maiden.

 A Kachin Married Woman with a traditional basket.

The Kachin sword has a silver covered grip and scabbard, 19th century. The sword is 95.7 cm long.

Read more »

Rida Maka Jingpho Interview

Read more »

Jingpho (Kachin ) Traditional Attire

Read more »

Kachin Manau ( မေနာတိုင္) ၏အဓိပၸာယ္ Jinghpo Manau a lam

မေနာတိုင္ျမင္ေတြ႕သူတိုင္း ကခ်င္လူမ်ိဳးမ်ား၏အမွတ္လကၡာဏအျဖစ္ျမင္ေတြ႕သလို ကခ်င္လူမိ်ဳးမ်ားဟုသိျမင္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ မေနာတိုင္၌အသံုးျပဳထားေသာ " အေရာင္အဆင္း ( colour) ႏွင့္ မေနာတိုင္၌ပါရွိေသာ “ Maka” ႐ုပ္ပံုမ်ား၏အဓိပၸာယ္ကိုမႈ သိရွိသူ အင္မတန္နည္းေၾကာင္း ယေန႔အခ်ိန္၌ေတြ႕ျမင္ေနရသည္။ ေရွးယခင္က မေနာတိုင္တြင္ အေရာင္အဆင္း(colour) ၄ မ်ိဳးသားအသံုးျပဳခဲ့ေၾကာင္းေလ့လာေတြ႕ျမင္ေနရေသာ္လည္း ၊ ယေန႔အခ်ိန္တြင္ မိမိစိတ္တိုင္းက် မေနာတိုင္မ်ားတြင္ အေရာင္အဆင္း( colour) မ်ိဳးစံုအသံုုးျပဳေနေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ျမင္ေနရပါသည္။
ထိုသို႔ျဖစ္ေပၚလာျခင္းမွာ မိမိတို႔၏႐ိုးရာမေနာတိုင္မွ အေရာင္အဆင္း ( colour) ၏အနက္အဓိပၸာယ္ကို မသိရွိနားမလည္ကာ ပေပ်ာက္လာေသာအမွတ္လကၡာဏာတစ္ရပ္အျဖစ္ေတြ႕ျမင္လာရသည္။ တန္ဖိုးထားမႈ့သည္လည္း ေလ်ာ့နည္းလာေၾကာင္းေဖာ္ျပေနသည္။
မေနာတိုင္တြင္ေရွးယခင္ကအသံုုးျပဳေသာ " အေရာင္အဆင္း( colour) မ်ားမွာ အနက္ ( black) , အနီ( Red) , အျဖဴ ( White) , အဝါ ( Yellow) , ၄မ်ိဳးသာ အသံုးျပဳခဲ့ၾကေျကာင္းေတြ႕ျမင္ရသည္ ။
အနက္ (Black) ၏ အဓိပၸာယ္မွာ ဦးေခါင္းႏွင့္ဆံပင္ကိုကိုယ္စားျပဳသည္၊ အနီ( Red ) သည္ ေသြးကိုကိုယ္စားျပဳသည္၊ အျဖဴ ( White) သည္ အ႐ိုးကိုကိုယ္စားျပဳသည္ ၊ အဝါ ( Yellow) သည္ ႂကြက္သားႏွင့္သန္မာမႈ့ကိုကိုယ္စားျပဳသည္။ မေနာတိုင္သည္လူ၏ခႏၲာကိုကိုယ္စားျပဳသလို၊မိမိတို႔ကခ်င္လူမ်ိဳစုမ်ားကိုလည္းကိုယ္စားျပဳသည္။
မေနာတိုင္တြင္ပါရွိေသာ ႐ုပ္ပံုမ်ား( Maka ) သည္ မိမိတို႔ဘိုးဘြားမ်ားဆင္းသက္လာေသာ ေနရာေဒသနဲ႔ေရာက္ရွိက်င္လည္ခဲ့ေသာေနရာမ်ားကို ကိုယ္စာျပဳေရးဆြဲထားျခင္းျဖစ္သလို ၊စည္းလံုးျခင္း၊ရဲရင့္ျခင္း၊နကၡဂႏၲဝင္ နကၡေဗဒ၊သမိုင္းႏွင့္ ဒဏာရီမ်ားအပါအဝင္ ၊ပိုမိုရႈပ္ေထြးေသာထံုးတမ္းစဥ္လာအခ်က္အလက္ႏွင့္ ႐ုပ္ႂကြမ်ား၏ စာအုပ္မွတ္တမ္းအသြင္အျပင္အျဖစ္ မွတ္တမ္းတင္ထားခဲ့သည္။
မေနာအကသည္ ဌက္မ်ား၏ကျပေသာကကြက္မွျဖစ္ေပၚလာျခင္းလံုးဝမဟုတ္ပါ၊ ပါးစပ္ပံုျပင္သက္သက္သာျဖစ္သည္။ မေနာကကြက္သည္ မိမိတို႔ဘိုးဘြားမ်ားေရးဆြဲခဲ့ေသာ (Maka) မွျဖစ္ေၾကာင္းသက္ေသႏွင့္ပံုႏွင့္တကြေဖာ္ျပလိုက္သည္။
မေနာကခ်ိန္၌ “ Ora Ora Ora Ora “ ဟု ဟစ္ေအာ္ေႂကြးေၾကာ္ျခင္းသည္ ကၽြႏုပ္တို႔လူမ်ိဳးမ်ားအေပၚ " ေအာင္ျမင္ျခင္း၊ ၿငိမ္းခ်မ္းျခင္း၊ က်န္မာျခင္း၊ ခ်မ္သာျခင္း၊ ကံေကာင္းျခင္း၊ ေပ်ာ္ရြင္၍ႀကီးပြားတိုးတက္ျခင္းႏွင့္ျပည့္ဝပါေစဟူေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ “” Ora Ora Ora Ora “ ဟု မေနာကခ်ိန္၌ဟစ္ေအာ္ျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း မေနာကရျခင္းအဓိပၸာယ္ကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါသည္။
By C B Aung Facebook

Read more »

Mongolian spot ( Mungul sai hkra ai masat masa re lam chye lu )

shangai wa ai ma chyaingai ni hta e amang re ai masat masa kap ai ni gaw Monggu sai hkra ai am re nga nna sawk sagawn tawn ai labau nga,

tsi hpaji ning hkring ni hku nna Mongolian spot ana hapn mi hku nna sawk tam.

