Quest for Freedom: A Kachin-American Experience,

In Quest for Freedom: A Kachin-American Experience, the author’s encounters with notable figures serve as a fascinating lens through which his dual life—as a dedicated revolutionary diplomat and an immigrant making his way in America—is portrayed. These relationships, ranging from heads of state to Hollywood celebrities, highlight how interconnected the Kachin struggle was with the broader world and demonstrate the author’s extraordinary adaptability.

The sources detail several key categories of notable relationships:

1. Burmese Historical and Political Figures Despite being a Kachin nationalist, the author maintained deep friendships and interactions with prominent Burmese and ethnic figures, illustrating the complex political fabric of Burma before and during military dictatorship:

• Sama Duwa Sinwa Nawng (Sama Gyi): A larger-than-life Kachin chieftain synonymous with Burmese independence, who stood solidly with Bogyoke Aung San. Sama Gyi was slated to become the next President of Burma until General Ne Win staged a coup. The author was highly honored to know him personally, and Sama Gyi even wanted the author to serve as his Personal Assistant when he was appointed Ambassador to China.
• Win Min Than and Boh Set Kya: The author shared lighter moments with Win Min Than, the Burmese actress who co-starred with Gregory Peck in the movie The Purple Plain. She was married to Boh Set Kya, a legendary political figure and entrepreneur who set up Burma's first commercial aviation company.
• General Boh Mya: The legendary Karen leader who underwrote the Burman student resistance from abroad. The author shared a deep, lasting friendship and mutual respect with Boh Mya, who provided military support to Kachin soldiers when they were pinned down at Komoora.
• U Kyaw Nyein: A former Deputy Prime Minister who had skillfully deflected undue influence from India and China. The author's friends playfully suggested "holding him hostage for a day" at the author's San Francisco home to squeeze pearls of wisdom from him over a meal of Mohinga.

2. International Leaders and Global Icons The author’s diplomatic missions and his wife’s early career connected them with major international figures:

• Benigno ‘Ninoy’ Aquino: The legendary Filipino democratic leader who was assassinated upon his return to Manila. The author’s connection to Aquino began in Tokyo, where the author’s wife worked at the Philippines Reparations Mission Office. They later greeted him in Bangkok in 1957 alongside a large crowd.
• Mother Teresa: The author met Mother Teresa when she spoke at St. Mary’s Cathedral in San Francisco. When she passed away, he traveled to Kolkata (Calcutta) to attend her funeral, finding himself seated directly behind First Lady Hillary Clinton and Queen Noor of Jordan.
• Senator Daniel Patrick Moynihan: The author was close to the Senator, who had served as America’s Ambassador to India twice, noting his enormous stature among Indian lawmakers. Moynihan’s office also congratulated the author on his successful lobbying to stop Japanese aid to the Burmese military.
• General William R. Peers: The famous American commander of the OSS Kachin Rangers during WWII. General Peers invited the author to lunch in San Francisco to discuss military history and even suggested the author volunteer for the Army Reserves.

3. Celebrities and American Cultural Figures As a political refugee trying to feed his family in San Francisco, the author worked various jobs, including driving a taxi and community organizing, which led to surreal encounters:

• Alistair Cooke: The legendary BBC broadcaster and host of Masterpiece Theatre played a round of golf with the author at the San Francisco Golf Club. Cooke paid the author the "supreme compliment" by telling him, "Michael, your English is better than most Americans".
• Hollywood Stars and Politicians: While driving a Yellow Cab in San Francisco—a job he called the "ultimate exercise in humility"—he gave a free ride to his favorite actress, Mercedes McCambridge. His taxi driving and organizing work also brought him into the orbits of Shirley Temple Black, James Mason, Lee Marvin, Senator Ted Kennedy, and even Bing Crosby.
• San Francisco City Officials: His work as a community organizer using Saul Alinsky’s methods connected him with major local players, including Frank Jordan, who went from being a Police Lieutenant to the Mayor of San Francisco, and Phil Bronstein, the Executive Editor of The San Francisco Examiner, who put the author’s jungle exploits on the front page.

The Larger Context Within the framework of Quest for Freedom, these notable relationships serve a distinct purpose. They contrast the grueling, life-and-death reality of the Kachin resistance with the "lofty and mundane" experiences of navigating the global stage. Whether he was lobbying foreign ministers, praying with Catholic priests, or swapping stories with fellow immigrant taxi drivers in America, the author utilized his vast network of relationships to survive, to advocate for his people, and to demonstrate that the Kachin cause was intrinsically linked to the broader international community's fight for democracy and human rights.

