Friday, January 30, 2009

Wunpawng Tsim yam

Lamu ga

Lamuga,shara nlu mat ai rudi kata ru dam tai mat 
ai,myusha ni ndai mung kan hta law law rai nga ai.Tinang a lamu ga ,myusha, up hkang lam masat masa nnga mat sai ni gaw sharai la lu na ram ram yak ai hpe mu lu nga ai.

Ya hte na Rohinger shi ga ni  hpe yu yu ga.
tsin yam hkrum,Zing ri hkrum,sat hkrum nga 
ma ai,gara mungdan asu ya mung amyu langai hku nna hkap lat let shara jaw na yak nga malu ai.  Gara  mung dan asu ya mung tara rap ra hkra hparan ya lu ai lam nnga nga ai,

Nye manang Farit soelin wa tsun ai ga,"manang wa e ngai gaw refugee hku nna mai 
gan du nye ding hku hte ngai ja gum hpraw lu na, sha  na, yawng tsang nra sai,nga pyaw sai ngu mai tsun ai.Rai tim ya na zawn tinang myu ni law law wa tsinyam hkrum mang hkang pru ai hpe na chye lu yang myit npyaw ai,si tim pyaw na zawn nnga ai, an hte gaw lamuga shanu shing byi shara mat ai majaw grau sawng sai re,"nga ai.

Dai ni an hte Chyurum ai wunpawng myusha ni Ten naw nga yang lawan myit dum hprang ga, shakut ga, lamuga mung masat masa naw nga ai, Amyu rusai mung naw grin nga ga ai,Ya ten dum hprang nna n gun dat yang, hpang nhkrat nga ai.sut masa lam hku,Hpaji masa lam hku,lam amyu myu hku nna tinang myu hte mung dan a matu dating let shakut ga.Hpyen majan gasat gala ai lam hte sha n rai lam amyu myu hku nna mung kan ,grin nga ding sa myu Wunpawng sha ni grin nga lu hkra shakut ga. ngu ngai langai a ning mu hku nna mu mada ai law.

Israel

Isreal mung dan hte myusha ni a labau ni hpe yu nna kasi la mai ai lam ni law law nga ai.Mungdan nlu na masha myu ni a npu e nkau myi nga mu nga mai let nga lu ai rai tim,sat sharu hkrum ai,zingri zingrat hkrum ai,tsin yam tsin dam ni law law hkrum sha lai wa sai,Raitim shan hte hpe tang du hkra tara rapra hparan ya lu ai lam gadai nnga ai.
Ya dai ni shan hte myu mungdan masat masa ngu nga wa ai shani kawn chyawm gaw shan hte hpe zing ri ,roi rip ai ni hpe shan hte myu mungdan rap daw kawn ya du hkra je yang nga masai re.Gashadawn mani mana na GAZA majan ni hpe yu ga,shan hte lamu ga de myawk machyu pala gap bang ai ni,shan hte hpe roi ai ni hpe 
atsawm sha lu hpaji madun nga ai nrai ni?

Roirip

Ya dai ni an hte myu wunpawng shayi sha ni hpe roi rip nna sat hkrum nga sai,laga masa lam myu myu hku nna mung naw roi hkrum nga ga ai.Yaten du hkra myusha ni myit dik hkra rap ra 
ai hku tara je yang ya lu ai lam nau nnga ai hpe mu lu nga ai.

Htawm hpang an hte a kashu kasha prat hta ya na hta grau matsan mayan tsin yam hkrum sha wa na masa lam ni nrai ni?ya kawn lam shagu hta n gun kya mat jang ,htawm hpang de shamyit kau hkrum na masa re.

Dai re majaw Myu wunpawng sha ni hpe roi rip ,Zing ri hkrum ai lam n nga hka,Mung dan sim sa let galu gaba gan ga sa wa na matu gaw Rap ra tara je yang ya lu 
ai an hte myu Wunpawng sha ni a rap daw nga ra sai ngu mu mada let,

Read more »

Tuesday, January 20, 2009

Hpraw malai gaw nmai ,Myit malai gaw mai


Obama's victory speech in full ++Video

Change 
Prat ting shan hpraw myu ni uplai wa sai Amerika  mungdan, hpawt ni gaw shan chyang gumsan magam dung na matu Chyum laika hte dagam ga shaka la na shi rai wa nga sai.an hte yawng gaw mungkan shiga ni hta hkum hkra lu hti la sana re ngu kam ai.

Ngai lanagi myi tsun mayu ai gaw,ndai zawn byin wa na matu Amerikan mungdan masha nkau myi gaw moi shawng kawn tau chye hkyen lajang da sai re hpe chye lu nga ai.

25 Dec 2006 Portdicson,Malesha Jinghpaw Wunpawng Hkristmas poi hta na mungga hta an hte hpe Duwa Zinghang Tang gun tsun ai mung ga hpe bai myit dum nngai.
''an hte JWP shani lawan rawt galu kaba wa na matu hpaji gaw ahkyak madung rai nga ai,Hpaji byeng ya gaw karai kasang kaw na sa wa ai re lam chyum mung ga hte lakap nna hkaw tsun dan nga ai.''
Amerika mungdan de shanchyang ni gaw an hte a madang hku pyi nre,mayam hku nna du shang wa ai ni re,an hte yawng gaw migrant masha ni hkrai rai nga ai.rai tim daini Shanchyang myusha ni gaw Amerika mung dan ahkyak shara ni de du taw nga sai.Ya kade nna yang Amerikan mungdan gaw Shanchyang ni Gumsan magam ting nyang du hkra dung na re''

''Shan chyang ni ndai ram wa byin pru wa ai a ning pawt gaw hpaji hpe madung dat shakut ai majaw re lam chye lu ai''
Shanchyang ni a naw ku jawng,shagu gaw laika hpaji gaw ahkyak dik re,nga nna kada ai hpe mu lu ai,

Dai re majaw An hte JWP myusha ni mung laika hpaji hpe madung dat shakut ga.naw ku hpung hpe shamyet shanat let,mungkan ting hte matut nna hpaji lam hta ning tawn hkra woi awn sa wa ga, U ga uhpung u hpawng,mung masa,sut masa hku nna gaw ,Pati ngai hte ngai a masa lam nbung hkat jang mungkan de matut mahkai yak ai,shamu shamawt yak ai,dai re majaw Karai hta kyu hpyi let Hpaji masa hku nna myusha ni a lawt lam tam ga'

nga nna hkaw tsun laiwa sai mung ga hpe dai ni bai dum wa nna yawng myit yu mai lam hpe garan dat nngai law.


Read more »

Monday, January 19, 2009

Peace and War ( War on sin )

Bumsinwa a Karai masa Kaw na re.

"Britain na sara Lawrance gaw lecture jaw ai kaw 'War on sin'ngu ai hpe tsun ga ai. Majan gaw ahkyak ai lam langai gaw rai nga ai. Majan law law byin ai hpang mungdan grau simsa wa ai. Ga shadawn: mungkan majan II ngut ai hpang, mungkan gaw grau ngwi pyaw ai maga shanang mat wa lu sai."

Karai Kasang a shaman chyeju kumhpa hpe hti yu nna, shinggyim masha ni a ntsa jaw ya ai chyeju kumhpa ni hte mung seng nga ai. Dai majaw, Karai Kasang hpe kam sham ai maga hku yu yang lawu na hku mu lu nga ai.