Read more »

Map of Upper Burma( showing )Distribution of Principal race ( Non Burman )

Read more »

Map: Peoples of South Asia Kachin ( Singpho,Jinghpaw)

https://joshuaproject.net/people_groups/12401/BM

Read more »

Shanglawt tai ra ai,Mungdan lu ra ai ngu gaw jaw teng ai lam re.

Shanglawt Dau hka a shanglawt masa Part (1) Shanglawt Dau hka a shanglawt masa Part (2)

Read more »

Read more »

KNO Ting nyang up Duwa Howa Jala a hkum tsawm moi mang makoi mayang ai lamang hta dusa ai dat kasa ni shakram mung ga hti tsun dan nga yang.

 Jan-11-2020,San franciso California

 KNO-USA Lit hkam ningbaw Slg nda yu Sut nau kawn hkung ga jaw mung ga tsun ai lam
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/610301576394503/?t=14https://www.facebook.com/312394235585950/videos/610301576394503/?t=14
 
Slg Bawm wang Jadan li kaw nna Jacksonville JKBC,KABA a gawng malai shakram mung ga htintsun dan ai lam
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/469936637051711/?t=13
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/1004789243239095/?t=40

Slg Nsang Gumsan kawn Kachin Alliance,Wunpawng mungdan shang lawt asuya a gawng malai shakram mung ga hti tsun dan sai,
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/586311928823368/ 
 Dusa ai ni hkung ga jaw
link 1
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/2911545822228921/
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/2535737310020038/
https://www.facebook.com/312394235585950/videos/481662562735188/

Read more »

Robert Howa Jala hpe Myusha dawn hkawn ap,Kawa galaw ai magam bungli hpe bai matut na hkam la

Read more »

Building a relationship for networking at Ministerial Conference at Department of State

July 16-17-2019 Washigton DC

By-Ning Gawn Mungmasa page

https://www.facebook.com/ninggawn/posts/1232504493576486

Myu sha yawng a gawng malai tai ya ai Ning baw ning la sara /sara num ni yawng hpe hkung ga mai nga ai.
Makam nbung, masa nbung, u hpung u hpawng nbung tim
Ahkyak ai ten ya na zawn rai hkrum lu ai gaw Kabu hpa kumla kaja re.
Nbung ai hpe bung hkra mung shakut yu ga law.
Nkau mi gaw bung taw sai hpe n bung hkra,ga garan hkra shakut ma ai re.
Yawng rau ngu hpe galoi mung jawm shakut yang awng dang lam de rai wa sai.

Religion Freedom zahpawng 

US state department kaw sadu lawm ai 

Kachin Allince(KA)

Kachin National Organisation(KNO ),Kachin Baptist Convention (KBC)na 

Ningbaw hpa awn ni yawng hpe an hte Mung shawa hku na yu n gun lu ai.

Kabu Madi shadaw nga ga ai law..

 Right to Left- : Dr.Layang seng Ja, Sara Langjaw Gam Seng, Slg Nsang Gumsan, Rev .Dr. Hka Lam Sam Sun, Slg Ndayu Sut Nau,yuYu Sut Nau

Read more »

သမၼတ Trump နဲ႔ ေတြ႕ဆံုခြင့္ရခဲ့တဲ့ ဘာသာေရးႏွိပ္ကြပ္ခံရသူေတြထဲ ျမန္မာႏုိင္ငံက ၄ဦး ပါ၀င္

https://burmese.voanews.com/a/president-trump-met-27-survivors-of-religius-persecution-in-17-different-countries/5005158.html?fbclid=IwAR2NNjWjAEkLg1eJ84rXuq0kJrXYWPO9n6Pi1peqjR2NJPko35EOOP4ezt8

ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၇ ႏိုင္ငံက ဘာသာေရးႏွိပ္ကြပ္မႈကေန ထြက္ေျပးလြတ္ေျမာက္လာ ၾကသူေပါင္း ၂၇ ဦးကို အေမရိကန္သမၼတ Donald Trump က အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ ဗုဒၶဟူးေန႔က ဖိတ္ေခၚ ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။

အဲဒီထဲမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံက ေလးဦးလည္း ပါ၀င္ၿပီး ျမန္မာစစ္တပ္အေနနဲ႕ ဘာသာေရးအရ ခဲြျခား ဖိႏွိပ္မႈေတြကို ဆက္လက္ က်ဴးလြန္ေနေၾကာင္း အေမရိကန္သမၼတ Trump ကို တင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။

မအင္ၾကင္းႏိုင္က အျပည့္အစံုကို ဆက္ၿပီး ေျပာျပမွာပါ။

အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနက ဦးစီးၿပီး ၀ါရွင္တန္ဒီစီမွာ ဇူလိုင္လ ၁၆-၁၈ ရက္ေန႔ ထိသံုးရက္ၾကာ က်င္းပေနတဲ့ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ တိုးတက္ျဖစ္ထြန္းေရးဆိုင္ရာ ဒုတိယအႀကိမ္ ႏိုင္ငံတကာ ၀န္ႀကီးမ်ားအဆင့္ အစည္းအေ၀းရဲ႕ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၇ ႏိုင္ငံက ဘာသာေရးဖိႏွိပ္ခံရမႈမွာ ကိုယ္တိုင္ ႀကံဳေတြ႕ခံစားခဲ့ရသူေပါင္း ၂၇ ဦးကို မေန႔ ဗုဒၶဟူးေန႔က သမၼတ Donald Trump က အိမ္ျဖဴေတာ္ကို ဖိတ္ေခၚ ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။

အခုလို ေတြ႕ဆံုပဲြနဲ႕ ပတ္သက္လို႔ သမၼ Trump က- ကမၻာတ၀ွမ္း လူ႕အခြင့္အေရး အေျခခံအခ်က္ျဖစ္တဲ့ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ကို အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႕ အေလးေပးႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနတာကို ျပသတဲ့အေနနဲ႔ ျဖစ္တယ္လို႔ အခုလို ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

“လူေတြအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတြင္းမွာ ဘာသာေရးကို လြတ္လပ္စြာ ကိုးကြယ္ခြင့္မရဘူးဆိုရင္ က်န္ရွိတဲ့ အခြင့္အေရးေတြ ဆံုးရွဳံးရဖို႔ အႏၱရာယ္ရွိၿပီး၊ လြတ္လပ္မႈဆိုတာလည္း အဓိပၸါယ္ မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႕ ဘာသာေရးလြတ္လပ္ခြင့္ကို ေထာက္ခံအားေပးဖို႔ မနားမေန ႀကိဳးပမ္းသြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေန႕ လာေရာက္ၾကတဲ့ လူေတြကိုလည္း ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ဒုကၡေတြ အမ်ားႀကီး ျဖတ္ေက်ာ္ခံရသူေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ခ်ီးက်ဴးပါတယ္။ ဂုဏ္ယူပါတယ္။ က်ေနာ့္အေနနဲ႕ အၿမဲရပ္တည္ေပးသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။”

ကမၻာတ၀ွမ္းက ဘာသာေရးဖိႏွိပ္ခံရသူေတြကို အိမ္ျဖဴေတာ္ ဖိတ္ေခၚေတြ႕ဆံုရာမွာလည္း သူတို႔ရဲ႕ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းတဲ့ အေတြ႕အႀကံဳေတြ၊ အခက္အခဲေတြ၊ ခံစားခ်က္ေတြကို သမၼတ Trump က ေမးျမန္းခဲ့သလို သူတို႔ဘက္ကလည္း ျပန္လည္ ေျပာၾကားခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီထဲမွာ- သမၼတနဲ႕ အနီးဆံုးရွိေနၿပီး ပထမဆံုးေျပာခြင့္ရတဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ကခ်င္ျပည္နယ္က ဒုကၡသည္ေတြအေရး ေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ KBC ကခ်င္ႏွစ္ခ်င္းအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ရဲ ႔ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴး Dr. Samson Hkalam က ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တိုက္ပဲြေတြျဖစ္ေနၿပီး၊ျမန္မာစစ္တပ္ကေန ခရစ္ယာန္ေတြကို ႏွိပ္ကြက္မႈေတြ ရွိေနတဲ့အေၾကာင္း အခုလိုေျပာပါတယ္။

“က်ေနာ္က ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပုိင္းက ကခ်င္ Baptist ခရစ္ယာန္ေက်ာင္းကပါ။ ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ က်ေနာ္တုိ႔ ခရစ္ယာန္ေတြကို ျမန္မာစစ္တပ္က ရက္ရက္စက္စက္ ႏွိပ္ကြပ္ေနပါတယ္။ ဘာသာေရးကို လြတ္လပ္စြာ ကုိးကြယ္ဖို႔ အခြင့္အေရးလည္း သိပ္မရၾကပါဘူး။ ဒါ့အျပင္ တုိင္းရင္း လက္နက္ကိုင္ တပ္ေတြက ျမန္မာအစိုးရကို ခုခံတိုက္ခိုက္ေနရပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႔ တိုင္းရင္ လူနည္းစုေတြကို ဦးစားေပးၿပီး တုိင္းရင္သားေခါင္းေဆာင္ေတြကိုဒီမိုကေရစီ၊ ဖက္ဒရယ္လစ္ဇင္ ေအာင္ျမင္ေရးအတြက္ အကူအညီေပးဖို႔ သိပ္ကို အေရးႀကီးပါတယ္။ မေန႔က ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈေတြ ခ်မွတ္လိုက္တဲ့အတြက္လည္း သိပ္ကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။”

Dr. Samson Hkalam နဲ႕အတူ သမၼတ Trump ဖိတ္ၾကားခဲ့သူေတြထဲ- ကခ်င္ျပည္နယ္မွာရွိတဲ့ Baptist ဘုရားရွစ္ခိုးေက်ာင္းေတြကို ျမန္မာစစ္တပ္က ဗံုးခဲြဖ်က္စီးခဲ့တာေတြကို သတင္းေထာက္ေတြကို လိုက္လံျပသခဲ့တဲ့အတြက္ စစ္တပ္က ဖမ္းဆီး ေထာင္ခ်ခဲ့တဲ့ ကခ်င္ Baptist သင္းအုပ္ဆရာ ႏွစ္ဦးထဲက တဦးျဖစ္သူ လန္ေဂ်ာ္ဂမ္ဆုိင္းလည္းပါ၀င္ပါတယ္။

ေနာက္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ၂၀၁၇ခုႏွစ္က ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ နယ္ေျမရွင္းလင္းေရး စစ္ဆင္ေရးအတြင္း အသက္မေသ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ၿပီး ဘဂၤလားေဒ့ရွ္နယ္စပ္ ရိုဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္စခန္းမွာ ခိုလႈံေနထိုင္ေနသူလည္းျဖစ္၊ ဒုကၡသည္ေတြအေရးေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ARSPH ၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ရခိုင္ျပည္နယ္က ရိုဟင္ဂ်ာအဖဲြ႕အစည္းရဲ႕ ဥကၠဌ Mohib Ullah လည္း သမၼတ Trump နဲ႕ ေတြ႕ဆံုသူေတြထဲမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ သူဟာ မတ္လ (၁၉)ရက္ေန႔က ဂ်ီနီဗာ လူ႕အခြင့္အေရးေကာင္စီညီလာခံမွာ ရုိဟင္ဂ်ာဒုကၡသည္ေတြအေရး တင္ျပခဲ့သူလည္းျဖစ္ပါတယ္။ Mohib Ullah ဟာ ရခိုင္ျပည္နယ္ စစ္ေတြတကၠသိုလ္ ရုကၡေဗဒ ဘဲြ႕ရ၊ အထက္တန္းေက်ာင္းဆရာ အျဖစ္ လုပ္ကိုင္ခဲ့သူလည္းျဖစ္ပါတယ္။

Mohib Ullah က သမၼတ Trump နဲ႕ေတြ႕ဆံုစဥ္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြ ေနရပ္ျပန္ေရး အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ ကူညီေဆာင္ရြက္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႔လည္းအခုလို ေမးခဲ့ပါတယ္။