Read more »

တရုတ္ျပည္၏ ဖခင္ၾကီး (သုိ႔မဟုတ္) ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္

ဟန္တရုတ္လူမ်ိဳး၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားႏွင့္ ႏိုင္ငံ့ေခါင္းေဆာင္ၾကီး ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္ကို ၁၈၆၆ခုႏွစ္၊ ႏုိ၀င္ဘာလ ၁၂ ရက္ေန႔တြင္ ေမြးဖြားခဲ့သည္။ ယေန႔အခ်ိန္အထိ တရုတ္ျပည္မၾကီးကသာမက၊ တရုတ္တိုင္ေပနယ္ကပါ တိုင္းျပည္၏ ဖခင္ၾကီးဟု သတ္မွတ္ခံထားရသူျဖစ္သည္။
တရုတ္ျပည္၏ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စနစ္ကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး တိုင္းသူျပည္သားအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳသည့္ သမၼတႏိုင္ငံေတာ္ၾကီး (၁၉၁၂) ကို တည္ေထာင္ရာတြင္ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ခဲ့ျပီး တရုတ္ျပည္သူ႔ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ သမၼတလည္းျဖစ္ပါသည္။
တိုင္းျပည္တစ္ျပည္တြင္ အုပ္ခ်ဳပ္သူလူတန္းစားရွိ၏။ အုပ္ခ်ဳပ္ခံလူတန္းစားဟူသည္လည္း ရွိ၏။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ ကိုယ့္မင္းကိုယ့္ခ်င္းသက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္လည္းျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မည္။ ထိုအုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားသည္ အုပ္ခ်ဳပ္ခံသူမ်ားက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ထားျခင္း မဟုတ္သည့္အတြက္ တနည္းမဟုတ္တနည္း ဖိႏွိပ္မည္သာျဖစ္သည္။ ထိုအခါမ်ိဳးမွာ ဖိႏွိပ္ခံနင္းျပားတို႔ဘက္မွ လြတ္ေျမာက္ေရးကို တိုက္ယူေပးမည့္ အာဇာနည္မ်ားေပၚထြက္
လာေလ့ရွိသည္။ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္သည္ ထိုကဲံသို႔ေသာ အာဇာနည္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။ သူေတာ္လွန္ခဲ့သည့္ ဖိႏွိပ္သူလူတန္းစားမွာ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕မဟုတ္ပါ။ တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အစဥ္အဆက္ အုပ္စိုးလာခဲ့ၾကသည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ မန္ခ်ဴးဘုရင္မင္းဆက္ျဖစ္ပါသည္။
တရုတ္ျပည္မၾကီး ေဂါင္ေဒါင္းျပည္နယ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့သည့္ ဆြန္ယက္ဆင္မွာ လယ္သမားမ်ိဳး ရိုးျဖစ္ျပီး အသက္၆ႏွစ္အရြယ္မွစ၍ မိဘကိုကူညီလ်က္ ႏြားေက်ာင္းသားအလုပ္ လုပ္ခဲ့သူျဖစ္သည္။ အသက္ ဆယ္ႏွစ္တြင္ ပညာစသင္ခြင့္ရျပီး အသက္ ၁၃ႏွစ္အရြယ္တြင္ ဟိုႏိုလူလူသို႔ ေျပာင္းေရႊ႕လ်က္ အဂၤလိပ္စာ၊ယူေကႏုိင္ငံသမိုင္း၊ သခ်ၤာ၊သိပံၸႏွင့္ ခရစ္ယာန္ဘာသာရပ္မ်ားကို သင္ယူခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ တရုတ္ျပည္သို႔ ျပန္လာျပီး ခရစ္ယာန္သာသနာျပဳ ဂၽြန္ကားဦးစီးဖြင့္လွစ္သည့္ ေဂါင္ရွဳဘိုဂ်ီေဆးရုံတြင္ ေဆးပညာသင္ယူကာ ၁၈၉၂ ခုႏွစ္တြင္ ေဟာင္ေကာင္ေဆးတကၠသိုလ္မွ ေဆးပညာဘြဲ႕ရရွိသည္။ ထိုတကၠသိုလ္မွ ပထမဆံုးဘြဲ႕ရသည့္ ဆရာ၀န္ႏွစ္ဦးအနက္တစ္ဦးျဖစ္ပါသည္။