The Source of Peace is God!
Simsa lam a daju Karai wa,
The Opponent of Peace is sin! NSim nsa lam a daju gaw yu bak mara
The Dispenser of Peace is the Christian! Simsa lam hpe garan ya lu ai gaw Hkristan
The Payoff of Peace is Godliness!
Karai nsam dagraw ai ni gaw simsa lam a madu (ngwi pyaw madu) ni re.

Read more »

Saturday, January 17, 2009

Maw ga hte hugawng pa


Nbwi sam a hugawng hkrun lam na Mahkrum madup"
Awng Lawt
mare gaw Hugawng pa ting hta rip kawp tara hkrak dik mare re lam chye lu ai. Lahta tsang jawng langai a hkrang hku nga nna sara/num n-gun hpring hpring hte sharin ya nga ai. Raitim, sara/num n law ai lam hte ahkang chyu hpyi shaja ai lam ni na chye lu ai. Lapran tsang jawng ngu mying shakap da ai.Shanglawt ni hpaw da ai jawng rai nhtawm, mu ga ai shanglawt jawng yawng hta rip kawp hkrak dik ai hte zen ai jawngma law dik ai jawng ngu na masat hkrup ai".( More ++ Nbwisam blog )

Laimat wa sai 1990 a shawng daw de na,Hugawng pa a lam hpe ngai naw kahtap ka mayu ai, Daw hte daw matut mat wa na re.
Daw (1) Hpun sau maw,Jamaw,Jahpraw maw awng lawt Mare
Hugawng ga na awng lawt Mare gaw,Moishawng de N bawn Mung du ni up hkang ai shara re,Nbawn pyisa ga gaw ya na gala mung(india) du hkra lawm nga ai,mungdu ni up hkang ai prat lai mat wa ai hpang shanglawt prat e sinna gin wan gin jaw Dai hpa ning htawn,Awng lawt mare ngu nna bai up hkang sa wa ai re.Shawng daw de Awng lawt mare gaw Kahtawng (7 ) lawm ai buga re.Dai kahtawng ni gaw: Awnglawt,Hka wan,Maw hkawng,yulen,Hkamau hku,Dingrin Kawng,Hting nan Kahtawng ndai ni re.
Mura hpun sau, prat e Awnglawt mare gaw mying Kaba wa sai,Buga shagu na Myu hkum hkra du wa sai.Hkaw hta bum,Chyau mawng Bum na Mura Hpun sau  a Majaw Prat galai Lauban Byin nna Mare kaba de htawt mat ai ni lawlaw rai sai,

Jamaw ,moi shawng daw de Kap dup hka,Gadu rum,shanu hka,Hkan na ja ni gaw N gun hteng ai bye hte Ja garan ai lamuga ni re nga jau man bu ni tsun nga ma ai,Kapdup hka na ja maw gaw moi myen,gala hkaw hkam prat Chyaloi nhkoi kaw na htu sha nga sai ja maw ni re lam, ya du hkra ja nhkum ni sakse nga ai lam mu lu nga ai.

Majan prat, 
Moishawng de Danai hku lachyau hkawng,Hkamau hku tsau dam,Nbawn pisa gaw hkying htawng mare re nga nna Jauman bu ni tsun ma ai.Rai tim prat galai shagu Dam,ari hkrum tsinyam katut sha sha re ai gaw hugawng dung ni re lam mung tsun ma ai,Majan prat e Japan majan e sat sharu hkrum,English prat e Mung du ni masu hkrum,Myen Mung paliman prat e Mung du ni hpe Myuchyit tahkin myanmar ni e baw doi hkrum,Masala pati prat e Shang lawt hte myen gasat anut hkat ai kaw Mung Masha ni Wuloi ,dumsu lahkawng daru hkat ai kaw tsing du pa mwi ai hpa shamyit hkrum,Ya majan simsa lam la nna ngwi pyaw ten e labupan Katsi majan kaw bai hkrat sum re hpe mu lu nga ai.
Salang dingla usa nkau myi tsun ai Hugawng pa gaw manu dan ,nhprang sut rai ni hte hkum tsup ai shaman chye ju lu ai Wunpawng hka nan re,lusha sumhpa,nai mam magai ngai ai sutring sut chying sut chyat hting nu re,Rai tim hugawngpa@Majan pa mung re nga tsun ma ai,

Mying gum Hkawng ai ni mung gaw dan pru,
moi shawng daw de gaw alawng awk yang mung dan up,myu hpe woi awn ai ni pru wa wa re nga hkai tsun dan ma ai,hugawng mung du 12 hta na langai ngai gaw rai na sai,
yadai ni naw gum hkawng ai gaw, nang ngai yawng chye lu ai.sutdu Majoi Gin tawng Yup zau hkawng rai nga mali ai law.

Hpaji masa lam , gaw hugawng pa e ning tawn ai lam nmu lu ai ram re.rai tim Hparat lam hta Kung hpan ai ni mung gaw Nga lai wa sai hpe chye lu ai.
ya na prat-Hkau nbwi sam a blob na awnglawt jawng a lam kadun myi,
Ngai chye lu ai ram Awnglawt jawng ma ni gaw,Ya England e hpaji sharin nga ai ,bumsinwa
,USA e hpung tau Galaw nga ai Hpau wung Brang,ya Blog ka nga ai Hugawng,nkau mying malap taw nga ai,hpang de matut na.
ngai hugawng hte ya England kaw hpaji shakut nga ai manang wa mung dai hkau nbwi tsun ai ram pyi nre ai Kawa gin sum jawng ,Kawa lahkum 2 yep di nna sharin ai jawng hta lung lai wa yu sai wa re.
an hte jawng lung ten e Jawng ting rai yang texbook,laika kanu 1 sha nga ai majaw shani shagaw laika kanu kaw na tinang a laika buk kaw bai copy ka bang la ra ai prat ya du hkra a masting ngu dum nga nngai re.
shani gaw jawng sa,shana daw de yi sum hkau na de bai garum rai nrau nhtau rai shakut laiwa ga sai.Ginhtawng jawng dat ten gaw magwi dabang,ja dabang,hugawng mangai(nwaipan dabang) de bungli galaw ra ai ten ni rai nga ai.Awng lawt ga na npyaw dik gaw lanam na ta ,Hkumpup hte ,wawt,Machyi mayan ni wa re sai,myit dat yang ahkup she nga ai yaw.
Ngai grai matsing ai gasi gaw: moi an hte hpe hpaji sharin ya lai wa sai,Salng kaba Wana yaw Htung tsun ai,Hpaji ngu gaw: Walawng zawn re kaw,rai rai,Ulawng zawn re kaw rairai,nam dum zawn re kaw wa rairai, Gara kaw wa myi rarai ,sharin chye la lu na sha ahkyak re,nga an hte hpe n gun jaw lai wa yu sa.
An hte a jawng up Sara Kaba Hpau wung Tang Gun Tsun ai" nan hte hpe sara laika sharin dat ya ai gaw Basic ,hpang dat ya ai sha re,chye hti chye ka sai kaw na gaw nan hte hti nna jat la mu Mung kan ting laika buk kaw rawng ai.sanpoi awng nna sha hkum myitdik nga'' nga nna jawng dat ten num htet ga ni naw dum nga ai.