“က်ေနာ္က Bangladesh ဒုကၡသယ္စခန္းက Rohingya တဦးပါ။ Rohingya ဒုကၡသည္ အမ်ားစုဟာ ဌါေနကုိ အျမန္ဆုံးျပန္ခ်င္ျကပါတယ္။ ဒါ့ေျကာင့္က်ေနာ္တုိ့ကုိ ကူညီဖုိ့အေမရိကန္ရဲ့ အစီအစဥ္ကို သိလိုပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။”

သမၼတ Trump နဲ႕ ေတြ႕ဆံုခြင့္ရခဲ့သူေတြထဲမွာ ရိုဟင္ဂ်ာ မြတ္စလင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းအတြက္ ႏိုင္ငံတကာက အာရံုစိုက္လာေအာင္ စည္းရံုးလႈပ္ရွားေနသူလည္းျဖစ္ အင္းစိန္အက်ဥ္းေထာင္မွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အက်ဥ္းက်ခဲ့သူလည္းျဖစ္ၿပီး Women’s Peace Arakan နဲ႕ Justice for Women အဖဲြ႕ေတြကို တည္ေထာင္ခဲ့သူလည္းျဖစ္တဲ့ မေ၀ေ၀ႏုလည္း ပါ၀င္ပါတယ္။

ျမန္မာ၊ တရုတ္၊ ေျမာက္ကိုရီးယား၊ ဗီယက္နမ္၊ သိရီလကၤာ၊ ပါကစၥတန္၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊ အီရန္၊ အီရတ္၊ ဆူဒန္၊ ရီမင္၊ အီရီထရီးယား၊ တူရကီ စသျဖင့္ ႏိုင္ငံေပါင္း ၁၇ ႏိုင္ငံက ဘာသာေရးႏွိိပ္ကြပ္မႈေၾကာင့္ အသက္မေသပဲ လြတ္ေျမာက္လာသူေပါင္း ၂၇ ဦးကို သမၼတ ထရမ့္ ဖိတ္ေခၚေတြ႕ဆံုသူေတြထဲ- အီရတ္ ႏိုင္ငံက IS စစ္ေသြးၾကေတြရဲ႕ ႏွိပ္ကြက္မႈကိုခံခဲ့ရၿပီး အသက္မေသလြတ္ေျမာက္လာတဲ့ ၂၀၁၈ခုႏွစ္ ႏိုဘယ္ၿငိမ္းခ်မ္းေရးဆုရွင္ Yezidi အမ်ဳိးသမီး Nadia Murad လည္းပါ၀င္ခဲ့ၿပီး Yezidi ေတြ ေနရပ္ျပန္ေရး အေမရိကန္က အကူအညီေပးဖို႔လည္း သမၼတ Trump ကိုေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။

Read more »

Israel to bar Myanmar military representatives from arms expos

http://www.mizzima.com/article/israel-bar-myanmar-military-representatives-arms-expos?fbclid=IwAR0m-V48n83c7u3a3pqruqaA2KCXgFYJQsyBurBYONB-7YrA6aUoa-tN9WQ

ISDEF Expo 2019. Photo: ISDEF Expo/Facebook

The Israeli government will bar military representatives from Myanmar from attending arms expositions held in Israel as long as Myanmar remains under an international arms embargo, Haaretz reported quoting the Israeli Foreign Ministry.

The decision followed a Haaretz report that army officers from Myanmar had attended the Israel Defence and Homeland Security expo in Tel Aviv last month. From now on, the ministry said, requests for visas to attend arms expositions coming from the nationals of countries to which Israel refuses to sell arms will be rejected.

Last month, Haaretz also reported that the official visitors to the ISDEF expo in Tel Aviv included military representatives from several countries that don’t have official relations with Israel.

Read more »

တရုတ္ျပည္၏ ဖခင္ၾကီး (သုိ႔မဟုတ္) ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္