ဆြန္ယက္ဆင္သည့္ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္ကို မႏွစ္ျမိဳ႕။အေနာက္တိုင္းျပည္မ်ားမွာကဲ့သို႔ စည္းမ်ဥ္းခံဘုရင္စနစ္ကို ေျပာင္းလဲက်င့္သံုးေစလိုသည္။ ထိုအတြက္ေၾကာင့္ ဆရာ၀န္အလုပ္ကို လံုး၀စြန္႔လႊတ္ခဲ့ျပီး အုပ္ခ်ဳပ္သူဘုရင္၏ အျငိဳျငင္ကုိခံလ်က္ အေမွာင္ေလာကသားမ်ားဟု သတ္မွတ္ခံ ရသည့္ ေတာ္လွန္ေရးသမား၊ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးသမားျဖစ္လာသည္။ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ရွားေသာႏိုင္ငံေရး ခံယူခ်က္မွာ အမိ်ဳးသားေရး၊ ဒီမိုကေရစီေရးႏွင့္ ႏိုင္ငံသားအမ်ား ေပ်ာ္ရ႔ႊင္က်န္းမာေရး ဟူသည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ျဖစ္သည္။ ထိုသံုးခ်က္ျပည့္စံုမွသာလွ်င္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊လြတ္လပ္ေရးႏွင့္ အခြင့္အေရးတူမွ်ေရးဟူသည့္ အဆံုးစြန္ေသာ ရည္မွန္းခ်က္သံုးရပ္ ရရွိလိမ့္မည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္က ယံုၾကည္သည္။
ဆြန္ယက္ဆင္၏ ထင္ေပၚေက်ာ္ၾကားမႈသည္ တရုတ္ျပည္မၾကီးကို ေက်ာ္လႊားလ်က္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ားရွိေနသည့္ အိမ္နီးခ်င္းတိုင္းျပည္မ်ားအထိ ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့သည္။ဘယ္ေနရာမွာေနေန တရုတ္လူမ်ိဳးသည္ တရုတ္လူမ်ိဳးသာလွ်င္ျဖစ္သည္ဟူေသာ ယံုၾကည္ခ်က္ျဖင့္ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ စကၤာပူ၊မေလးရွားစသည့္ တရုတ္လူမ်ိဳးအမ်ားအျပားေနထိုင္သည့္ ႏိုင္ငံမ်ားသို႕ စည္းရံုးေရး အၾကိမ္ၾကိမ္ သြားေရာက္ခဲ့သည္။ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္ထံမွ ေတာင္းယူရသည့္ လြတ္လပ္ေရးတိုက္ပြဲအတြက္ ႏိုင္ငံရပ္ျခားေရာက္ေနၾကသည့္ တရုတ္အမ်ိဳးသားမ်ား၏ ေထာက္ခံခ်က္ရရွိႏိုင္ေရး အစြမ္းကုန္ၾကိဳးပမ္း ခဲ့သည္။ သူယံုၾကည္သည့္ လူထုခံယူခ်က္ သံုးရပ္ကို လွည့္လည္၀ါဒျဖန္႔ခဲ့သည္။ ၁၉၁၁ေတာ္လွန္ေရးၾကီးသည္ အေ၀းေရာက္တရုတ္လူမ်ိဳးမ်ား အဓိကဆင္ႏႊဲခဲ့သည့္ ေအာင္ပြဲျဖစ္သည္ဟု ဆြန္ယက္ဆင္ကခံယူခဲ့သည္။
ႏိုင္ငံေရးသမားတို႔ ထံုးစံအတိုင္း ဆြန္ယက္ဆင္၏ဘ၀သည္ အခက္အခဲအတိုက္အခံမ်ား၊နယ္ႏွင္ဒဏ္မ်ားႏွင့္ ျပည့္ႏွက္ေနသည့္ ဘ၀ျဖစ္သည္။ ဘုရင္စနစ္က်ဆံုးသြားသည့္အခါ အသစ္ထြက္ေပၚ လာသည့္ သမၼတႏိုင္ငံ၏ ေခါင္းေဆာင္ျဖစ္လာသည္။ ထိုစဥ္က တရုတ္ျပည္ၾကီးကို အပိုင္းပိုင္းခြဲလ်က္ တဗိုလ္တမင္း အုပ္စိုးေနၾကသည့္ စစ္ဘုရင္မ်ား၏ ရန္သူေတာ္လည္းျဖစ္လာသည္။ ကြန္ျမဴနစ္မ်ားႏွင့္ အထိအရွ မခံသည့္ ညီညြတ္ေရးျဖင့္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ထားသည့္ သူ၏ကူမင္တန္ပါတီမွာ သူကြယ္ လြန္ျပီးေနာက္ ႏွစ္ျခမ္းကြဲေလသည္။ သူကြယ္လြန္ျပီးမွ ကူမင္တန္ႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္တို႔ အၾကားျဖစ္ရသည့္ ျပည္တြင္းစစ္ကိုမူ ဆြန္ယက္ဆင္ ျမင္မသြားရွာပါ။ ဆြန္ယက္ဆင္သည္ ၁၉၂၅ခုႏွစ္ ေမလ ၁၂ရက္၊ အသက္ ၅၈ႏွစ္အရြယ္တြင္ အသည္းကင္ဆာေရာဂါျဖင့္ ေဘဂ်င္းျမိဳ႕၌ကြယ္လြန္သည္။
ႏိုင္ငံ၏ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ၾကီးမ်ားသည္ အာဏာရအစိုးရမ်ား၏ မူ၀ါဒမ်ားအေပၚမူတည္ျပီး ေမွးမွိန္ေဖ်ာက္ဖ်က္ခံရတာမ်ိဳးရွိတတ္သည္။ မၾကာေသးမီႏွစ္မ်ားက တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီေခါင္းေဆာင္ မ်ားသည္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္အား တရုတ္ျပည္၏ စီးပြားေရးႏွင့္ အမ်ိဳးသားေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ဆိုင္ရာ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးအျဖစ္ ျပန္လည္ေဖာ္ညႊန္းလာၾကတာ ရွိပါသည္။ တခ်ိဳ႕ကလည္း တိုင္၀မ္ကၽြန္းရွိ ကူမင္တန္ေထာက္ခံသူမ်ားႏွင့္ ညီညြတ္ေရးအတြက္ ထိုသုိ႔ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေထာက္ျပၾကသည္။ မည္သို႔ဆိုေစ ႏွစ္စဥ္အလုပ္သမားေန႔(ေမေဒး)ႏွင့္ အမ်ိဳးသားေန႔ေရာက္တိုင္း တီယန္မန္ရင္ျပင္တြင္ ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္၏ ပံုတူပန္းခ်ီကားမ်ား လာေရာက္ျပသဂုဏ္ျပဳၾကသည့္ အေလ့အထမွာ ယခုအခ်ိန္အထိ ရွိေနဆဲျဖစ္ေလသည္။