Daw (2) Hpe ten lu jang matut na,


Read more »

Sunday, January 11, 2009

JingHpaw Mungdaw nhtoi hta na Laklai ai Mung ga

Duwa Marip Laja a mung ga hta lak lai ai ni gaw " ngai history labau hte jawng ngut ai re,myen mung na Pagan nyawng oo hkan labau sawk sagawn hkawm yu sai,Myen mung hta jau dik du nga sai ni gaw myen nre,Ethnic(taiyinta) ni she re,gashadawn Mon,Yahkai,zawn re ni gaw jau dik re hpe mu lu ai,Myen a kum la hpa nmu lu ai,myen ngu gaw labau hku yu ga nga yang mani mana gara jut kawn pru wa kun pyi nchye ai ,labau hku nga yang myen hpe hpa hkrit nra ai,Laknak lang nna greng taw ai sha re."

Myen a hkaw hkam wang ngu na mung num hpu she lun re hpa mung nre ai shara ni re,1800ning nnan daw English mung maden lung wa ai shaloi hkap gasat ai ava(Inwa hkantat) nga ai mung hpa nre,num hpu hte mawng re inwa hkaw hkam hkaw kawn yu dat yang eyawadi hka kau kaw du taw ai English Mung maden hpyen sang hpaw ni tup re mu jang,hkrit kajawng hpa nchye galaw nna Kata labu nbu ai myen ni ram daw mahkawng la nna labu malu shangun nna Hpyen sang hpaw nga ai maga de maidang gadawng dan sha ngun ai,English ni gaw tsan ai kaw na yu yang hkring myi gaw mau ai,myen ndai ni mung kan e gara kaw mung nmu yu ai laknak nnan she lang nga ai,atsawn she bai yu ga nga nna mawk gap bang dat ai.Dai hpe (inwa hkantat) nga nna yazawun,labau hkai ai rai ma ai,

Sama Duwa a lam,Duwa Lahpai Zau lawn a lam,Duwa Zan hta syn a lam.Mungdaw mung dan ,shanglawt,Pati a lam ,hkum hkra tsun sang lang dan sai,Mung masa pati hpe jau dik hpaw hpang ai gaw Sama du wa re lam mung chye lu ai.1938 ning English prat kawn Shanglawt hpung ngu nna sama wa pati hpaw hpang sai lam mung chye la lu ai.

kachin nation a laika ngau kaw na re.
More++Kachin Nation

Read more »

Wednesday, January 7, 2009

Not for sale,For Your soul

Read more »

Miwa gumsan mungdan na Jinghpaw web yu yu ga

Myusha myit hkrum,Galu Gaba,labau shang lam hpe grai shakut nga ma ai hpe mu lu na re.

Click more++++

Kachin Jinghpo su

http://www.jinghpawland.org/

Read more »

Tuesday, January 6, 2009

Read more »

Tuesday, December 23, 2008

Three Things!!!!

Three things in life that, once gone, never come back - Time - Words- Opportunity,
Three things in life that are most valuable - Love - Self-confidence - Friends'
Three things in life that are never certain - Dreams - Success - Fortune,
Three things that make a man/woman - Hard work - Sincerity - Commitment,
Three things in life that can destroy a man/woman - Al cohol - Pride - Anger,
Three things in life that, once lost, hard to build-up - Respect - Trust - Friendship,
P.-----pray
U.----until 
S.----something 
H.----happens 
I need this back... If you'll do this for me... I'll do it for you.

Read more »

Sunday, December 14, 2008

Tsaban 21 a majaw nang Hpa majaw Blog ka wa a ta?

Daini na mungkan hta nang hpa majaw Blog ka nga a ta?

lawu na majaw re lam nang chye lu na ra ai, Click di hpaw yu ga,

Read more »

Wednesday, December 10, 2008

Tara-ntara-hpa ta?( Gamalai )

XXX...Sumtsaw sumra lam hte hpyen majan lam hta nang jaw ngai shut nnga ai,

Jinghpaw ga malai ni,
XXX...lamu ra yang ga madi;  num ra yang la si;   XXX...dangrang dang yang tara;   ga nchye shaga yang hka;       XXX... jahkrai a man e hka;  woi a man e gaw pala.
ndai kaw bai yu ga.

Read more »

Friday, December 5, 2008

How to create ablog with Blogger

Blog hpe Gara hku ka na ngu ai lam hkaja sharin yu ga.Blog ka ai gaw free manu jahpu njaw ra ai,tinang myit ra ai hku mai ka nga ai,

Ndai gaw www.blogger.com



Jinghpaw hku Bloger ka ai lam
KACHIN BLOGER N DAI KAW DIP DAT U

Wordpress.com hte Blog ka mayu yang
Ndaikaw DIP DAT U
Gashadawn
http://mykachin.wordpress.com/

HI-Techs
Kachin bee kaw yu ga

an hte yawng a matu Kachin bee blog grai shakut da ya sai,lawu na link ni ahkyak ni hkrai rai nga ai.yu yu ga




Nov
09

Computer Hkaja ai ni

Baw Hpan 

Computer hpe, ya sha nnan hpang, hkaja nga ai manau manang ni hpe, ngai, computer hte seng na, chye ra ai hpaji hparat ni hpe law law mai lu ai shara langai hpe madun dat mayu ai. Hardware hte seng na tinang chye mayu ai yawng lu chye ai shara re. Hkaja mayu ai nga yang gaw Ndai kaw sa yu ga. 


Nov
09

Softwares ra yang Download galaw ra na re...

Baw Hpan 

Software ra ai ni a matu bang dat ya ai re. Hpa mung majoi lu ai gaw sadi ra na re. Lu sai nga n na, majoi joi down dat yang mung gaw nmai na re. Virus mung sadi ga, ngu shawng shadum dat mayu ai.

Lawu na link ni kaw mai lu ai hku re. Ngai chye ai kaw na loi mi garan dat ya ai re. Ngai ningnan bai mu yang, bai jat bang ya na. Naw nga yang mung chye ai ni comments kaw bai jat da ya marit, yawng a matu le.....

1. 9down Free Software

2. Brothersoft Free Software

3. Filehippo Free Software

4. Softarchive Free Software

5. Ultimatezone Free Software

6. Download Free Drivers

7. Full Software Downloads

8. Key Gen ra yang

9. Pcworld 

Read more »

Tuesday, December 2, 2008

Read more »

Friday, November 28, 2008

THEN SAI LAW I HTENG HUGAWNG PA

JAHTU SHA NNA LAMU GA MUNG GYI MA SAI,AKYU HKAM SHA AI GAW MYEN DU NI HKRAI,AN HTE MATU NGAM AI GAW ,lAMUGA JAHTEN HTE MASHA JAHTEN,AIDS,KANIYA,HKALI CHYANG MAKHKALAWNG,NRA SHABAWN,LUNGDIN LUNG SHA NI


MAIGAN MYUNI PYAWPYAW HTE GALAW SHA AI LADAT

Read more »

Sunday, November 9, 2008

Re: Kade a Mara ta ?laika ngau ntsa Jhon Hkum a mumada ai lam hti yu ga.