ဟန္တရုတ္လူမ်ိဳး၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားႏွင့္ ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ၾကီး ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္ကို ၁၈၆၆ခုႏွစ္၊ ႏုိ၀င္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ယေန႔အခ်ိန္အထိ တရုတ္ျပည္မၾကီးကသာမက၊ တရုတ္တိုင္ေပနယ္ကပါ တိုင္းျပည္၏ ဖခင္ၾကီးဟု သတ္မွတ္ခံထားရသူျဖစ္သည္။
တရုတ္ျပည္၏ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး တိုင္းသူျပည္သားအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳသည့္ သမၼတႏိုင္ငံေတာ္ၾကီး (၁၉၁၂) ကို တည္ေထာင္ရာတြင္ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ျပီး တရုတ္ျပည္သူ႔ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ သမၼတလည္းျဖစ္ပါသည္။
တိုင္းျပည္တစ္ျပည္တြင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူလူတန္းစားရွိ၏။ အုပ္ခ်ဳပ္ခံလူတန္းစားဟူသည္လည္း ရွိ၏။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ ကိုယ့္မင္းကိုယ့္ခ်င္းသက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္လည္းျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ အုပ္ခ်ဳပ္ခံသူမ်ားက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားျခင္း မဟုတ္သည့္အတြက္ တနည္းမဟုတ္တနည္း ဖိႏွိပ္မည္သာျဖစ္သည္။ ထိုအခါမ်ိဳးမွာ ဖိႏွိပ္ခံနင္းျပားတို႔ဘက္မွ လြတ္ေျမာက္ေရးကို တိုက္ယူေပးမည့္ အာဇာနည္မ်ားေပၚထြက္
လာေလ့ရွိသည္။ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္သည္ ထိုကဲံသို႔ေသာ အာဇာနည္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။ သူေတာ္လွန္ခဲ့သည့္ ဖိႏွိပ္သူလူတန္းစားမွာ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕မဟုတ္ပါ။ တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အစဥ္အဆက္ အုပ္စိုးလာခဲ့ၾကသည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ မန္ခ်ဴးဘုရင္မင္းဆက္ျဖစ္ပါသည္။
တရုတ္ျပည္မၾကီး ေဂါင္ေဒါင္းျပည္နယ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့သည့္ ဆြန္ယက္ဆင္မွာ လယ္သမားမ်ိဳး ရိုးျဖစ္ျပီး အသက္၆ႏွစ္အရြယ္မွစ၍ မိဘကိုကူညီလ်က္ ႏြားေက်ာင္းသားအလုပ္ လုပ္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ အသက္ ဆယ္ႏွစ္တြင္ ပညာစသင္ခြင့္ရျပီး အသက္ ၁၃ႏွစ္အရြယ္တြင္ ဟိုႏိုလူလူသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕လ်က္ အဂၤလိပ္စာ၊ယူေကႏုိင္ငံသမိုင္း၊ သခ်ၤာ၊သိပံၸႏွင့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာရပ္မ်ားကို သင္ယူခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ တရုတ္ျပည္သို႔ ျပန္လာျပီး ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳ ဂၽြန္ကားဦးစီးဖြင့္လွစ္သည့္ ေဂါင္ရွဳဘိုဂ်ီေဆးရုံတြင္ ေဆးပညာသင္ယူကာ ၁၈၉၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဟာင္ေကာင္ေဆးတကၠသိုလ္မွ ေဆးပညာဘြဲ႕ရရွိသည္။ ထိုတကၠသိုလ္မွ ပထမဆံုးဘြဲ႕ရသည့္ ဆရာ၀န္ႏွစ္ဦးအနက္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။
ဆြန္ယက္ဆင္သည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္ကို မႏွစ္ျမိဳ႕။အေနာက္တိုင္းျပည္မ်ားမွာကဲ့သို႔ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္ကို ေျပာင္းလဲက်င့္သံုးေစလိုသည္။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္အလုပ္ကို လံုး၀စြန္႔လႊတ္ခဲ့ျပီး အုပ္ခ်ဳပ္သူဘုရင္၏ အျငိဳျငင္ကုိခံလ်က္ အေမွာင္ေလာကသားမ်ားဟု သတ္မွတ္ခံ ရသည့္ ေတာ္လွန္ေရးသမား၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားျဖစ္လာသည္။ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ရွားေသာႏိုင္ငံေရး ခံယူခ်က္မွာ အမိ်ဳးသားေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအမ်ား ေပ်ာ္ရ႔ႊင္က်န္းမာေရး ဟူသည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ျဖစ္သည္။ ထိုသံုးခ်က္ျပည့္စံုမွသာလွ်င္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတူမွ်ေရးဟူသည့္ အဆံုးစြန္ေသာ ရည္မွန္းခ်က္သံုးရပ္ ရရွိလိမ့္မည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္က ယံုၾကည္သည္။
ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားမႈသည္ တရုတ္ျပည္မၾကီးကို ေက်ာ္လႊားလ်က္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ားရွိေနသည့္ အိမ္နီးခ်င္းတိုင္းျပည္မ်ားအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။ဘယ္ေနရာမွာေနေန တရုတ္လူမ်ိဳးသည္ တရုတ္လူမ်ိဳးသာလွ်င္ျဖစ္သည္ဟူေသာ ယံုၾကည္ခ်က္ျဖင့္ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ စကၤာပူ၊မေလးရွားစသည့္ တရုတ္လူမ်ိဳးအမ်ားအျပားေနထိုင္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသို႕ စည္းရံုးေရး အၾကိမ္ၾကိမ္ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္ထံမွ ေတာင္းယူရသည့္ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲအတြက္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ေနၾကသည့္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ား၏ ေထာက္ခံခ်က္ရရွိႏိုင္ေရး အစြမ္းကုန္ၾကိဳးပမ္း ခဲ့သည္။ သူယံုၾကည္သည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ကို လွည့္လည္၀ါဒျဖန္႔ခဲ့သည္။ ၁၉၁၁ေတာ္လွန္ေရးၾကီးသည္ အေ၀းေရာက္တရုတ္လူမ်ိဳးမ်ား အဓိကဆင္ႏႊဲခဲ့သည့္ ေအာင္ပြဲျဖစ္သည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္ကခံယူခဲ့သည္။
ႏိုင္ငံေရးသမားတို႔ ထံုးစံအတိုင္း ဆြန္ယက္ဆင္၏ဘ၀သည္ အခက္အခဲအတိုက္အခံမ်ား၊နယ္ႏွင္ဒဏ္မ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ ဘ၀ျဖစ္သည္။ ဘုရင္စနစ္က်ဆံုးသြားသည့္အခါ အသစ္ထြက္ေပၚ လာသည့္ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာသည္။ ထိုစဥ္က တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အပိုင္းပိုင္းခြဲလ်က္ တဗိုလ္တမင္း အုပ္စိုးေနၾကသည့္ စစ္ဘုရင္မ်ား၏ ရန္သူေတာ္လည္းျဖစ္လာသည္။ ကြန္ျမဴနစ္မ်ားႏွင့္ အထိအရွ မခံသည့္ ညီညြတ္ေရးျဖင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားသည့္ သူ၏ကူမင္တန္ပါတီမွာ သူကြယ္ လြန္ျပီးေနာက္ ႏွစ္ျခမ္းကြဲေလသည္။ သူကြယ္လြန္ျပီးမွ ကူမင္တန္ႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္တို႔ အၾကားျဖစ္ရသည့္ ျပည္တြင္းစစ္ကိုမူ ဆြန္ယက္ဆင္ ျမင္မသြားရွာပါ။ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ၁၉၂၅ခုႏွစ္ ေမလ ၁၂ရက္၊ အသက္ ၅၈ႏွစ္အရြယ္တြင္ အသည္းကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ေဘဂ်င္းျမိဳ႕၌ကြယ္လြန္သည္။
ႏိုင္ငံ၏ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ားသည္ အာဏာရအစိုးရမ်ား၏ မူ၀ါဒမ်ားအေပၚမူတည္ျပီး ေမွးမွိန္ေဖ်ာက္ဖ်က္ခံရတာမ်ိဳးရွိတတ္သည္။ မၾကာေသးမီႏွစ္မ်ားက တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္ မ်ားသည္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္အား တရုတ္ျပည္၏ စီးပြားေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးအျဖစ္ ျပန္လည္ေဖာ္ညႊန္းလာၾကတာ ရွိပါသည္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တိုင္၀မ္ကၽြန္းရွိ ကူမင္တန္ေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ ညီညြတ္ေရးအတြက္ ထိုသုိ႔ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေထာက္ျပၾကသည္။ မည္သို႔ဆိုေစ ႏွစ္စဥ္အလုပ္သမားေန႔(ေမေဒး)ႏွင့္ အမ်ိဳးသားေန႔ေရာက္တိုင္း တီယန္မန္ရင္ျပင္တြင္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္၏ ပံုတူပန္းခ်ီကားမ်ား လာေရာက္ျပသဂုဏ္ျပဳၾကသည့္ အေလ့အထမွာ ယခုအခ်ိန္အထိ ရွိေနဆဲျဖစ္ေလသည္။