copy

http://lwammoeayebooks.com/2018/08/26/တရုတ္ျပည္၏-ဖခင္ၾကီး-သုိ/

Read more »

CONFUCICUS (551 B.C. – 479 B.C.)

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (၅၅၁ – ၄၇၉ ဘီစီ)
Confucius a Sharin Achyin ai lam

1. Galoi mung sharin hkaja tam mahkawng nga na.
2. Machye machyang kung kyang zet nga na.
3. Myit kaja rawng nga na.
4. Myit ding hpring nga na.
5. Atsam marai rawng hkra shakut na.
6. Mungdan up hkang lu hkra shakut na.
7. Ding hku ngwi pyaw hkra shakut na.
8. Mungkan hpe mgwi pyaw simsa hkra galaw na.  Confucius a sharin achyin ai lam gaw masha a kyang lailen kaja wa nna myit masa madang tsaw wa na matu rai nga ai.

ကြန္ျဖဴးရွပ္ (K’ung Fu-tse ကုန္ဖုစီ) တ႐ုတ္ဒႆနိကပညာရွိႀကီးဟာ တ႐ုတ္တို႔ အေျခခံအယူအဆ အေလ့အထေတြကို ပထမဦးဆုံး အေၾကာင္းအက်ဳိးစဥ္ၿပီး စုစည္းေပးခဲ့တဲ့ ပုဂၢိဳလ္ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႔ဒႆနဟာ လူပုဂၢိဳလ္တစ္ဦးစီရဲ႕ ေကာင္းမြန္ေရးနဲ႔ လူအမ်ားစုအက်ဳိးအတြက္ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရဆိုင္ရာ ထုံးနည္းမ်ား ေစ့စပ္ေသခ်ာေရးကို အေျခခံၿပီး ေျပာဆိုဆုံးမတဲ့အတြက္ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ တ႐ုတ္ဘဝနဲ႔ ဓေလ့ထဲမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔ၿပီး ကမာၻ႔လူသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားအေပၚမွာ အမ်ားႀကီး လႊမ္းမိုးေနပါတယ္။