Ngai Hku na maram mu ai hte, hkam la shadu da ai gaw,, Anhte Jinghpaw myu ni ah, freedom hpe anhte hkrai nla ai hku galaw mat wa ai,, Jinghpaw Slg, ni ah mara re.. Shanhte 1,2 ah majaw,, anhte Myu hte tsepkawp nbung,, Hpung hte Sam tsepkawp nbung ai Myen, Sam ni hte,, kahtep ra na maga de galaw sa mat ai majaw re.. ( Note*** Rai tim anhte yadu MYen Sam ngu ai ni rau,, n-gayau ga ai! ).. Myen ah Dusat ladat hte anhte JInghpaw myu sha ni hpe,, sam hte shadawk ya nna,, lapran hta,, anhte hpe sat kasat shamyit wa ai rai nga ai,, +++ More click here ( Kade Mara ta?)

Read more »

Tuesday, November 4, 2008

Kade a mara ta?

Naw htai ya rit?
ngu ai laika ngau hpe hti yu ga. (ya ten du hkra lawt pru nlu ai Kachin refugee a labau re )

http://www.htingnaikachin.blogspot.com/

Read more »

Hugawng Brangji wa World cup de shang na matu shakut nga sai

Ndai gaw gin sup ning hkring taina ma Hkalung a sumla re,Ginsup hpan hpe myit ra sharawng ai lam re chye lu ai,Nlung bawlung(ball) htawng dan na,Zaibru sumri rit dan na da oi....'''Uniform: Bung hkaw gaw Labu Kadun hpe raw nna mara da nga ai, palawng gaw world cup 2006 re,na kaw shakap tawn ai gaw,Lakung(zun) sumla re,Gyepdin gaw China make sawp wawp kyep din re.background sumla gaw (Kachin Greatwall )Kawa wasang hte da tawn ai wang shakum rai nga ai,

Read more »

Saturday, November 1, 2008

Myit yu na matu hpaji jaw ga;

World Kachin Org

• Masing masa nlawm ai mung masa( Politics without Principle )
• Magam bungli n.galaw ai sha lu la ai sut gan ( Wealth without Work )
• Krawdung myit masin nlawm ai pyaw daw kadaw ai lam ( Pleasure without Conscience )
• Akyang lailen nlawm ai machye machyang ( Knowledge without Character )
• Arawn alai kata ai shakut shaja ai lam ( Industry without Morality )
• Shinggyin nau na myit nlawm ai hpung tang hpaji ( Science without Huminity )
• Apnawng hkungga nlawm ai Nawku daw jau lam ( Worship without Sacrifice )


George Edgar Shankel, “ God and Man in History”,
( Nasvillee, Southern Publishing HSSO: 1957-Page-85 )
Umhta Brang ( KTC )
+++( More )

Read more »

Thursday, October 30, 2008

HUGAWNG PASA HTE HKAP TAU NA

HUGAWNG YUNGWI KACHIN VCD VOL: (1)



HUGAWNG PASA HTE HKAP TAU NA


Read more »

Thursday, October 23, 2008

JATAWNG NING CHYIN

Yu ngwi Mahkawn shingni hpe ra sharawng ai zawn,Ning chyin Mazan,Kaiji byu, sunghtum shing ni hpe mung ra sharawng nga ga law,

Bible ,Chyum Mung ga hpe Kam sham hkan sa nga ai zawn ,Tinang a myu a sai lam Labau Ginshi ni hpe mung grau ngang grin lu hkra sharawt la Kamsham hkan sa nga ga law,


An hte Hugawng pa e gaw ,Shanang dung hugawng a Shayaw goi dum ai nsen mung na yu ga,

Jinghpaw Wunpawng Myusha ni a shakawn mahkawn myu hkum hkra nga nga mali ai,shara gin ra buga hta hkan nna shakawn mahkawn chye nga ga ai myu ni re hpe mu lu ai,

Dai law law hta na Yawng e shagau gum hkawng laiwa sai JATAWNG NAW NING CHYIN hpe bang dat nngai rai,Moi chyaloi ning hkoi prat e ramram mying kaba gum hkawng ai ning chyin ngai myi rai tim daini na ten hta gadai nchye mat sai ram rai nga ai,yawng chye lu na matu bang dat sai law..

Ndai ning chyin hpe kadai wa ka shagawp nna jahtuk laiwa sai hpe gaw hkrak nchye ai,sagawn nga ding yang re,Rai tim 2007ning hta Malaysia de sadu nna Labau ginshi gawnsharin shalat ya ai sara Kaba shi nan jaw da ai Ningchyin re,Mying hkum tsun nga ai majaw mying nbang dat sai,




JATAWNG NING CHYIN (Daw 1)

E…kale…goi e…. Jatawng Mandan hta nwai pan pu ai.
Interj. Jatawng land in unwithered flower bloom V.P.
Unfading flowers bloomed in Ja Tawng Land

Hka shi latsa lwi ai.
Water stream a hundred flow VP
(a hundred of streams flow)

CLICK AND SEE (MORE+++)

http://groups.google.com.my/group/world-kachin-org/web/jatawng-ning-chyin?hl=en

Read more »

Tuesday, October 21, 2008

SAIGA SHAGA AI LABAU LENG

Jinghpaw Wunpawng Myusha Hkum ding dek Kyem Mazing da ging ai Labau Leng Sumla hkrung re,Yu nan Yu byin hkra yu ga.


Part 1,2,3,4,5 ,htum hkra yu na matu (Dipdat u )

Ndai Labau leng hpe na a computer kaw Download Galaw na matu (Dip dat u)

Read more »

Sunday, August 31, 2008

Tinang a lam hpe shawng hkrak chye hkra shagreng ga


Daini mungkan madang dep hkra Wunpawng Myushani shakut sa wa nga sai re.Maigan myusha ni hte tsun shaga sa wa ai ten ni hta nang gadai rai? nga yang tsun na gasi tam shamat kau ai baw nbyin hkra Tinang Gadai re hpe chye hkra hkrak di shagreng da ra na re.labau hpe chye hkra di ga.Dai ni hpu shawng hpu ba ni sawk sagawn da ai,Madi madun na, an hte a labau lam ni hkrak sha nga sai re,Du magam, hkaw hkam hkaw seng, amyu ni re hpe mung dum nga ga,


Dali na madun gawk e mu lu ai kaw, AD 738 ning hta Tang dynasty na hkawhkam wa kaw na Jinghpaw Wunpawng ni Dali mare hpe up na ahkang jaw sai hte , hkawhkam ban (22) rai yang shaning 318 ning up lu ai lam, dai hta Mungshe Zau, Mungsun Zau, Dintang Zau, Shalang Zau, Lang Hkung Zau, Yeshi Zau, Mungji Zau, Wuma Zau ni gaw Wunpawng amyu sha share ni re ngu Miwa Professor marai (4) madi madun da ai hpe wa mu lu ai.Yunan madun gawk e mu kau da ai magri Da-u hte magri Chyingtawt ni hpe Dali Labau madun gawk e mung bai wa mu lu ai. Bai Dali mare kata na lam ni hpe shamying lang ai hta, "Chyang Lang lam", Me Khong hka hpe "Lang Chang" ngu shamying ai lam ni wa mu lu ai. Dali hkaw dingsa na deng (10) jan tsan ai kaw "Lang Hkung" ngu ai Lhaovo mare dingsa hpe wa mu lu ai.
Lijiang mare na hkawhkam wang hta mu lu ai, Na Hkyi myusha ni a ka hkrang gaw anhte Wunpawng sha ni a "Kaji byu" ai hte raw rai nna, shanhte a dumsa, jaiwa kaba langai hte hkrum jahta yu yang anhte Wunpawng sha ni ga hte shanhte a ga tsawmra bung nga ai lam, matsaw ningtsa de lung ai Jan lahkang, hte shanhte lang nga ai sumla laika hta shanhte a shawng de lai magang sai hpushawng hpuba ni mung laika lu ga ai raitim,dai laika hpe ju,shapyaw sha kau ai lam ka da ai hpe wa mu chye lu ai.

lawu na Bumsumshi web kaw na hpe yu ga( more +++)

Read more »

Thursday, August 7, 2008

Seng-Ja htu sha ai mung asak hte galai ra

Read more »

Sunday, August 3, 2008

Online Movie

Tsawmyit hpang ai shara



Tsaw myit gaw Malaysia kaw she hpang a hka?