copy

http://lwammoeayebooks.com/2018/08/26/တရုတ္ျပည္၏-ဖခင္ၾကီး-သုိ/

Read more »

CONFUCICUS (551 B.C. – 479 B.C.)

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (၅၅၁ – ၄၇၉ ဘီစီ)
Confucius a Sharin Achyin ai lam

1. Galoi mung sharin hkaja tam mahkawng nga na.
2. Machye machyang kung kyang zet nga na.
3. Myit kaja rawng nga na.
4. Myit ding hpring nga na.
5. Atsam marai rawng hkra shakut na.
6. Mungdan up hkang lu hkra shakut na.
7. Ding hku ngwi pyaw hkra shakut na.
8. Mungkan hpe mgwi pyaw simsa hkra galaw na.  Confucius a sharin achyin ai lam gaw masha a kyang lailen kaja wa nna myit masa madang tsaw wa na matu rai nga ai.

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (K’ung Fu-tse ကုန္ဖုစီ) တ႐ုတ္ဒႆနိကပညာရွိႀကီးဟာ တ႐ုတ္တို႔ အေျခခံအယူအဆ အေလ့အထေတြကို ပထမဦးဆုံး အေၾကာင္းအက်ဳိးစဥ္ၿပီး စုစည္းေပးခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဒႆနဟာ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးစီရဲ႕ ေကာင္းမြန္ေရးနဲ႔ လူအမ်ားစုအက်ဳိးအတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရဆိုင္ရာ ထုံးနည္းမ်ား ေစ့စပ္ေသခ်ာေရးကို အေျခခံၿပီး ေျပာဆိုဆုံးမတဲ့အတြက္ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ တ႐ုတ္ဘဝနဲ႔ ဓေလ့ထဲမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီး ကမာၻ႔လူသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားအေပၚမွာ အမ်ားႀကီး လႊမ္းမိုးေနပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ ရွန္တုန္ (Shantung) ျပည္နယ္၊ လု (Lu) ႏုိင္ငံငယ္ေလးမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ၅၅၁ ဘီစီမွာ ေမြးဖြားတယ္။ သူငယ္ငယ္ကပဲ သူ႔ဖခင္ေသဆုံးသြားလို႔ မိခင္မုဆိုးမနဲ႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္တို႔ ဆင္းေတာင့္ဆင္းရဲ ေနခဲ့ရတယ္။ ေနာင္ ဒႆဆရာျဖစ္လာမယ့့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ လူငယ္လူရြယ္အခ်ိန္ကပဲ အစိုးရအရာရွိငယ္အျဖစ္နဲ႔ ဝန္ထမ္းဖူးတယ္။ ဝန္ထမ္းသက္အေတာ္ရၿပီးမွ အစိုးရအလုပ္က ႏုတ္ထြက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တစ္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္အတြင္းမွာ သူ႔ဒႆနကို ေျပာေဟာတဲ့အခါ သူ႔ကို တပည့္မ်ားစြာ ဆည္းကပ္လာၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အသက္ငါးဆယ္ေရာက္တဲ့အခါ သူ႔အစိုးရက သူ႔ကို ရာထူးႀကီးတစ္ခု ေပးအပ္ခ်ီးေျမႇာက္ေပမယ့္ ေလးႏွစ္ၾကာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ၿပီးေနာက္ ကုန္းေခ်ာသူတို႔ဘက္က ေအာင္ျမင္လို႔ ရာထူးကႏုတ္ပယ္ၿပီး၊ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးျခင္း ခံရရွာပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဆယ့္သုံးႏွစ္မွာေတာ့ နယ္လွည့္တရားေဟာလမ္းေလွ်ာက္ဆရာျဖစ္ၿပီး ဇာတိနယ္ကို ျပန္ေရာက္တယ္။ ငါးႏွစ္ေနၿပီး ၄၇၉ ဘီစီ(အသက္ ၇၂ ႏွစ္) မွာ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ကိုးကြယ္ယုံၾကည္မႈဘာသာတစ္ရပ္ကို စတင္ခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္နဲ႔ ေဖာ္ျပေခၚေဝၚေလ့ ရွိၾကေပမယ့္ ဒီလိုမေခၚသင့္ပါ။ သူ႔ေဟာေျပာတဲ့အထဲမွာ အထက္နတ္အေၾကာင္း၊ တမလြန္ဘဝအေၾကာင္း၊ ေရွ႕ျဖစ္ေနာက္ျဖစ္ဖတ္တာေတြ အေၾကာင္း မပါဘူး။ အေျခခံက်က် လူ႔ေလာကျဖစ္တတ္သမွ် အေၾကာင္းေတြကို ေတြးေတာႀကံဆ အေျဖရွာတယ္။ လူတိုင္းလူတုိင္း လူ႔ကိုယ္က်င့္တရားကို ထိန္းဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးစည္းေစာင့္ဖို႔အေရးကိုသာ စိတ္ပါဝင္စားတယ္။