တ႐ုတ္ႏုိင္ငံအေရွ႕ေျမာက္ ရွန္တုန္ (Shantung) ျပည္နယ္၊ လု (Lu) ႏုိင္ငံငယ္ေလးမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ၅၅၁ ဘီစီမွာ ေမြးဖြားတယ္။ သူငယ္ငယ္ကပဲ သူ႔ဖခင္ေသဆုံးသြားလို႔ မိခင္မုဆိုးမနဲ႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္တို႔ ဆင္းေတာင့္ဆင္းရဲ ေနခဲ့ရတယ္။ ေနာင္ ဒႆဆရာျဖစ္လာမယ့့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ လူငယ္လူရြယ္အခ်ိန္ကပဲ အစိုးရအရာရွိငယ္အျဖစ္နဲ႔ ဝန္ထမ္းဖူးတယ္။ ဝန္ထမ္းသက္အေတာ္ရၿပီးမွ အစိုးရအလုပ္က ႏုတ္ထြက္ၿပီး ေနာက္ပိုင္း တစ္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္အတြင္းမွာ သူ႔ဒႆနကို ေျပာေဟာတဲ့အခါ သူ႔ကို တပည့္မ်ားစြာ ဆည္းကပ္လာၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အသက္ငါးဆယ္ေရာက္တဲ့အခါ သူ႔အစိုးရက သူ႔ကို ရာထူးႀကီးတစ္ခု ေပးအပ္ခ်ီးေျမႇာက္ေပမယ့္ ေလးႏွစ္ၾကာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ၿပီးေနာက္ ကုန္းေခ်ာသူတို႔ဘက္က ေအာင္ျမင္လို႔ ရာထူးကႏုတ္ပယ္ၿပီး၊ ျပည္ႏွင္ဒဏ္ေပးျခင္း ခံရရွာပါတယ္။ ေနာက္တစ္ဆယ့္သုံးႏွစ္မွာေတာ့ နယ္လွည့္တရားေဟာလမ္းေလွ်ာက္ဆရာျဖစ္ၿပီး ဇာတိနယ္ကို ျပန္ေရာက္တယ္။ ငါးႏွစ္ေနၿပီး ၄၇၉ ဘီစီ(အသက္ ၇၂ ႏွစ္) မွာ ကြယ္လြန္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို ကိုးကြယ္ယုံၾကည္မႈဘာသာတစ္ရပ္ကို စတင္ခဲ့တဲ့ပုဂၢိဳလ္အျဖစ္နဲ႔ ေဖာ္ျပေခၚေဝၚေလ့ ရွိၾကေပမယ့္ ဒီလိုမေခၚသင့္ပါ။ သူ႔ေဟာေျပာတဲ့အထဲမွာ အထက္နတ္အေၾကာင္း၊ တမလြန္ဘဝအေၾကာင္း၊ ေရွ႕ျဖစ္ေနာက္ျဖစ္ဖတ္တာေတြ အေၾကာင္း မပါဘူး။ အေျခခံက်က် လူ႔ေလာကျဖစ္တတ္သမွ် အေၾကာင္းေတြကို ေတြးေတာႀကံဆ အေျဖရွာတယ္။ လူတိုင္းလူတုိင္း လူ႔ကိုယ္က်င့္တရားကို ထိန္းဖို႔နဲ႔ ႏိုင္ငံေရးစည္းေစာင့္ဖို႔အေရးကိုသာ စိတ္ပါဝင္စားတယ္။

အေရးပါတဲ့ အရည္အေသြးေကာင္းႏွစ္ခုက ‘ ရဲန္’ (jen) နဲ႔ ‘လီ’ (li) လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္က အမည္ေပးထားပါတယ္။ အဆင့္ျမင့္တဲ့လူတိုင္း ဒီႏွစ္မ်ဳိးကို ဂ႐ုစိုက္ၿပီး လက္ေတြ႔လုပ္ငန္းနဲ႔ ညိႇပါတယ္။ ‘ရဲန္’ udk အခ်စ္ လို႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္တယ္။ ပိုရွင္းေအာင္ ‘လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ လူတစ္ဖက္သားကို ေကာင္းေစလိုတဲ့ေစတနာ’ လို႔ ဘာသာျပန္ပါမယ္။ ‘လီ’ ကေတာ့ ဟန္အမူအရာ၊ ပူေဇာ္ပသျခင္း၊ ထုံးနည္း၊ ယဥ္ေက်းဖြယ္ရာရရွိျခင္း နဲ႔ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္စြာ ေနတတ္ျခင္း ေတြကို စုေပါင္းရည္ၫႊန္းပါတယ္။

ေဘး၊ ဘုိး၊ မိဘကို ပူေဇာ္ပသျခင္းဟာ တ႐ုတ္ဘာသာအယူဝါဒရယ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ မေပၚခင္ကပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ သူကဆင့္ၿပီး မိသားစုအေပၚမွာ သစၥာရွိပါ၊ မိဘကို ႐ိုေသပါလို႔ သြန္သင္ပါတယ္။ အဲဒါအျပင္ ႐ိုေသေလးျမတ္ျခင္း၊ ေစခိုင္းသမွ် နာခံေဆာင္ရြက္ျခင္းဆိုတာ လင္အေပၚမွာ မယားက ထားရမယ့္တာဝန္၊ အစိုးရအေပၚမွာ ျပည္သူကထားရမယ့္တာဝန္ပဲလို႔ ေျပာျပန္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ၾကမ္းတမ္းရက္စက္တဲ့မင္းကိုေတာ့ မေထာက္ခံပါ။ ႏိုင္ငံအစိုးရဆိုတာ လူအမ်ားအက်ဳိးကို ေဆာင္ရြက္ေပးဖို႔ တာဝန္ရွိတယ္။ အဲဒီလိုပဲ လူအမ်ားကလည္း အစိုးရေကာင္းက်ဳိးကို ေရွး႐ႈေဆာင္ရြက္ေပးရမယ္။ အစိုးရက အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါ အာဏာသုံးျခင္းထက္ စာရိတၱ စံျပေကာင္းျခင္းနဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္ရမယ္လို႔လည္း ဆိုပါတယ္။ သူ႔ဆုံးမခ်က္ထဲမွာ ေရႊဥပေဒ (Golden Rule) နဲ႔ ခပ္ဆင္ဆင္တူတာ ပါတယ္။ ‘ကိုယ့္ကို လာမလုပ္ေစခ်င္တဲ့ကိစၥ၊ သူမ်ားကို သြားမလုပ္ပါနဲ႔’ တဲ့…။