Kalangsha Pu ai slumpan

Read more »

Sunday, July 27, 2008

Jing hpaw Mana 2 Tony Blair hte hkrum shakram

Read more »

Sunday, July 20, 2008

Hugawng Danai









Read more »

Mai gan du Kachin ni hpe yu yu ga





Read more »

Sunday, December 2, 2007

Labau, htung Hking, Mawn sumli, Hkri dun ni


MusicPlaylistRingtones
Music Playlist at MixPod.com




















Mungkan hpe shamau dat ai Wunpawng Labau
June 13, 2008


2008 ning June shata praw (3) ya shana, Miwa gindai ten hkying (8:00) aten hta, Miwa Gumsan Ginjaw Shiga Dap na du hkrat wa ai shi sawk ninghkring ni hte W.P Ginru ginsa Labau Ninghkring langai mi, Mangshi mare e hkrum jahta ai lam hpe CCTV- 4 kaw na dan tawk madun lai wa sai lam chye lu ai.


Ndai lam hte seng nna Du Kaba Manam Tawng hpe san yu yang, " Re. Teng ai, ngai hte Miwa Gumsan Mungdan, Ginjaw Asuya a CCTV- 4 kaw na shi sawk ninghkring ni June shata praw(3)ya shana, Miwa gindai ten, hkying 8:00 aten hta hkrum jahta ai lam hpe Miwa ga hku nna mungkan mungdan (100) jan de dan tawk shapoi madun dat lu sai" ngu tsun dan wa ai. Dai shi sawk ni hte rau Manau Buga Nshawn hte Jinghpaw bumga de mung wa du nhtawm labau hte seng ai,htunghking hte seng ai hpe dem gayet shapoi madun dat lu sai lam chye lu ai.
Ndai CCTV- 4 shi sawk ni sa du hkrum jahta ai shaloi, Du Kaba Manam Tawng hku nna madung tsun sanglang dan ai gaw Jinghpaw Wunpawng ni a ginru ginsa labau hte seng ai, htunghking hte seng ai lam sha n-ga, grau nna masha yawng hpe shamau kau ai gaw shaning (7000) ning na sai Lungseng htu-ren hte shaning (2000) ning na sai, La-bat lahkawn a lam ni re hpe chye lu ai.
Daini du hkra Htu-ren hpe dum lang ai ni gaw anhte Jinghpaw Wunpawng myusha ni sha rai nga ga ai. Ndai anhte dum lang ai, lungseng hte wawt da ai htu-ren hpe, 2004 ning Miwa Gumsan mungdan,Pejing lahta, Mun Gu mung jarik hte Haw Be mungdaw e mu htu shaw nna, La-bat hpe gaw Pejing mare makau deng (10) ram tsan ai shara hta mu htu shaw la lu ai lam chye lu ai. 
Ndai lungseng htu-ren hpe mu htu shaw ai ten, dai hpe gadai ni, gara hku dum lang ai, gara amyu bawsang ni a madum rai re, ngu hkrak mahtai n shapraw lu ma ai raitim, dai lam hpe na ai hte rau, Du Kaba Manam Tawng wa du nna gara hku dum ai, gara ten hta dum lang ai lam hte anhte amyu sha ni kaw daini du hkra dum lang nga ai lam wa tsun dan lai wa sai. Dai majaw Ginjaw Asuya CCTV- 4 ni ya na zawn sa du san- htai galaw nhtawm mungkan de ndau madun dat ai lam re hpe chye lu ai.
CCTV - 4 kaw nna shapoi madun dat ai hpang, (2-3) ya kawn mungdan kata hte mungdan shinggan hkan na labau sara kaba ni matut mahkai wa nna laklai ai gasan ni hte san sagawn wa ai lam ni pru wa nga ai lam Du Kaba Manam Tawng kawn chye lu ai.
Du kaba Manam Tawng gaw Sakhkung mungdaw Pati Rapdaw Dinggrin Salang Usa rai nna, ya yang gaw Sakhkung Mungdaw Asuya Hpaji jaw Ninghpung Salang hte Sakhkung mungdaw Amyusha Htunghking hte Ginru ginsa Labau Sawk Sagawn Dap, Lithkam rai nga ai.

(Shaning 7000 ning na sai Lungseng Htu-ren hte shaning (2000) na sai La-bat lahkawn hte seng nna laksan matut tang sa wa na ga ai).

Myu Shingyan

BSS





Read more »

Sunday, February 25, 2007

Gold mining threatens world's largest tiger reserve More options

Gold mining threatens world's largest tiger reserve The Kachin Development Networking Group,KDNG, in its report said there are over 100 active mines throughout the Hukaung valley tiger reserve. KDNG Secretary,Tsa Ji told the BBC that not only gold mining is the biggest challenge to the world's largest tiger reserve but also it is polluting waterways, posing health problems and threatening the wildlife in the area.
>>>>more info:>>>>>

Read more »

Friday, February 23, 2007

Kachin land de Myen hpyen dap jat ai Map sumla

Read more »

Friday, January 19, 2007

Hugawng Danai Yu ngwi Mahkawn

Hugawng Danai Yu ngwi Mahkan madat yu ga.
shaning 20 jan ning na mat sai Mahkawn re.
http://www.youtube.com/watch?v=6wLG4nMKkaQ
Danai-shalat ai-Hkindu LaRip
http://www.youtube.com/watch?v=74PcoA3gfFI
LamungHka-shalat ai Sara :kumgyi Naw Awng

+**HkindulaRip a mahkawn***
***''Danai gadu yang nyemyit pyaw lu na..Ngrau grau chyang ni wau di garu nga''**
Yadai ni Ngrau grau chyang nsen nna mat sai.Ngrau chyang hte bung ai maigan myushani hkrai sha tup re mat sai law..

Read more »

Wednesday, January 3, 2007

Shagun laika

Dear ,

Kanam Steve Aung hpe shana dat ai. Nang shagun ai Email hte phone ni lu shaga ai majaw kabu ai .Raitim anhte a mare buga,Hugawng danai de myen hpyen ni kam mara - dip sha wa ai lam na lu ai majaw she gari hkra pawt mayu nngai .Kanam e ya aten hta Hu - gawng ga sha n rai,Jinghpaw Wunpawng Mungdan shara magup rai mat sai.