အေရးပါတဲ့ အရည္အေသြးေကာင္းႏွစ္ခုက ‘ ရဲန္’ (jen) နဲ႔ ‘လီ’ (li) လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္က အမည္ေပးထားပါတယ္။ အဆင့္ျမင့္တဲ့လူတိုင္း ဒီႏွစ္မ်ဳိးကို ဂ႐ုစိုက္ၿပီး လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းနဲ႔ ညိႇပါတယ္။ ‘ရဲန္’ udk အခ်စ္ လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္တယ္။ ပိုရွင္းေအာင္ ‘လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ လူတစ္ဖက္သားကို ေကာင္းေစလိုတဲ့ေစတနာ’ လို႔ ဘာသာျပန္ပါမယ္။ ‘လီ’ ကေတာ့ ဟန္အမူအရာ၊ ပူေဇာ္ပသျခင္း၊ ထုံးနည္း၊ ယဥ္ေက်းဖြယ္ရာရရွိျခင္း နဲ႔ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္စြာ ေနတတ္ျခင္း ေတြကို စုေပါင္းရည္ၫႊန္းပါတယ္။

ေဘး၊ ဘုိး၊ မိဘကို ပူေဇာ္ပသျခင္းဟာ တ႐ုတ္ဘာသာအယူဝါဒရယ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ မေပၚခင္ကပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ သူကဆင့္ၿပီး မိသားစုအေပၚမွာ သစၥာရွိပါ၊ မိဘကို ႐ိုေသပါလို႔ သြန္သင္ပါတယ္။ အဲဒါအျပင္ ႐ိုေသေလးျမတ္ျခင္း၊ ေစခိုင္းသမွ် နာခံေဆာင္ရြက္ျခင္းဆိုတာ လင္အေပၚမွာ မယားက ထားရမယ့္တာဝန္၊ အစိုးရအေပၚမွာ ျပည္သူကထားရမယ့္တာဝန္ပဲလို႔ ေျပာျပန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကမ္းတမ္းရက္စက္တဲ့မင္းကိုေတာ့ မေထာက္ခံပါ။ ႏိုင္ငံအစိုးရဆိုတာ လူအမ်ားအက်ဳိးကို ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္။ အဲဒီလိုပဲ လူအမ်ားကလည္း အစိုးရေကာင္းက်ဳိးကို ေရွး႐ႈေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္။ အစိုးရက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါ အာဏာသုံးျခင္းထက္ စာရိတၱ စံျပေကာင္းျခင္းနဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္ရမယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ သူ႔ဆုံးမခ်က္ထဲမွာ ေရႊဥပေဒ (Golden Rule) နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူတာ ပါတယ္။ ‘ကိုယ့္ကို လာမလုပ္ေစခ်င္တဲ့ကိစၥ၊ သူမ်ားကို သြားမလုပ္ပါနဲ႔’ တဲ့…။

ကြန္ျဖဴးရွပ္အေျခခံအျမင္က အမ်ားႀကီးေရွးဆန္တယ္။ သူ႔အလိုအရ ေရႊေခတ္က ေရွးကျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးၿပီ။ ျပည္သူ၊ အစိုးရ ႏွစ္ဖက္စလုံး ေရွးထုံးကိုျပန္ေကာက္ပါ။ ဒါေပမယ့္ စာရိတၱမ႑ိဳင္နဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္အုပ္ခ်ဳပ္တာမ်ဳိး ေရွးကမရွိဘူးပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို အသစ္ဘက္ကိုပို႔တဲ့ ျပဳျပင္ေရးသမားလို႔ သူကိုယ္တုိင္က ဝန္မခံေပမယ့္ ဒီအတုိင္းပဲ သူ႔ကိုျမင္ပါတယ္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဉာဏ္ပညာအမ်ားႀကီး ပြင့္လင္းတဲ့ ႀကိဳ (Chou) မင္းဆက္ကာလက ေပၚေပါက္သူျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္အစိုးရေတြ သူ႔ပုံစံကို လက္မခံပါ။ သူ ကြယ္လြန္ၿပီးခါမွ သူ႔အေတြးအေခၚအယူအဆေတြ တစ္ႏိုင္ငံလုံးမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခရစ္မေပၚမီ ၂၁၁ (211 B.C.) ဘီစီမွာ ခ်င္ (Ch’in) မင္းဆက္လက္ထက္မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒအတြက္ ေခတ္ဆိုးနဲ႔ႀကံဳရပါတယ္။ ခ်င္ ပထမဧကရာဇ္ ရွီဟြန္တိ( Shih Huang Ti) က ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာမွန္သမွ်ကို ပယ္ဖ်က္ရမယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းနဲ႔လုံးဝအဆက္ျဖတ္တဲ့သေဘာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒကို သင္ၾကားပို႔ခ်ျခင္းမျပဳရ၊ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းစာမွန္သမွ် အားလုံးမီးတိုက္ရမယ္လို႔ အမိန္႔ေတာ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလိုႏွိမ္နင္းေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ပါ။ ေနာက္ႏွစ္သိပ္မၾကာဘူး။ ခ်င္မင္းဆက္ က်ဆုံးသြားတဲ့အခါ ကြန္ျဖဴးရွပ္ပညာရွင္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို သင္ၾကားၾကျပန္တယ္။ ဟန္ (Han) မင္းဆက္ (၂၀၆ ဘီစီ – ေအဒီ ၂၂၀) မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဒႆနလို႔ အခုိင္အၿမဲ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