ကြန္ျဖဴးရွပ္အေျခခံအျမင္က အမ်ားႀကီးေရွးဆန္တယ္။ သူ႔အလိုအရ ေရႊေခတ္က ေရွးကျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီးၿပီ။ ျပည္သူ၊ အစိုးရ ႏွစ္ဖက္စလုံး ေရွးထုံးကိုျပန္ေကာက္ပါ။ ဒါေပမယ့္ စာရိတၱမ႑ိဳင္နဲ႔ ေရွ႕ေဆာင္အုပ္ခ်ဳပ္တာမ်ဳိး ေရွးကမရွိဘူးပါ။ အဲဒါေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ကို အသစ္ဘက္ကိုပို႔တဲ့ ျပဳျပင္ေရးသမားလို႔ သူကိုယ္တုိင္က ဝန္မခံေပမယ့္ ဒီအတုိင္းပဲ သူ႔ကိုျမင္ပါတယ္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံမွာ ဉာဏ္ပညာအမ်ားႀကီး ပြင့္လင္းတဲ့ ႀကိဳ (Chou) မင္းဆက္ကာလက ေပၚေပါက္သူျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္ၿပိဳင္အစိုးရေတြ သူ႔ပုံစံကို လက္မခံပါ။ သူ ကြယ္လြန္ၿပီးခါမွ သူ႔အေတြးအေခၚအယူအဆေတြ တစ္ႏိုင္ငံလုံးမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႔လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခရစ္မေပၚမီ ၂၁၁ (211 B.C.) ဘီစီမွာ ခ်င္ (Ch’in) မင္းဆက္လက္ထက္မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒအတြက္ ေခတ္ဆိုးနဲ႔ႀကံဳရပါတယ္။ ခ်င္ ပထမဧကရာဇ္ ရွီဟြန္တိ( Shih Huang Ti) က ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာမွန္သမွ်ကို ပယ္ဖ်က္ရမယ္လို႔ ဆုံးျဖတ္တယ္။ ေနာက္ပိုင္းနဲ႔လုံးဝအဆက္ျဖတ္တဲ့သေဘာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ကြန္ျဖဴးရွပ္အယူဝါဒကို သင္ၾကားပို႔ခ်ျခင္းမျပဳရ၊ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းစာမွန္သမွ် အားလုံးမီးတိုက္ရမယ္လို႔ အမိန္႔ေတာ္ျပန္ပါတယ္။ ဒီလိုႏွိမ္နင္းေပမယ့္ မေအာင္ျမင္ပါ။ ေနာက္ႏွစ္သိပ္မၾကာဘူး။ ခ်င္မင္းဆက္ က်ဆုံးသြားတဲ့အခါ ကြန္ျဖဴးရွပ္ပညာရွင္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို သင္ၾကားၾကျပန္တယ္။ ဟန္ (Han) မင္းဆက္ (၂၀၆ ဘီစီ – ေအဒီ ၂၂၀) မွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒဟာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ဒႆနလို႔ အခုိင္အၿမဲ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။