Ga shadawn - hpakant-Uru sengmaw ga-Ndai shara ni gaw moi English rai ndu kaw nna anhte wunpawng sha ni madu nna galaw sha ai shara re.English bai du ai shaloi,Queen Victoria a prat hta sagawn yu yang J.W. sha ni a shara re chye jang kam mara ndi ya na matu,Jinghpaw Du salang ni hpe madi shadaw laika jaw da ai lam chye lu ai. Raitim Myen hpyen asuya prat kaw nna gaw, hpakant grup yin J W , mare buga,yisun hkau na,hpun hpang wa hpang ni hpe shamyit kau ya nna,Ji wa prat na madu ai lung seng nhkun ni hpe, hpet tsat law hpa law nga kashun la kau ma ai.Mung masha hkum tsun sanat lang nga ai shanglawt ni pyi,Uru hka nam-hka katsi -ngu ai lung seng kaja pru ai shara kaw hting nu kaba [1] galaw da nna mung de she gadu hkra kyuhpyi majai poi hta ngai nan lawm ai re. Raitm myen hte gap jahkring ai kaw nna gaw,lung seng nnga ai nam jim hku de hprawng ra mat ai re .hka katsi na hting nu mung run ayai kau ra mat ai.


Anhte J.W. sha ni moi kade a mayam mung nrai ga ai.myen hkawhkam prat e, anhte J.W ,amyu sha ni hpe n-up sha lu ai.Anhte J.W.sha ni moi chyai hku majoi, mali hku majoi nna, tinang magam,wala htan bam,Du magam zaw hkin mang,shadip jahpang hte rai nna man ang ai hpyen hpe gasat nna Kahta lawu du hkra nga hkrat wa ga ai .sakse gaw anhte J.W. ni a luphka hkawng hte mare buga dingsa ni re.
Sinpraw de nga jang,Sam mung,Namhkam,Ban ma, Nga law, shadan mangbu,oilaw, muze, kuthkai, Namhkyek, Howa J.W sha ni nga ai shara yawng moiJiwa ni gasat nna lu ai shara re.

Bai nna 1947-February-Panglung agreement hta mung [all ethnic equelity ] gaw madung re,ngai nan kaji dik hku conferance lawm sai . Moi English prat e gaw,myen Mung masha yawng English a mayam hkrai re.Anhte J.W ni mung English hpe gasat ga ai.Raitim n-gun nbung nna hpang e asum hkam ra mat ai re. 1948-January-shanglawt lu ai shani kaw nna gaw,Uhkru hkang Uka galai,English hkang myen lai rai nna anhte J.W sha ni myen a mayam tai ra mat ai re. Jinghpaw Mungdaw [Kachin State ] nga tim, Sama Duwa sinwa naw hte Panghuk Duwa L. Zau Lawn a lak htak Kachin asuya hte Jinhpaw hpyen dap,J.W asuya moi awn ai police dap nga ai. Ya hpang dai ni du hkra [ kachin state ] nga tim Kachin asuya nnga ai.Rangoon asuya sha, ra ai hku paran sha ai re.Nanhte a num nga nna J.W.mung hpe madu jan shatai ai gaw myen sha re.

myen wa n masat ya tim anhte mungdan sha re. Myen hpyen wa gaw Aung San wa nnga ai hpang,Panglung agreement hpe run kau nna an- hte madu jan [Kachin State ]shi madu jan shatai wa ai majaw,nkam hkam nna,1961-Febru- -ry [5] ya shani sanat lang nna anhteJ.W.shani rawt malan wa ai re.Nnan e shanglawt Du kaba Zau Seng, Zau Tu hte marai [ 7 ] Jinhpaw Mung de majen je sa na rai yang,Ban ma- Nga law anhte nta e shawng , hpu ba Ngalaw Duwa M.Zau hpang gaw, shakawn-127:1-2 hpe hti nna K.K.nlawm yang kaman sha rai na re.Chyum Mungga hte maren sa wa mu ngu machyai kyu hpyi dat ya ai re. Shing rai anhte J,W sha ni yawng myit mang hkrum,lahkrip rara gasat sa wa ai majaw,Kachin State e, myen mung up, jinghpaw asuya mung up rai lu ai re .

Kaai-Duwa M .Zau Aung [ 12-12-06 ] Email-maranduwa@yahoo.com
hpang daw Naw matut na

Read more »

Monday, January 1, 2007

Hugawng report pru hkyen sai

De;

Hkung ga ai JW Uhpung ni, Kanu kawa salang ni hte Manaw manang ram ma shayi shadang ni yawng hpang de shana dat ai. Jan 10,2007. Jinghpaw mungdaw n htoi shani Valley of Duckness ngu ai report laika buk hpe Thailand mungdan shara mi kaw report launch galaw na shajin da ga ai. N dai report hpe All Kachin Students and Youth Union (AKSYU) hte Kachin Development Networking Group (KDNG) ta gindun let galaw shapraw ai rai nga mali ai.

N dai report hta madung yaw shada ai hte jaw mayu ai message gaw,

1. Anhte wunpawng Mundan kata Hugawng Pa hta Myen Hpyen Dap asuya wa lamu ga manu mana zing madu la kau n na, hpyen dap hte seng ai lamu ga masat kau hkrum sai. Jau man masha ni lamu ga shamat kau wa nga sai.

2. Ja htu sha lam hte n hprang rai htu shaw sha ai lam ni hpe ladu shalai tara n lang ai hku laja lana rai galaw sha nga ai. Raitim mung lamu ga madu jau man ni hta hpa ahkyu amyat n hkam sha lu ai. Mung shawa ai n sen hpe tsep kawp madat mara ai lam n nga ai. Myen hpyen asuya hte company ni sha akyu hkam sha lu ai.

3. Ja htu sha ai majaw mung masha ni hta mang yang manghkang amyu myu byin hkrum hkra nga sai. Nang hpam lu sha sha ai lam law wa ai. Myu shayi ni hkum shan dut sha let hpaga ga ai lam law wa ai. Myu shayi ni hpe roi rip ai lam law wa ai. Dai hta Myen hpyen asuya wa nan shang lawm taw nga ai.

4. Myen hpyen asuya gaw lamu ga madu jau man masha ni a mayak manghkang hpe n mu jahpai n na, shanhte kam ai hku sha chying lau sha taw nga sai. Myen hpyen dap gaw sharawt na hte hpyen hte seng ai aru arat ni a bawngring lam hpe sha madung dat galaw taw nga ai.

Dai majaw n dai lam ni hpe Kachin State day shani mungkan shara shagu de nga ai myit hkawn ai Wunpawng sha ni rau jawm shakut let anhte mungdaw mungdan hta byin hkrum hkra machyi taw nga ai hpe mungkan hta mu chye lu na matu atsam dat yu ga ngu saw lajin dat n ngai. Kachin State day shani shawa n gun madun mayu ai nga yang mung n dai report laika buk hpe laknak langai zawn lang let atsam madu mat wa tim mai ai. Yawng hpe kam hpa let lit shatsam mayu ai hku re.

Yawng hpe kam hpa let shana dat ai. Matut n na grau chye mayu ai, san mayu ai lam nga yang mung bai matut mahkai wa marit. Report draft hpe mung jau tau hkrau shagun jaw dat na ga ai. Bai matut mahkai wa na hpe la nga na n ngai.