ဟန္မင္းဆက္ေခတ္ကစၿပီး တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ေတြက အစိုးရအရာရွိသစ္ေရြးဖို႔ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းစာေမးပြဲ လုပ္ေစတယ္။ စာေမးပြဲမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းရင္း အမ်ားႀကီးကို သင္ၾကားဖို႔ျပ႒ာန္းထားတယ္။ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကိုဝင္ပါမွ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အစစတိုးတက္ႀကီးပြားဖို႔ လမ္းသာတဲ့အတြက္ တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ႏိုင္ငံႀကီးမွာ ဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲ (Civil Service Examination) ဟာ ေခတ္စားလာတယ္။ အၿပိဳင္အဆုိင္မ်ားလို႔ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အင္မတန္ႀကိဳးစားအားထုတ္ရတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ရာ ေထာင္ခ်ီၿပီး သားစဥ္ေျမးဆက္ သိပ္စာေတာ္ၿပီး သိပ္ႀကီးပြားခ်င္တဲ့ လူငယ္တုိင္း ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းေဟာင္းေတြကို ႏွစ္အၾကာႀကီးေလ့လာၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အရာရွိေတြ ျဖစ္ဖို႔၊ ဒီဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲကို ဝင္ေရာက္ေျဖဆို ေအာင္ျမင္လာၾကတာျဖစ္လို႔၊ တ႐ုတ္ျပည္ရြာ အုပ္ခ်ဳပ္အရာရွိေတြဟာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဒႆနမွာ အျမင္သန္ၿပီး၊ အေျခခံအေတြးအေခၚ အျပဳအမူေတြမွာပါ ကြန္ျဖဴးရွပ္အဆုံးအမကို အျပည့္အဝခံယူသူေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီစနစ္ဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ (အနည္းအပါး အဆက္ျပတ္ေတာက္သြားသလို ရွိဖူးေပမယ့္) ၁၀၀ ဘီစီက ေအဒီ ၁၉၀၀ အထိ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တ႐ုတ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတစ္ခုတည္းမွာပဲ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ႀသဇာႀကီးမားတာ မဟုတ္ပါ။ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးအမ်ားစုက ကြန္ျဖဴးရွပ္စကားကို အေလးဂ႐ုျပဳၿပီး သူေနခိုင္းသလို လုပ္ခိုင္းသလို၊ ေတြးခိုင္းသလို ေနထိုင္လုပ္ကိုင္ေတြးေခၚခဲ့ၾကတာ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ေတြ ဘာေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို ႏွစ္သက္ပါသလဲလို႔ အေၾကာင္းရင္းကိုရွာရင္
(၁) သူက ႐ိုးသားတည့္မတ္တယ္။ သံသယျဖစ္ဖြယ္မရွိ။
(၂) သူက အလယ္အလတ္အေနအထားနဲ႔ လက္ေတြ႔သမား။

ခက္တာကို ျဖစ္ေအာင္ဇြတ္လုပ္လို႔ ခုိင္းတာမ်ဳိးမပါဘူး။ မလုပ္ႏိုင္တာကို မခိုင္းပါ။ ‘မင္းတို႔ လူေလးစားထိုက္ေအာင္ ေနပါ’ ဆိုတာမွာ ဆရာေတာ္သမားေတာ္ေတြလို၊ ရဟႏၲာႀကီးေတြလို အၾကည္ညိဳခံထိုက္ေအာင္ေနပါလို႔ မေျပာ။ တ႐ုတ္စိတ္ထားနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြပဲ အရင္းထားၿပီး ေျပာခဲ့တာျဖစ္လို႔ တ႐ုတ္ေတြက ႀကိဳက္တာျဖစ္တယ္။ အဲဒါ သူ႔ေအာင္ျမင္ျခင္းမွာ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ေတြ ဘာကိုအသစ္စမ္းၾကည့္လို႔ မခိုင္းဘဲ၊ ‘မင္းတို႔ ေရွးထုံးထဲက ဒါေတြ ေမ့ထားၾကတာကိုး၊ ျပန္လုပ္ၾကည့္စမ္း။ လက္ေတြ႔မွာ ေအာင္ျမင္ရမယ္’ ဆိုတာမ်ဳိးကို ရွင္းလင္းျပတ္သား သေဘာေပါက္ေအာင္ ေျပာႏိုင္လို႔၊ သူ႔ကို လူႀကိဳက္မ်ားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒႆနိကသမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လို လူအမ်ားနဲ႔ဝင္ဆံ့ေအာင္ ေျပာေဟာႏိုင္သူ မေပၚဖူးေသးပါ။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒမွာ “ဒါ မင္းရဲ႕ရပိုင္ခြင့္ဆိုတာမ်ဳိး ေထာက္မျပဘဲ၊ ဒါ မင္းလုပ္သင့္တာေပါ့” ဆိုတာမ်ဳိးကို ေျပာေလ့ရွိေတာ့၊ အေနာက္တိုင္းစံႏႈန္းနဲ႔ဆိုရင္ အားမာန္နဲ႔ လုပ္စရာမပါဘဲ ပ်င္းစရာျဖစ္ေနတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွား လက္ေတြ႔ေအာင္ျမင္တဲ့အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ သာယာဝေျပာေရးကို ႏွစ္ႏွစ္ေထာင္ ေပးစြမ္းႏုိင္လို႔ ကမာၻမွာ တ႐ုတ္ဟာ အေကာင္းဆုံးအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ခံစားရတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ စိတ္ႀကိဳက္အေလ့အလာ အေတြးအေခၚေတြဟာ တ႐ုတ္ဓေလ့ (culture)မွာ ခုိင္ခိုင္ၿမဲၿမဲ အေျခခံထားတဲ့အတြက္ အေရွ႕အာရွကိုလြန္ၿပီး ႀသဇာမသက္ေရာက္ႏိုင္ပါ။ ကိုးရီးယား နဲ႔ ဂ်ပန္မွာဆိုရင္ တ႐ုတ္ဓေလ့ ေရာက္ၿပီျဖစ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာ ေညာင္းပါတယ္။

အခုအခါ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ေတြေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို အေရးေပးေျပာဆို လုိက္နာျခင္း မရွိၾကေတာ့ပဲ၊ အနိမ့္ဆုံးအေျခကို က်ေရာက္ေနပါတယ္။ အနာဂတ္နဲ႔ အျပတ္ျဖတ္မယ္ဆိုၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ဝါဒေတြကို ဦးတည္ၿပီး တိုက္ခိုက္တဲ့အတြက္ သမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လႊမ္းမိုးခ်ိန္ ကုန္လြန္ခဲ့ၿပီလို႔ေတာင္ ေျပာၾကရပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါက အၾကာႀကီးထြန္းကားခဲ့တဲ့ဝါဒျဖစ္လို႔ ေနာက္ရာစုႏွစ္အတြင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ျပန္လည္ရွင္သန္လာဦးမယ္ဆိုရင္ မဆန္းပါ။

#ျပီး
ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ေက်ာ္စြာ ၁၀၀ စာအုပ္မွ
#LMA

    

copy link

http://lwammoeayebooks.com/2019/01/30/ကြန္ျဖဴးရွပ္-၅၅၁-၄၇၉-ဘီစ/

Read more »