ဟန္မင္းဆက္ေခတ္ကစၿပီး တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ေတြက အစိုးရအရာရွိသစ္ေရြးဖို႔ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္းစာေမးပြဲ လုပ္ေစတယ္။ စာေမးပြဲမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းရင္း အမ်ားႀကီးကို သင္ၾကားဖို႔ျပ႒ာန္းထားတယ္။ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၲရားကိုဝင္ပါမွ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး အစစတိုးတက္ႀကီးပြားဖို႔ လမ္းသာတဲ့အတြက္ တ႐ုတ္ဧကရာဇ္ႏိုင္ငံႀကီးမွာ ဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲ (Civil Service Examination) ဟာ ေခတ္စားလာတယ္။ အၿပိဳင္အဆုိင္မ်ားလို႔ ေအာင္ျမင္ဖို႔ အင္မတန္ႀကိဳးစားအားထုတ္ရတယ္။ ႏွစ္ေပါင္း ရာ ေထာင္ခ်ီၿပီး သားစဥ္ေျမးဆက္ သိပ္စာေတာ္ၿပီး သိပ္ႀကီးပြားခ်င္တဲ့ လူငယ္တုိင္း ကြန္ျဖဴးရွပ္က်မ္းေဟာင္းေတြကို ႏွစ္အၾကာႀကီးေလ့လာၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အရာရွိေတြ ျဖစ္ဖို႔၊ ဒီဝန္ထမ္းေရြးစာေမးပြဲကို ဝင္ေရာက္ေျဖဆို ေအာင္ျမင္လာၾကတာျဖစ္လို႔၊ တ႐ုတ္ျပည္ရြာ အုပ္ခ်ဳပ္အရာရွိေတြဟာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဒႆနမွာ အျမင္သန္ၿပီး၊ အေျခခံအေတြးအေခၚ အျပဳအမူေတြမွာပါ ကြန္ျဖဴးရွပ္အဆုံးအမကို အျပည့္အဝခံယူသူေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီစနစ္ဟာ တ႐ုတ္ႏုိင္ငံမွာ (အနည္းအပါး အဆက္ျပတ္ေတာက္သြားသလို ရွိဖူးေပမယ့္) ၁၀၀ ဘီစီက ေအဒီ ၁၉၀၀ အထိ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တ႐ုတ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးတစ္ခုတည္းမွာပဲ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ႀသဇာႀကီးမားတာ မဟုတ္ပါ။ တ႐ုတ္လူမ်ဳိးအမ်ားစုက ကြန္ျဖဴးရွပ္စကားကို အေလးဂ႐ုျပဳၿပီး သူေနခိုင္းသလို လုပ္ခိုင္းသလို၊ ေတြးခိုင္းသလို ေနထိုင္လုပ္ကိုင္ေတြးေခၚခဲ့ၾကတာ အႏွစ္ ႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ခဲ့ပါတယ္။

တ႐ုတ္ေတြ ဘာေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို ႏွစ္သက္ပါသလဲလို႔ အေၾကာင္းရင္းကိုရွာရင္
(၁) သူက ႐ိုးသားတည့္မတ္တယ္။ သံသယျဖစ္ဖြယ္မရွိ။
(၂) သူက အလယ္အလတ္အေနအထားနဲ႔ လက္ေတြ႔သမား။

ခက္တာကို ျဖစ္ေအာင္ဇြတ္လုပ္လို႔ ခုိင္းတာမ်ဳိးမပါဘူး။ မလုပ္ႏိုင္တာကို မခိုင္းပါ။ ‘မင္းတို႔ လူေလးစားထိုက္ေအာင္ ေနပါ’ ဆိုတာမွာ ဆရာေတာ္သမားေတာ္ေတြလို၊ ရဟႏၲာႀကီးေတြလို အၾကည္ညိဳခံထိုက္ေအာင္ေနပါလို႔ မေျပာ။ တ႐ုတ္စိတ္ထားနဲ႔ ကိုက္ညီတာေတြပဲ အရင္းထားၿပီး ေျပာခဲ့တာျဖစ္လို႔ တ႐ုတ္ေတြက ႀကိဳက္တာျဖစ္တယ္။ အဲဒါ သူ႔ေအာင္ျမင္ျခင္းမွာ ေသာ့ခ်က္ျဖစ္တယ္။ တ႐ုတ္ေတြ ဘာကိုအသစ္စမ္းၾကည့္လို႔ မခိုင္းဘဲ၊ ‘မင္းတို႔ ေရွးထုံးထဲက ဒါေတြ ေမ့ထားၾကတာကိုး၊ ျပန္လုပ္ၾကည့္စမ္း။ လက္ေတြ႔မွာ ေအာင္ျမင္ရမယ္’ ဆိုတာမ်ဳိးကို ရွင္းလင္းျပတ္သား သေဘာေပါက္ေအာင္ ေျပာႏိုင္လို႔၊ သူ႔ကို လူႀကိဳက္မ်ားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒႆနိကသမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လို လူအမ်ားနဲ႔ဝင္ဆံ့ေအာင္ ေျပာေဟာႏိုင္သူ မေပၚဖူးေသးပါ။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒမွာ “ဒါ မင္းရဲ႕ရပိုင္ခြင့္ဆိုတာမ်ဳိး ေထာက္မျပဘဲ၊ ဒါ မင္းလုပ္သင့္တာေပါ့” ဆိုတာမ်ဳိးကို ေျပာေလ့ရွိေတာ့၊ အေနာက္တိုင္းစံႏႈန္းနဲ႔ဆိုရင္ အားမာန္နဲ႔ လုပ္စရာမပါဘဲ ပ်င္းစရာျဖစ္ေနတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွား လက္ေတြ႔ေအာင္ျမင္တဲ့အခ်က္ေတြ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ တ႐ုတ္ျပည္မွာ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႔ သာယာဝေျပာေရးကို ႏွစ္ႏွစ္ေထာင္ ေပးစြမ္းႏုိင္လို႔ ကမာၻမွာ တ႐ုတ္ဟာ အေကာင္းဆုံးအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို ခံစားရတဲ့ႏုိင္ငံ ျဖစ္ခဲ့တယ္လို႔ ေျပာႏိုင္ပါတယ္။

ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ စိတ္ႀကိဳက္အေလ့အလာ အေတြးအေခၚေတြဟာ တ႐ုတ္ဓေလ့ (culture)မွာ ခုိင္ခိုင္ၿမဲၿမဲ အေျခခံထားတဲ့အတြက္ အေရွ႕အာရွကိုလြန္ၿပီး ႀသဇာမသက္ေရာက္ႏိုင္ပါ။ ကိုးရီးယား နဲ႔ ဂ်ပန္မွာဆိုရင္ တ႐ုတ္ဓေလ့ ေရာက္ၿပီျဖစ္လို႔ ကြန္ျဖဴးရွပ္ႀသဇာ ေညာင္းပါတယ္။

အခုအခါ တ႐ုတ္ကြန္ျမဴနစ္ေတြေၾကာင့္ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒကို အေရးေပးေျပာဆို လုိက္နာျခင္း မရွိၾကေတာ့ပဲ၊ အနိမ့္ဆုံးအေျခကို က်ေရာက္ေနပါတယ္။ အနာဂတ္နဲ႔ အျပတ္ျဖတ္မယ္ဆိုၿပီး ကြန္ျမဴနစ္ေတြက ကြန္ျဖဴးရွပ္ရဲ႕ဝါဒေတြကို ဦးတည္ၿပီး တိုက္ခိုက္တဲ့အတြက္ သမိုင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္လႊမ္းမိုးခ်ိန္ ကုန္လြန္ခဲ့ၿပီလို႔ေတာင္ ေျပာၾကရပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါက အၾကာႀကီးထြန္းကားခဲ့တဲ့ဝါဒျဖစ္လို႔ ေနာက္ရာစုႏွစ္အတြင္းမွာ ကြန္ျဖဴးရွပ္ဝါဒ ျပန္လည္ရွင္သန္လာဦးမယ္ဆိုရင္ မဆန္းပါ။

#ျပီး
ေဒါက္တာသန္းထြန္း၏ေက်ာ္စြာ ၁၀၀ စာအုပ္မွ
#LMA

    

copy link

http://lwammoeayebooks.com/2019/01/30/ကြန္ျဖဴးရွပ္-၅၅၁-၄၇၉-ဘီစ/

Read more »

U nu - Myen a mung masa hpe ru gawn yu ai lam ( 2 )

Read more »

U nu - Myen a mung masa hpe ru gawn yu ai lam ( 1 )

Read more »

Tai-Leng Nationalities Development Party

sam hkyeng gaw gadai ta?

From Wikipedia, the free encyclopedia

Tai-Leng ( Shanni ) Nationalities Development Party တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ
Chairman	U Sai Htay Aung
Secretary-General	U Sai Hlaing Myint Oo
Founded	10 May 2012
Headquarters	Chanmyathazi Township,Mandalay Region,Myanmar
Membership	3,500+ [1]
Ideology	Federalism[1] Red Shan (Shan-ni) interests
Colours	Red, Green, Yellow
Seats in theAmyotha Hluttaw	0 / 224
Seats in thePyithu Hluttaw	0 / 440
Seats in theSagaing Region Hluttaw	1 / 101
Ethnic Affairs Ministers	1 / 29
Party flag
Politics of Myanmar Political parties Elections

This article contains Burmese script. Without proper rendering support, you may see question marks, boxes, or other symbolsinstead of Burmese script.

The Tai-Leng ( Shanni ) Nationalities Development Party (Burmese: တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ; TNDP) is a minor political party in Myanmar (Burma).^[2] The party seeks to represent theShan-ni people (also known as the Red Shan), who live in Kachin State and northern Sagaing Region.

References[edit]

1. ^ Jump up to:^a b "Tai-Leng Nationalities Development Party (T.N.D.P)". Vote4Myanmar. Retrieved 19 November 2015.
2. Jump up^ Elections 2015 - Parties: Tai-Leng Nationalities Development Party

Read more »