Myu sha lam yan hta

STEVEN AWNG(Amumadu)
Kachin Development Networking Group (KDNG)

Email: kdngroup@gmail.com

Read more »

Friday, December 8, 2006

HUKAWNG JINGHPAW NI TSUN AI HKA MUNG (sh) HKAMUNG GA


Hkaman ni gaw, Mali Hkahku ginra de, buhtawt shang ngut ai hpang, Hukawng ginra pa de, bai ginru ginsa buhtawt hkrat bang ma ai. Hkaman ni nga ai majaw, Hkamung (Hkamung Ga) ngu ai byin wa ai n rai nga ai. Raitim, Hkaman ni Hkamung Ga kaw, nga lai mat wa ma ai. Hukawng Jinghpaw Dumsa Jaiwa ga hkum (Hukawng Jinghpaw Oral traditions) hta "Hkamung Ga" ngu ai lawm nga ai Dai sha n ga, Hukawng Jinghpaw hte India Singpho ni "Hkamung Ga"ngu nna, tsun jahta ai lam nga nga ma ai. Hkamung Ga na ningpawt ninghpang ginlam ahtik labau hpe Assam Buranjis (Burangji = History), Hmannan Yazawin, British Expeditionary Report hte ginra gaiwang official records hkan n mu lu nga ai. Raitim, Jinghpaw ni tsun nga ma ai. 1977 kaw shapraw ai Arunachal news hta Dr. Raikar ka bang ai, Khamong and the Khamti, "Place of Khomong in the History of the khamtis” ngu ai article yan hte Vijoynagar, the Forgotten Khomong ngu ai laili laika buk kaji sha nga nga ai. "Khamung" nga ai ga hkum (not khamung history) gaw Govt. office records ni hkan 1935 hkan du hkra, lawm lawm rai nga ai. Khamti ni na ninggup maubung labau mausa hta, "Khamung" ngu ai gaw 18th century AD lapran hkan na nga wa sai lam, tsun hkai nga ma ai.

Kachin ginra kaw, Jinghpaw hte sam ni na ninggup labau hta "Hka Mung" (Hkamung Ga) ngu ai gaw, nga lai wa nna, tsun hkai ai, rai nga ai. Dr.Y.Araikar hte S. N Barna yan "Hkamung" hpe matut sanglang ai, lam gaw, "Hkamung" ngu ai sam ga hkum rai nhtawm, "Mayam mung" ngu ai lachyum re hpe, madi madun ai(Kha = Slave, mong or mung = country or place). Khomong gaw Khamung re lam mung tsun da nga ma ai. Mayam hpe "Kha" ngu ai gaw Sam sha n rai nga ai. Nokte Naga na Layo hpan ni mung mayam hpe "Kha" ngu nhtawm, Noktes gaw mayam hpe "Sha" ngu nga ma ai. Tangsa Naga mi mung mayam hpe "Vim-sha" ngu nga ma ai. Raitim, ndai kaw tsun ai gamung ginlam na "Khamung" gaw Sam ga hkum na pru wa ai ga hkum rai nga ai. Teng ai ginlam langai gaw Khamong ngu ai ga hkum hpe Jinghpaw hte Sam ninggup labau hta tsun hkrat wa tim, Sam ga hkum hpe Jinghpaw ni mung hta lang tsun mat wa ai, rai nga ai. Logically hku myit maram yang, Sam ni shan hte nga ginra hpe, mayam mung (Slave country, slave land) ngu nna, tinang ginra hpe shamying la na gaw ginlam n ang nga ai. Marai langai ngai (shr) myu hpan langai ngai na ginra hpe, Sam ni "Khamung" ngu nna shamying ai gaw, grau nna lam ang, reasonable byin nga ai.

Hkamung Ga ngu ai gaw, Putao na sinna - lawu maga de nga ai Chyaukang hkyet grupyin hte matut manoi ai ginra kaw nna, (1) Kachin ginra kata de, Tarung Hkawng mayan hte (2) India kata de, Diyum hka lahta de Vijoynagar ginra du hkra, rai nga ai. Vijoynagar ginra gaw Chyaukang pass hte matut nga ai. Tsun ga nga yang, Khamung Ga gaw chyen mi India de lawm nhtawm, chyen mi gaw Myen-Kachin ginra de lawm rawng nga ai. Chyaukang Hkyet makau na "Vijoynagar" ngu ai mying gaw, 1961-62 hkan na she, pru wa ai rai nga ai. Ndai shawng daw de gaw, Khamong Ga ngu ai re. Vijoynagar ngu ai gaw Assam Rifles na Inspector General - Brigadier Vijoy mying kaw nna, shalat pru wa ai, rai nga ai.

S. N. Barna gaw Hkamung Ga hte seng nna, tsun da ai gaw, "It was once upon a time, a colony of slaves said to have been possessed by the Khamtis, if not by the Singphos...", ngu da ai (S. N. Barna gaw Patkai Bum mayan, " Indo-Burma border" hta Govt. officer kaba hku nna, Shaning 30 magam bungli galaw lai sai wa, rai nga ai). S. N. Barna gaw Khamung Ga ginra hta, up lai mat wa ai mayam madu ni gaw, Jinghpaw n rai yang Khamti rai na re ngu tsun da nga ai. Matut nna Barna hte Dr. Y.A Raikar yan tsun ai hpe British Expeditionary reports, official records hte Assamese Buranjis ni hkan maram yu yang, mayam wunawng wuwa madu ai ni gaw, Jinghpaw ni re lam, tsun da nga ai. Singpho-British Treaty, May 5, 1826 ginlam hta Capt. Neufville hku nna, Jinghpaw Duwa ni na mayam 6,000 hpe Khamung Ga (along the Diyum Hka up to the Chyaukang Hkyet) ginra kaw nna shalawt dat ai lam nga nga ai.

Kachin Hukawng pa hte India Northeast ginra hta, British official matsing sumhting laika hku tsun yang, mayam wunawng wuwa madu ai gaw Jinghpaw ni rai nga ai. Sam ni kaw mayam kade nga ai lam, mayam kade shalawt kau ya ai lam, ka matsing da ai gamung ginlam n rawng nga ai. Dai sha n ga, hkawhkam hkaw-seng hte nga mat wa ai Ahom (Assamese) ni hta mung Jinghpaw zawm, mayam nga ai ginlam n tsun da nga ma ai. Jinghpaw Duwa ni na mayam shalaw ya ai gaw, Assam mayam rai nga ai. Ava Myen hkawhkam ni, Manipur hte Assam hpe n sa gasat ai ten kaw nna, Jinghpaw Duwa ni hta Mungnun mayam (Assamese Slaves) ni hte Duania mayam ni nga nga sai. Duania (Dowaniya) ngu ai amyu bawsang ni paw pru wa ai ten nau n na shi nga ai. Jinghpaw ni Hukawng pa mayan de ginru ginsa shang nga hkrat wa ai hpang pra paw wa ai Jinghpaw Wunpawng kasha hpan rai nga ai. Duania gaw Jinghpaw hte lu la ai Assam mayam num ni kaw na, bai shangai pra pru wa ai Jinghpaw kasha bawsang hpan ni rai nga ai.

Tsun ga nga yang, Duania gaw Jinghpaw Assam sai gayau (Jinghpaw -Assamese hybrid) ai amyu rai nna, Jinghpaw ni hku tsun shaga nhtawm, Jinghpaw htunghking lailen lang mat ai, rai nga ai. Duania ngu ai ni yawng gaw Jinghpaw Duwa ni na mayam hkrai rai nga ai. 1819 ning hta, Ava Myen hkawhkam hpyen la ni Assam de shang gasat hkat ai shaoi, Rongpur kaw ngam kau da ai Mingyi Maha Thilwa hte Bandula (Bogle Phukan) ni kaw Hukawng pa na Jinghpaw Duwa ni na mayam, Duania Jinghpaw hpyela, Jinghpaw hpyeta, Mungnun mayam hpyela ni 2000 ram lawm nga ai.

Ndai kaw Myen hkawhkam hpyenla nkau lawm nga ai. Assam de majam gasat sa mat wa ai ni gaw Hukawng-Khamung Ga na Jinghpaw Duwa hpung ni, rai nga ma ai. Assam na Dibrugarh kaw Man Katta ngu ai ginra lawk langai nga ai. Hkarangleng daru hte kade n tsan ai. Dai ni du hkra. Assamese ni tsun hkai ai gaw, Myen hpyenla manu mana sat hkrum, si ru ai ginra re, ngu nna madi madum nga ma ai. Dai ginra hpe Man Katta ngu nga ,ma ai. (Man = Myen, Burmese, Katta = Kahtam ai, katawng ai, sat ai, "Myen hpe katawng kahtam sat ai share" ngu ai tachyum hpe, hkap sanglang dan ma ai.). Assam - Margherita Dist., Inthem (I-them Ga) mare kahtawng Raw Singpho ni hte rau, "Man" ngu ai ni nga nga ai. Shanhte hpe san yu yang, moi Myen hkawhkam na, Myen hpyenla ngam aru arat ni, re lam hpe mare buga masha ni yawng tsun nga ma ai. Raitim, shanhte gaw, Myen ga hku, tsepkawp n chye mat sai. Assamese, Jinghpaw hpe chye na shaga nga ma ai. Myen ni Assam ginra de kasat hkat sa ai ten hta, Jinghpaw Duwa ni mayam hpyenla n shang garum yang, Myen gaw Assam majan (Assam war) hpe dang lu na ginjang masa n nga nga ai. Mankatta sha ra hta Myen hpyenla wunawng wuwa si hkrum sum mat nga ai. Assam kaw ngam mat ai Myen hpyenla ni gaw, Jinghpaw hte rau bai ngam nga mat ai. Ndai Myen ni hpe dai ni du hkra "Man" ngu nga ma ai. Jinghpaw Duwa ni Myen -Assam majan hta, myit lawm ai lam, shanglawm ai ginlam gaw Assamese (Mungnun) ni hpe rim mahkawng la nhtawm, mayam shatai mayu ai majaw sha rai nga ai.

Pisa Duwa Pisa La Doi mung, "Khamung Ga" ginra nkau gaw shanhte Pisa lamu ga re lam mung tsun madi mat wa ai. Bai nna,Yobin (India kaw Lisu hpe Yobin ngu ma ai) ni mung Margherita de, Pisa Duwa, Pisa La Doi hpang sa nhtawm, Pisa Duwa ni ningpu kaw nga lu na matu hte, Pisa Duwa hpang hkanse kawn bang na ginlam ni hpyi tsun ma ai. Assam-Margherita de, sa hkrat wa nna, Pisa ' Duwa La Doi kaw sa hpyi tsun ai gaw, moi lai mat wa sai kaji kawoi prat hta, "Khamung Ga" gaw Pisa Duwa ni madu, up-sha, gumhkawng lai mat wa ai majaw, rai nga ai. Dai majaw, Lisu ni daini du hkra, Maio lahta de, Dihing Hka mayan kaw nna, Vijoynagar du hkra nga de ma ai. Hukawng hkran de na Tarung Hkawng (Hkamung ga) hta mung, Hukawng Jinghpaw Duwa ni madu up mat wa nga ai. Ndai ginra kaw Hukawng Jinghpaw Duwa ni, Sam wunawng wuwa hpe mayam shatai kau nhtawm, Jinghpaw bai tai mat hkra prat shamat mayan mungdan kaba hku, nga lai mat wa ai. Ndai gin lam hpe Capt. P. R, Gordon mung,"'Journal of the Royal Asiatic Society", Vol-xxvii 1895, p157 hta tsun da nga ai. P. R. Gordon tsun ai gaw,

'Strange to say this Tairongs themselves spoke Singpho, the explanation of this being as follows, the Tairongs, who originally lived somewhere in the direction of the upper Irrawady started for Assam to join some Naras who had proceeded them thither. Unfortunetly, for them they had to pass through the Singpho country. As the passed through the country they were taken captives by the Singphoes. They remained as captives for five years according to their own account, but probably for longer, as they quite forgot their own language and adopted the language of their captors. It is strange that even to this day Tairongs , talk nothing but Singpho'

ngu ai rai nga ai.Tairong ni Jinghpaw duwa ni a mayam wa tai mat ai mung "Hkamung Ga" rai nga ai. Dai majaw, Sam ni mung "mayam mungdan" ngu ai, rai nga ai.

British Govt. "1833 - The Slavery Abolition Act" hku nna, 1925/26 - 1928/ 29 lapran Kachin ginra hta Jinghpaw Duwa ni kaw na shalawt kau dat hkrum ai mayam 8,960 rai nga ai. Mayam shalawt kau dat ai kaw jailang ai gumhpraw gaw Rs. 516, 518 tup rai nga ai. Lahta na mayam jahpan gaw Jinghpaw ni kaw na hkrai, rai nga ai. British ni mayam shalawt masing hpe Hukawng hte Mali-Nmai ginra hta sha, galaw ma ai. Ndai ginra gaw Jinghpaw nga ai ginra hkrai rai nga ai.
British ni mayam shalawt masing hta, mayam 8,960 hpe shalawt kau dat ai hta, Capt. Neufville shalawt kau dat ai Singpho Duwa ni na mayam 6,000 jahpan pyi n lawm shi ai hpe, mulu nga ai. "Hkamung Ga" kaw gaw "Hkaman" ni nga nna "Hkamung" ngu ai n re. Hkamung Ga kaw gaw Hkaman ni nga ma ai. Mayam madu gaw Jinghpaw Duwa ni hkrai ' rai nhtawm, mayam gawtinang myu hpan kaw na hkawt, myu hpan hpan lawm nga ai hpe, British mayam shamyit shatsai masing ginlam hku nna chye lu nga ai.
Jinghpaw ni tsun ai Hkamung Ga ginlam gamung hpe, ndai kaw, jahkring daga.
References1. Barna. S. N., Tribes of Indo-Burma Border: A Socieo-cultural History of the Inhabitants oftha Patkai Range, New Dehli, 1991, p -69. •• 2. Barna, Opcit, p -190. 3. Da/ton, E. T., Descritive Ethnology of Bangal, Calcutta, 1872, p -10. and. Birendra Chandra Chakavorty. British Relations with jhe Hill Tribes of Assam. Since 1858, Calcutta. 1964, p-12.4. Maran Brang Di, Prat Ningnan Wunpawng Ahtik Labau Kadun, New Dehli, 1996, p - 69. and, Needham, J. F. Outline Grammer of Singpho Language as Spoken by the Sinphos ofSjdiya, Shillong,1889. 5. SBhuyan. S. K., Anglo-Assamese Relations, Gauhati, 1949,p-473. f 6. Barna, Opcit, p-190. *
Maran Brang DiKachin Historical Research Centre
Sourec; Pyilan LunghtawnSept, 2004

Read more »